جای خالی قرآنیان در نشستهای حافظپژوهی/لزوم هماندیشی حافظان قرآن و علاقهمندان لسانالغیب
گروه هنر: هر ساله در صبح روز ۲۰ مهرماه نشستهای علمی تخصصی حافظ پژوهی با حضور حافظ پژوهان و اندیشمندان نقاط مختلف کشور برگزار میشود اما سئوالی که در اینجا مطرح شده این است که چرا در این نشستها، فعالان قرآنی حضور ندارند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، در تقویم رسمی کشورمان 20 مهرماه به نام روز خواجه شیراز، حافظه قرآن نامگذاری شده است که در این راستا هر ساله برنامههای متعدد و متنوعی نه تنها در شیراز و استان فارس و ایران اسلامی بلکه نقاط مختلف دنیا جهت تکریم و گرامیداشت این شاعر بزرگ پارسیگوی برگزار میشود.
همه میدانند خواجه شمسالدین محمد ملقب به حافظ، حافظ قرآن است و به همین دلیل چنین لقبی به او دادهاند که توانسته قرآن کریم را در 14 روایت حفظ کند لذا به نظر میرسد باید به این بعد شخصیتی حافظ پرداخت بیشتری شود تا ابعاد ادبی اشعار او. درست است که حافظ شاعری بس بزرگ در تاریخ ادب ایران زمین و بلکه جهان اسلام است اما همانطور که خود خواجه نیز میگوید «هرچه کردم همه از دولت قرآن کردم» یعنی تمام هستی و مقام حافظ به برکت قرآن کریم است.
هر ساله در صبح روز 20 مهرماه نشستهای علمی تخصصی درباره شناخت اشعار حافظ با حضور حافظ پژوهان و اندیشمندان نقاط مختلف ایران و دنیا در شیراز برگزار میشود اما سئوالی که در اینجا برای طی یکی دو سال اخیر مطرح شده است این است که چرا در این نشستها به بعد قرآنی حافظ کمتر پرداخت شده است و یا اینکه چرا اصلاً فعالان قرآنی در این نشستها حضور ندارند و همچنین اساتید قرآنپژوه سخنرانی نمیکنند.
فعالان قرآنی نباید حافظ را فراموش کنند
سال گذشته در همین ایام یادروز حافظ بود که چنین سئوالی را از منصور طبیعی، مسئول برگزاری نشستهای علمی یادروز حافظ پرسیدیم که او در پاسخ گفت: به نظر میرسد چیزی که اکنون در جامعه احساس کمبود آن در این رابطه احساس میشود به دلیل این است که از سمت فعالان قرآنی به سمت حافظ حرکت شده است یعنی کسانی که تفسیر، تدبر و حفظ قرآن دارند قاعدتاً نباید در کنار آن حافظ را فراموش کنند.
امروز، 20 مهرماه مصادف با یادروز حافظ روز بسیار پرمشغلهای به لحاظ برنامههای قرآنی بود. چنانچه همزمان با برگزاری نشستهای علمی تخصصی حافظ شناسی، همایش قرآن در اندیشه امام خمینی(ره) بههمت دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن کریم شیراز، نشست شورای توسعه فرهنگ قرآنی بههمت معاونت قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و همچنین همایش پرچمداران عاشورا بههمت سازمانهای تبلیغات اسلامی، اوقاف، سازمان رسیدگی به امور مساجد و غیره برگزار شد که این مسئله خود به خود موجب میشد تا حتی فعالان قرآنی که علاقه به اشعار حافظ دارند، خود مشغول برنامه دیگری باشند و نتوانند در نشستهای تخصصی حافظ حضور یابند.
در این راستا خبرنگار ایکنا به سراغ برخی از مسئولان و اساتید حافظ پژوهی که در نشستهای علمی حضور یافتهاند رفت و دلیل غیبت فعالان قرآنی و همچنین اینکه چرا در این نشستهای تخصصی کمتر به بعد قرآنی حافظ پرداخته میشود را از آنان جویا شد.
ابتدا باید راهی باز شود تا توجه به حافظ در طول سال صورت گیرد
نصرالله امامی، استاد دانشگاه شهید چمران اهواز یکی از میهمانان نشست علمی یادروز حافظ بود که در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: ما باید در ابتدا راهی را باز کنیم که توجه به حافظ در طول سال بیشتر شود نه تنها در یک روز مشخص. البته همین برگزاری چنین نشستهایی حتی سالی یک بار با موضوع حافظ و با حضور حافظ شناسان و حافظ پژوهان نیز جای قدردانی دارد.
وی با تأکید بر اینکه ما باید با هر بهانهای که میسر است به حافظ بپردازیم، گفت: صدا و سیمای جمهوری اسلامی در این زمینه میتواند نقش بسیار مهمی ایفا کند و از فرصتهایی که در دست دارد نهایت استفاده را ببرد.
امامی ادامه داد: تنها مجلات ادبی نباید این بار را تحمل کنند بلکه مجلات، نشریات و روزنامههای دیگر در فرصتهایی که پیش میآید میتوانند مباحثی از حافظ شناسی یا حتی مطالعه را در باب سایر شاعران و ادیبان را به گفتمان بگذارند.
این استاد دانشگاه شهید چمران اهواز ابراز کرد: اینها گامهای مهمی است که میتواند نسل جوان ما را به یاد گذشته ادبی و فرهنگی و مذهبی ما بیندازد و میتواند این پیشینه و میراث فرهنگی را در ذهن آنها زنده نگه دارد و به هر حال قدم مبارکی است که باید در همه روزهای سال به نحوی به آن بپردازیم.
بازتاب تأثرات حافظ از قرآن کریم
وی در ادامه همچنین به بیان نکاتی راجع به بازتاب تأثرات حافظ از قرآن پرداخت و گفت: خوشبختانه پژوهشگران ما از این نکته غافل نبودهاند و مقالات و کتابهای متعددی درباب تأثیرپذیری حافظ از قرآن نوشتهاند و تأثیری که اعجاز قرآن در پرورده شدن این شاعر داشته را فراموش نکردهاند چون حافظ خود را مدیون قرآن و حکمتهای آن میداند.
امامی خاطرنشان کرد: البته این قضیه ابعاد مختلفی دارد که ما میتوانیم جنبههای مختلف تأثیرپذیریهای حافظ از قرآن را در حوزه اسلوب، جهانبینی و حکمتهای او بحث کنیم و امیدواریم در کنار تمام پژوهشهای انجام شده، باز هم پژوهشهای بیشتری در این زمینه صورت گرفته و نشستهای علمی هم برای آنها برگزار شود.
بنا بر این گزارش، کاووس حسنلی، مؤسس و مدیر مرکز حافظ شناسی نیز در گفتوگو با خبرنگار ایکنا ابتدا به رابطه حافظ و قرآن اشاره کرد و گفت: حافظ همانطور از لقبش پیداست حافظه قرآن است حتی سایر القاب او مانند لسان الغیب و ترجمان اسرار همگی برگرفته از قرآن است به همین دلیل خودش مؤکداً تأکید دارد که هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم.
تفسیری که حافظ از کتاب وحی دارد با دیگران متفاوت است
وی ادامه داد: وقتی حافظ اینگونه میگوید دیگر این شعر هیچ تفسیر دیگری ندارد و نشان میدهد که حافظ با کتاب وحی مأنوس است اما تفسیری که حافظ از کتاب وحی دارد با بسیاری دیگر متفاوت است؛ حافظ به یک خدای مهربان با لطف عام اعتقاد دارد که رسماً میگوید لطف خدا بیشتر از جرم ماست نکته سربسته چه میدانی خاموش لذا او به یک انبساط در دین معتقد است که آن را دل آیات قرآن استخراج کرده است.
فعالان قرآنی باید در نشستهای علمی حضور یابند
حسنلی همچنین در ادامه در پاسخ به اینکه علت غیبت فعالان قرآنی در این نشستها چیست و چرا اصولاً در این نشستها به بعد قرآنی شخصیت حافظ کمتر پرداخته میشود، گفت: البته این مسئله به ستاد بزرگداشت حافظ باز می گردد و باید از آنها چنین چیزی را مطالبه کرد ضمن اینکه سالهای گذشته در این زمینه برنامههایی برگزار میشده است اما چنین چیزی صحیح است و باید حضور فعالان قرآنی در این نشستها صورت گیرد.
مدیر مرکز حافظ شناسی ابراز کرد: در این زمینه پیشنهاد میشود که فعالان قرآنی از چندماه قبل از برگزاری یادروز حافظ، هماهنگیهایی با ستاد یادروز حافظ داشته باشند تا در دهه فرهنگ فارس که بهمناسبت یادروز حافظ برگزار میشود، یک بخش به این مسئله اختصاص داده شود یعنی حافظان قرآن و حافظان حافظ در یک نشست گردهم آمده و نشستهای تخصصی برگزار کنند.
یکی از برنامههای یادروز حافظ هماندیشی قرآنیان با حافظ پژوهان باشد
وی اظهار کرد: این مسئله نیاز به برنامهریزی قبلی دارد زیرا برنامههای علمی کاملاً تخصصی و در مورد یک موضوع خاص است اما این تنها یک برنامه از برنامههای یادروز حافظ است لذا یکی از برنامههای دیگر یادروز حافظ میتواند همین پیشنهاد خبرگزاری ایکنا مبنی بر هماندیشی فعالان قرآنی و حافظ پژوهان باشد.
پاسخ رئیس ستاد برگزاری بزرگداشت یادروز حافظ
به گزارش ایکنا، بهزاد مریدی، رئیس ستاد برگزاری بزرگداشت یادروز حافظ در سال جاری و همچنین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس نیز در پاسخ به خبرنگار ما مبنی بر علت غیبت فعالان قرآنی در این برنامهها گفت: در بحث مدعوین و شرکتکنندگان در این نشست و بلکه برنامههای یادروز حافظ، ما یکسری دعوتهای کلی داشتیم و به جز برنامه اختتامیه تقریباً تمام برنامههای یادروز حافظ با حضور اقشار مختلف مردم برگزار میشود و عمومی است.
تمام مردم به مراسمهای یادروز دعوت بودند
وی افزود: البته ما تمام اعضای شورای توسعه فرهنگ قرآنی، مسئولان قرآنی و شورای توسعه فرهنگ عمومی را برای این برنامهها دعوت کردهایم یعنی تمام حوزویان و فعالان قرآنی به این برنامهها دعوت شدهاند و امسال تنها مدیران را درنظر نگرفتیم بلکه پیشکسوتان و فعالان تمام حوزههای فرهنگی، قرآنی و هنری را برای شرکت در برنامههای یادروز حافظ دعوت کردیم.
مریدی با بیان اینکه موضوع نشست علمی امسال، انسان و وجوه انسانی از منظر حافظ بود که مسلماً در این بحث نمیتوان وجوه معنوی اشعار حافظ را دور نگه داشت، بر لزوم ایجاد ارتباط میان حافظ پژوهان و اساتید و فعالان قرآنی تأکید کرد و گفت: البته ما در این زمینه اقداماتی انجام دادهایم مثلاً در جوار آرامگاه حافظ و در کنار انجمنهای مختلف حافظ پژوهی، قرائت قرآن کریم صورت میگیرد.
مدیرکل ارشاد فارس ادامه داد: نباید این نکته را فراموش کرد که ارتباط میان حافظ پژوهان و قرآنیان یک ارتباط دو سویه است و تنها یک نهاد رسمی و دولتی نمیتواند در این زمینه کاری از پیش برد بلکه باید نهادهای دانشگاهی، فکری و فرهنگی و حوزههای علمیه در این زمینه ورود پیدا کنند چرا که ارتباط میان حافظ و قرآن بر هیچکس پوشیده نیست.
