القاب امام رضا(ع)/ ۱
هشت شمسه از پرتو هشتمین خورشید/ اختصاص لقب «رضا» به شمسالشموس از سوی خداوند
گروه اجتماعی: علی ابن موسی الرضا(ع) القاب متفاوتی دارند که از بین آنها هشت لقب از سندیت بیشتری برخوردار هستند؛ در این گزارش به لقب «رضا»ی امام هشتم که از سوی خداوند به ایشان داده شده است، میپردازیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، هر کدام از ائمه معصومین(ع) با القاب و صفاتی شناخته شده و مشهور هستند که این صفات و ویژگیها میتواند دلیل و گواهی برای شناخت بیشتر مقام و جایگاه ارجمند و ارزشمند آنها دانست.
در میان امام معصوم(ع)، امام علی(ع) دارای بیشترین اسامی، صفات و القاب است. بعد از ایشان در این زمینه امام رضا(ع) در مرتبه دوم داشتن بیشترین القاب اختصاصی قرار دارند. هر کدام از این القاب و عناوین دارای پیشینه و داستانی است که به بخشی از زوایا و ویژگیهای امام هشتم(ع) اشاره دارد.
قصد داریم تا روز شهادت امام رضا(ع) در قالب هشت گزارش به هشت ویژگی و لقب معروف و مشهور امام رضا(ع) بپردازیم و کمی بیشتر با حضرتش آشنا شویم و و افق دیدمان را بیشتر کنیم. تا شاید این شناخت، ما را به امام رئوف نزدیکتر کند.
«رضا»، «عالم آل محمد(ص)»، «غریبالغربا»، «رئوف»، «سراجالله»، «زکی»، «صدیق» و «مکیدةالملحدین» از جمله القابی است که با سندیت موثق و معتبر در روایات به چشم میخورد، البته القابی همچون ضامن آهو که در بین مردم عامه شناخته شدهتر هستند ولی از نظر سندیت ضعیف هستند.
در این گزارش به لقب «رضا» یکی از مشهورترین القاب ثامنالحجج میپردازیم که در این خصوص حجتالاسلام محمدعلی فیضآبادی، استاد حوزه و دانشگاه در این زمینه در گفتوگو با ایکنا، در مورد مشهورترین صفات و القاب علی ابن موسی الرضا(ع) ابراز کرد: اولین لقب مشهور امام هشتم(ع)، رضا است، و همگان ایشان را بدین نام میخوانند.
سخن امام جواد(ع) در مورد لقب امام هشتم(ع)
وی ادامه داد: امام جواد(ع) در مورد این لقب امام هشتم(ع) فرمودند: «بدان جهت پدرم را رضا نامیدند که هم خداوند در آسمانها و هم پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) قبل و بعد از او از ایشان راضی بودند.
این استاد حوزه و دانشگاه ابراز کرد: از امام جواد(ع) سوال شد که مگر بقیه ائمه(ع) این گونه نبودند که پیامبر(ص) و دیگر اهل بیت(ع) از آنها راضی باشند؟ حضرت فرمودند: «علاوه بر اینکه خداوند، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) از پدرم راضی بودند، دشمنانش نیز از او راضی بودند، برخلاف بقیه اهل بیت(ع) که دشمنانشان از آنها راضی نبودند».
فیضآبادی در این زمینه اضافه کرد: به عنوان نمونه ببینید که دشمنان امام علی(ع)، حسنین(ع) و دیگر ائمه(ع) با آنها چه کردند، اما دشمنان امام هشتم(ع) از ایشان در مورد موضوع ولایتعهدی و آمدن حضرت به خراسان و خدماتی که داشتند، راضی بودند.
وی تصریح کرد: برخی نقل میکردند که لقب رضا را مأمون به حضرت دادند که در این مورد امام جواد(ع) با رد این سخن و دروغ خواندن آن فرمودند: «خداوند این لقب را به پدرم امام رضا(ع) داده، چون از او راضی است».
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: اگر بخواهیم در این زمینه بحثهای اعتقادی داشته باشیم که خداوند تبارک و تعالی از چه کسی راضی است؟ باید به قرآن مراجعه کنیم آنجا که در سوره مائدة آیه ۱۱۹«قالَ اللَّهُ هٰذا یَومُ یَنفَعُ الصّادِقینَ صِدقُهُم ۚ لَهُم جَنّاتٌ تَجری مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدینَ فیها أَبَدًا ۚ رَضِیَ اللَّهُ عَنهُم وَرَضوا عَنهُ ۚ ذٰلِکَ الفَوزُ العَظیمُ، خداوند میگوید: «امروز، روزی است که راستی راستگویان، به آنها سود میبخشد؛ برای آنها باغهایی از بهشت است که نهرها از زیر (درختان) آن میگذرد، و تا ابد، جاودانه در آن میمانند؛ هم خداوند از آنها خشنود است، و هم آنها از خدا خشنودند؛ این، رستگاری بزرگ است!» و آیه 28 سوره فجر«ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً ، خشنود و خداپسند به سوى پروردگارت بازگرد» آمده که خداوند از کسی راضی است که بنده خالص و مخلص و عبدش باشد و در عرصه زندگی تنها دستورات خدا را جلو ببرد.
فیضآبادی تصریح کرد: نکته قابل تأمل در این زمینه آن است که گاهی اوقات کارهایی را برای رضای خدا انجام میدهیم در صورتی که رضای خدا در آن نیست، مثلا من برای رضایت همسرم لباسی را میخرم که او دوست ندارد و به او میگویم که راضی باش در صورتی که راضی نیست، پس رضایت همسرم در زندگی زمانی است که او هم از کار من راضی باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه عنوان کرد: در مورد اهل بیت(ع) هم به طور مثال میتوان گفت از آن جهت که مسیر اهل بیت(ع)، مسیر هدایت است زمانی از ایشان راضی هستند که در مسیر هدایت بشر یک لحظه کوتاهی نکنند آن هم در بحرانهای مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که در جامعه با آن مواجه هستیم، که اهل بیت(ع) این مسئولیت را به بهترین نحو انجام دادند.
دیدگاه آیتالله جوادیآملی در باب مقام رضوان رضای ثامنالحجج(ع)
آیتالله عبدالله جوادیآملی در دیدار با بنیانگذاران مؤسسه هدی و ولای بابل در دی ماه سال 80 به بیان این دیدگاه پرداختند. ایشان در بخشی از این سخنرانی در خصوص جایگاه و مقام رضای(ع) عالم آل محمد(ص) چنین فرمودند: «هیچ موجودی از هیچ موجود دیگری راضی نمیشود، مگر به وساطت مقام امام هشتم؛ هیچ انسانی به هیچ توفیقی دست نمییابد و خوشحال نمیشود، مگر به وساطت مقام رضوان رضا(ع)؛ هیچ نفس مطمئنهای به مقام راضی و مَرضی بار نمییابد، مگر به وساطت مقام امام رضا(ع)، او نه چون به مقام رضا رسیده، به این لقب ملقّب شده است بلکه چون دیگران را به این مقام میرساند، ملقّب به رضا شد».
ایکنای خراسان ر ضوی در طول هفته پیش رو در سلسله مصاحبههایی به تعدادی از صفات و القاب مشهور امام رضا(ع) پرداخته و آنها را تبیین میکند.
در میان امام معصوم(ع)، امام علی(ع) دارای بیشترین اسامی، صفات و القاب است. بعد از ایشان در این زمینه امام رضا(ع) در مرتبه دوم داشتن بیشترین القاب اختصاصی قرار دارند. هر کدام از این القاب و عناوین دارای پیشینه و داستانی است که به بخشی از زوایا و ویژگیهای امام هشتم(ع) اشاره دارد.
قصد داریم تا روز شهادت امام رضا(ع) در قالب هشت گزارش به هشت ویژگی و لقب معروف و مشهور امام رضا(ع) بپردازیم و کمی بیشتر با حضرتش آشنا شویم و و افق دیدمان را بیشتر کنیم. تا شاید این شناخت، ما را به امام رئوف نزدیکتر کند.
«رضا»، «عالم آل محمد(ص)»، «غریبالغربا»، «رئوف»، «سراجالله»، «زکی»، «صدیق» و «مکیدةالملحدین» از جمله القابی است که با سندیت موثق و معتبر در روایات به چشم میخورد، البته القابی همچون ضامن آهو که در بین مردم عامه شناخته شدهتر هستند ولی از نظر سندیت ضعیف هستند.
در این گزارش به لقب «رضا» یکی از مشهورترین القاب ثامنالحجج میپردازیم که در این خصوص حجتالاسلام محمدعلی فیضآبادی، استاد حوزه و دانشگاه در این زمینه در گفتوگو با ایکنا، در مورد مشهورترین صفات و القاب علی ابن موسی الرضا(ع) ابراز کرد: اولین لقب مشهور امام هشتم(ع)، رضا است، و همگان ایشان را بدین نام میخوانند.
سخن امام جواد(ع) در مورد لقب امام هشتم(ع)
وی ادامه داد: امام جواد(ع) در مورد این لقب امام هشتم(ع) فرمودند: «بدان جهت پدرم را رضا نامیدند که هم خداوند در آسمانها و هم پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) قبل و بعد از او از ایشان راضی بودند.
این استاد حوزه و دانشگاه ابراز کرد: از امام جواد(ع) سوال شد که مگر بقیه ائمه(ع) این گونه نبودند که پیامبر(ص) و دیگر اهل بیت(ع) از آنها راضی باشند؟ حضرت فرمودند: «علاوه بر اینکه خداوند، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) از پدرم راضی بودند، دشمنانش نیز از او راضی بودند، برخلاف بقیه اهل بیت(ع) که دشمنانشان از آنها راضی نبودند».
فیضآبادی در این زمینه اضافه کرد: به عنوان نمونه ببینید که دشمنان امام علی(ع)، حسنین(ع) و دیگر ائمه(ع) با آنها چه کردند، اما دشمنان امام هشتم(ع) از ایشان در مورد موضوع ولایتعهدی و آمدن حضرت به خراسان و خدماتی که داشتند، راضی بودند.
وی تصریح کرد: برخی نقل میکردند که لقب رضا را مأمون به حضرت دادند که در این مورد امام جواد(ع) با رد این سخن و دروغ خواندن آن فرمودند: «خداوند این لقب را به پدرم امام رضا(ع) داده، چون از او راضی است».
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: اگر بخواهیم در این زمینه بحثهای اعتقادی داشته باشیم که خداوند تبارک و تعالی از چه کسی راضی است؟ باید به قرآن مراجعه کنیم آنجا که در سوره مائدة آیه ۱۱۹«قالَ اللَّهُ هٰذا یَومُ یَنفَعُ الصّادِقینَ صِدقُهُم ۚ لَهُم جَنّاتٌ تَجری مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدینَ فیها أَبَدًا ۚ رَضِیَ اللَّهُ عَنهُم وَرَضوا عَنهُ ۚ ذٰلِکَ الفَوزُ العَظیمُ، خداوند میگوید: «امروز، روزی است که راستی راستگویان، به آنها سود میبخشد؛ برای آنها باغهایی از بهشت است که نهرها از زیر (درختان) آن میگذرد، و تا ابد، جاودانه در آن میمانند؛ هم خداوند از آنها خشنود است، و هم آنها از خدا خشنودند؛ این، رستگاری بزرگ است!» و آیه 28 سوره فجر«ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً ، خشنود و خداپسند به سوى پروردگارت بازگرد» آمده که خداوند از کسی راضی است که بنده خالص و مخلص و عبدش باشد و در عرصه زندگی تنها دستورات خدا را جلو ببرد.
فیضآبادی تصریح کرد: نکته قابل تأمل در این زمینه آن است که گاهی اوقات کارهایی را برای رضای خدا انجام میدهیم در صورتی که رضای خدا در آن نیست، مثلا من برای رضایت همسرم لباسی را میخرم که او دوست ندارد و به او میگویم که راضی باش در صورتی که راضی نیست، پس رضایت همسرم در زندگی زمانی است که او هم از کار من راضی باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه عنوان کرد: در مورد اهل بیت(ع) هم به طور مثال میتوان گفت از آن جهت که مسیر اهل بیت(ع)، مسیر هدایت است زمانی از ایشان راضی هستند که در مسیر هدایت بشر یک لحظه کوتاهی نکنند آن هم در بحرانهای مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که در جامعه با آن مواجه هستیم، که اهل بیت(ع) این مسئولیت را به بهترین نحو انجام دادند.
دیدگاه آیتالله جوادیآملی در باب مقام رضوان رضای ثامنالحجج(ع)
آیتالله عبدالله جوادیآملی در دیدار با بنیانگذاران مؤسسه هدی و ولای بابل در دی ماه سال 80 به بیان این دیدگاه پرداختند. ایشان در بخشی از این سخنرانی در خصوص جایگاه و مقام رضای(ع) عالم آل محمد(ص) چنین فرمودند: «هیچ موجودی از هیچ موجود دیگری راضی نمیشود، مگر به وساطت مقام امام هشتم؛ هیچ انسانی به هیچ توفیقی دست نمییابد و خوشحال نمیشود، مگر به وساطت مقام رضوان رضا(ع)؛ هیچ نفس مطمئنهای به مقام راضی و مَرضی بار نمییابد، مگر به وساطت مقام امام رضا(ع)، او نه چون به مقام رضا رسیده، به این لقب ملقّب شده است بلکه چون دیگران را به این مقام میرساند، ملقّب به رضا شد».
ایکنای خراسان ر ضوی در طول هفته پیش رو در سلسله مصاحبههایی به تعدادی از صفات و القاب مشهور امام رضا(ع) پرداخته و آنها را تبیین میکند.
