نشست «اربعین و نقش آن در احیای نهضت امام حسین(ع)» در مشهد برگزار شد
گروه اندیشه: نشست علمی ـ تخصصی «اربعین و نقش آن در احیای نهضت امام حسین(ع)» امروز با حضور حجتالاسلام مهدی شریعتیتبار، مدیرعامل بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در مشهد برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نشست علمی ـ تخصصی «اربعین و نقش آن در احیای نهضت امام حسین(ع)» امروز، هشتم آذرماه با حضور حججالاسلام مهدی شریعتیتبار، مدیرعامل بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، محمدهادی یوسفیغروی، استاد حوزه علمیه و کارشناس فقه، تاریخ و سیره و سیدعلیرضا واسعی، مدیرکل پژوهش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در سالن همایشهای بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد.
حجتالاسلام مهدی شریعتیتبار، مدیرعامل بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در ابتدا افزود: ابعاد واقعه اربعین به قدری گستره، تأثیرگذار و مبتلابه در جامعه ماست که باید کتابهای بسیاری پیرامون آن نگارش شود و صدها میزگرد، کرسی نظریهپردازی و گفتمانهای محققانه علمی صورت گیرد.
مدیرعامل بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: برگزاری این کرسیها و جلسات نه تنها زوایای پنهان این موضوع را آشکار میسازد بلکه با آسیبشناسی کافی بر بازدهی و تأثیرگذاری این امر افزوده و اجازه نخواهد داد این حادثه بزرگ دستخوش آسیب و خرافات شود.
وی در ادامه در خصوص زیارت اربعین، ابراز کرد: زیارت مأثوره اربعین در کتاب گرانقدر «تهذیب الاحکام» شیخ طوسی به نقل از صفوان ابن مهران جمال آمده است و صفوان اعلام میدارد که امام صادق(ع) به او فرمودند: «در روز اربعین در هنگام طلوع خورشید این زیارت را بخوان».
حجتالاسلام محمدهادی یوسفیغروی، استاد حوزه علمیه و کارشناس فقه، تاریخ و سیره نیز در این نشست با اشاره به برخی احادیث مجعول مرتبط با قیام اباعبدالله الحسین(ع) گفت: یکی از احادیث نبوی مشهور درباره امام حسین(ع) حدیث «حسین منی و انا من حسین(ع)» است که علاوه بر شیعیان در کتب مسانید اهل سنت نیز آمده است و جزو تاریخنوشتهای آنان نیز محسوب میشود.
این استاد و پژوهشگر تاریخ اسلام بر ضرورت بررسی تعدادی از روایات مجهول در تاریخ عاشورا تأکید کرد و افزود: در بسیاری از محافل و مجالس از این حدیث به عنوان نگاه خاص پیامبر(ص) به امام حسین(ع) یاد میشود در حالی که با مراجعه به احادیث و منابع روایی این قبیل احادیث را در وصف برخی از صحابی همچون عمار یاسر نیز مشاهده میکنیم، لذا با اینکه این تعبیر بسیار بزرگ و ارزشمند است اما به حضرت اباعبدالله(ع) انحصار ندارد.
وی در ادامه با اشاره به عبارت رایج «الاسلام محمدی الحدوث و الحسینی البقاء» ابراز کرد: حاج شیخ محمدحسین کاشف الغطاء که شخصیتی ادیب نیز بود، در دو کتابچههایش این عبارت را در مقام پاسخ به یکی از کارمندان گمرک بصره میگوید لذا این عبارت صرفا جملهای زیبا و ادیبانه به شمار میرود که به تدریج به عنوان حدیث تلقی شده است، شهید مطهری نیز بارها بر حدیث نبودن این عبارت تأکید داشتهاند و البته از اینگونه عبارات نیز کم نیست.
حجتالاسلام یوسفیغروی بیان کرد: همچنین عبارت «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» که آن را به امام صادق(ع) نسبت دادهاند، نیز یکی دیگر از این عبارات است که به جهت مضمون زیبایش به مرور زمان به عنوان قال الصادق(ع) تلقی شده است؛ از آنجایی که همت گویندگان و مادحان عموما بر ابکاء و حزن بوده، هیچ تمیزی بین روزهای دیگر قائل نمیشوند و در این خصوص رعایت حیثیت اجتماعی اهل بیت(ع) نادیده انگاشته میشود.
همچنین سیدعلیرضا واسعی، مدیرکل پژوهش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، با بیان اینکه واقعه عاشورا، اربعین و به طور کلی جریانات مربوط به امام حسین(ع) در حوزه مطالعات تاریخی قرار میگیرد و حوزههای دیگر به کمک این حوزه میآیند، عنوان کرد: مطالعات تاریخی نیز برای خود روشی دارد و اگر از این روش در کشف یک مجهول تاریخی بهره گرفته نشود، آن ادعا از اعتبار علمی برخوردار نخواهد بود.
وی ادامه داد: یکی از موارد مهمی که در روش مطالعات تاریخی از اساسیترین موضوعات به شمار میرود، ارجاع به منابع اولیه است؛ متأسفانه مطالعات تاریخی در کشور ما خاستگاه علمی نداشته و بعدها نیز توسط محققان و پژوهشگران دنبال نشده بود به همین جهت مجموعا با آسیبهای فراوانی همراه است البته فارغ از چند دهه اخیر که به تدریج در حال یافتن جایگاه خود است.
مدیرکل پژوهش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی ادامه داد: بنابراین یکی از آسیبهای جدی در مباحث تاریخی، عدم توجه به منابع تاریخی بوده است که سبب شده پای مدعیانی در منابع تاریخی ما باز شود که از اعتبار علمی لازم برخوردار نیستند زیرا در مطالعات تاریخی اکتفا به شهرت، کلام بزرگان و اعتقاد همگانی کافی نیست بلکه باید به منابع اولیه مراجعه و مدعا را براساس مدعای اولیه عرضه کرد.
واسعی عنوان کرد: البته منظور از منابع یک کتاب نیست و منابع تعریف مشخصی دارد اما اگر در گذشته منابع لازم وجود نداشته باشد، میتوان موضوع را در سطح یک امر مشکوک قرار داده و داوری کرد، همانطور که شهید مطهری(ره) در جریان حضرت علیاصغر(ع) و تیر سه شعبه یا کتابسوزی مسلمانان از همین زاویه این قضیه را مورد نقد قرار میدهد.
