کد خبر: 3469144
تاریخ انتشار : ۰۱ بهمن ۱۳۹۴ - ۰۹:۴۲

شوخ‌طبعی و حسن تعامل؛ فصل مشترک روایت شاگردان از مرحوم حسن‌زاده

گروه فعالیت‌های قرآنی: شاگردان مرحوم محمدكاظم حسن‌زاده، استاد پيشكسوت قرآن كريم در آستان نخستين سالگرد درگذشت اين استاد برجسته، به بیان خصوصیات و ناگفته‌هایی از شخصیت وي پرداختند كه همگي بر شوخ‌طبعي و تعامل نيكوي اين استاد با اقشار مختلف جامعه تأكيد داشتند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به مناسبت فرا رسیدن نخستین سالگرد مرحوم محمدکاظم حسن زاده، استاد و پیشکسوت قرآنی مشهد، تعدادی از شاگردان این استاد والامقام به بیان خصائص اخلاقی و سیره قرآنی این چهره قرآنی پرداختند.

بر اساس این گزارش، جواد کاشفی، پیشکسوت قرآن کریم و شاگرد مرحوم محمدکاظم حسن‌زاده در گفت‌و‌گو با ایکنا با بیان اینکه استاد مهارت ویژه‌ای در برگزاری جلسات قرآن داشت، اظهار کرد: ایشان در مساجد و نقاط مختلف شهر مشهد جلساتی را به صورت ثابت برگزار می‌کرد که معمولا تا 20 یا 25 سال نیز ادامه می‌یافت؛ جلسات مسجد شمس‌الشموس واقع در خیابان وحید 22 از جمله این جلسات بود.

وی جذب جوانان به جلسات را از دیگر مهارت‌های استاد حسن‌زاده عنوان کرد و ادامه داد: این استاد بزرگوار با بیان لطایف قرآنی و بذله‌گویی به فضای جلسات شادابی می‌بخشید و دیگران را نیز به این موضوع سفارش می‌کرد به همین دلیل در ماه مبارک رمضان مشاهده می‌کردیم که مردم تا ساعت یک بامداد می‌نشینند، قرآن را خط برده و استماع می‌کنند.

این استاد پیشکسوت قرآن در ادامه توانمندی‌ بالای صوتی مرحوم حسن‌زاده را از ویژگی‌های بارز این استاد قرآن عنوان کرد و افزود: با اینکه حدود 60 سال از عمر ایشان می‌گذشت اما صدای بسیار خوب و قوی داشتند.

وی با اشاره به تعامل مطلوب استاد حسن‌زاده با مردم و اولویت جذب حداکثری در نگاه این چهره قرآنی افزود: به همین جهت اقشار مختلف از پیر و جوان، قراء و اساتید در جلسات ایشان حضور پیدا می‌کردند.

نگاه مادی گرایانه به قرآن باعث بی مهری جامعه به قرآنیان می شود
کاشفی در ادامه عنوان کرد: یکی از مسائل مورد تأکید استاد به افرادی که بیشتر ار حوزه قرائت و آموزش قرآن فعالیت می‌کردند این بود که قرآن یک موضوع مادی برای کسب روزی نیست و زندگی مادی خود را به قرآن گره نزنید چرا که این موضوع بی‌مهری جامعه به قاریان را به دنبال داشته و در این میان، قاریان متضرر خواهند شد.

وی با بیان اینکه استاد همواره تأکید می‌کردند نسبت به قرآن عشق داشته باشید، ابراز کرد: جدیت در حوزه‌های تحصیلی و شغلی و پرداختن به فعالیت‌های قرآنی در حاشیه این امر از دیگر توصیه‌های استاد به شاگردانشان به شمار می‌رفت.

قرآن را تنها برای قشر خاص و مرفه تلاوت نکنید
شاگرد مرحوم حسن‌زاده ادامه داد: همچنین یکی دیگر از نکاتی که ایشان علی‌الخصوص در اواخر عمر شریفشان به آن سفارش می‌کردند این بود که قرآن را تنها برای قشر خاص و مرفه تلاوت نکنید بلکه بیشتر در مناطق محروم حضور پیدا کرده، برای عموم مردم تلاوت و آنان را با قرآن آشنا کنید.

وی با بیان اینکه خاطرات شیرین بسیاری در دوران استفاده از محضر استاد حسن‌زاده دارم، شوخ‌طبعی را از ویژگی‌های شاخص این چهره قرآنی عنوان کرد.

تبحر استاد حسن‌زاده در تدریس و کلاس داری
استاد مهدی حسنی، از اساتید پیشکسوت قرآن کریم و از دیگر شاگردان استاد حسن‌زاده با بیان اینکه ایشان از اساتید مشهور کشور و دارای عناوین کشوری و بین‌المللی بودند، اظهار کرد: استاد حسن‌زاده تبحر بسیار خوبی در امر کلاس‌داری و تدریس داشتند؛ شوخ طبعی استاد از جمله خصوصیات خاص اخلاقی ایشان به شمار می‌رفت و باعث می‌شد حتی افرادی که از لحاظ شخصیتی بسیار خشک بودند، نیز جذب جلسات ایشان شوند.

اخلاق حسنه و روحیه پرنشاط از عوامل جذب مردم به جلسات استاد بود

وی با اشاره به اینکه جلسات تدریس استاد همواره با بذله‌گویی و نشاط همراه بود، ابراز کرد: همان طور که می‌دانید آموزش قرآن علی‌الخصوص مباحث تجویدی بسیار خشک است و تنوعی ندارد لذا این از مهارت‌های یک استاد است که با بهره‌گیری از شگردهای خاص بتواند شاگرد را جذب کند؛ مرحوم حسن‎زاده از این مهارت برخوردار بوده و از اقصی نقاط مشهد و حومه شهر به جلسات ایشان مراجعه می کردند؛ در حقیقت اخلاق حسنه و روحیه سرزنده ایشان باعث می‌شد تا این افراد به یادگیری علاقه‌مند شده و جلسات استاد را با جدیت پیگیری کنند.

حسنی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه شاگردان استاد حسن‌زاده از طیف‌های مختلفی بودند، ابراز کرد: هم بزرگسالان و هم مقطع شکوفه‌ها در جلسات استاد شرکت می‌کردند اما حضور بزرگسالان پررنگ‌تر بود؛ همچنین محوریت آموزش‌های ایشان صوت و لحن بود گرچه در کنار آن مباحث تجویدی، وقف و ابتدا و ... نیز مطرح می‌شد.

وی در ادامه افزود: خود من هم اکنون که تقریبا یک سال از درگذشت استاد حسن‌زاده می‌گذرد با وجود اینکه داور هستم و مسابقات بسیاری را داوری می‌کنند به یاد دارم تاکنون هیچ جلسه قرآنی در مشهد نبوده است که در آن از استاد به نیکی یاد نشده باشد و این امر خود نشانگر اهمیت و بازخوردهای مثبت اقدامات ایشان است که همچنان در اذهان باقی مانده است.

بهره‌گیری از روش‌های جذاب در آموزش کودکان و نوجوانان
این استاد قرآن کریم با اشاره به شیوه‌های جذب کودکان و نوجوانان در جلسات استاد اظهار کرد: بحث صوت و لحن از آنجایی که با تلاوت و استفاده از نغمات صوتی و لحنی همراه است نسبت به تجوید از تنوع و جذابیت بیشتری برخوردار است، علاوه بر آن تقلیدی کار کردن و استفاده از لطائف و نکات جذاب نیز می‌تواند به آموزش صوت و لحن کمک کند که استاد از این روش‌ها به بهترین شکل ممکن بهره می‌بردند.

وی به مکان برگزاری جلسات استاد حسن‌زاده اشاره کرد وگفت: ما چند جلسه‌ای را در مسجد شمس‌الشموس که محل برگزاری جلسات دائمی استاد حسن‌زاده بود در محضر استاد تلمذ کردیم، همچنین جلسه حسینیه خیمه‌النبی در خیابان چمن 61 نیز از دیگر جلسات استاد به شمار می‌رفت که تا سال گذشته که در قید حیات بودند، همچنان ادامه داشت.

تربیت شاگردان موفق توسط استاد حسن‌زاده
حسنی با بیان اینکه ایشان همچون برخی اساتید اصراری بر اینکه شاگردانشان تنها از کلاس ایشان استفاده کنند، نداشت، اظهار کرد: الحمدالله غالب شاگردان ایشان مانند استاد حمید هروی و مهدی صیاف‌زاده و... از قراء بین‌المللی و بسیاری از اساتیدی که در زمینه تدریس نیز موفق‌ هستند، همچون استاد حسین آمنا، از شاگردان این استاد بودند اما با این وجود استاد شخصیتی بزرگ و فروتن داشت.

وی در ادامه با بیان اینکه من از کودکی قرائت قرآن را آغاز کرده و از دوران جوانی با استاد آشنا شدم، ابراز کرد: تا همین اواخر عمر ایشان به صورت متفرقه در خدمت ایشان بودم اما در حال حاضر حیطه تخصصی ام حفظ قرآن است گرچه حفظ قرآن نیز تمام مؤلفه هایی که یک قاری باید برای تلاوت خود رعایت کند همچون صوت و لحن و تجوید را در بر می‌گیرد نیز نیاز دارد لذا بنده تنها حافظ نبودم و قرائت قرآن نیز کار می‌کردم و در این خصوص از محضر ایشان بسیار بهره بردم.

 استمرار در تمرین و آموزش از توصیه های مؤکد استاد حسن زاده
شاگرد استاد حسن‌زاده با بیان اینکه استاد همواره بر تمرین تأکید ویژه‌ای داستند، یادآور شد: همواره تأکید می‌کردند در حوزه قرآنی به هر سطحی که رسیدید خود را بی نیاز از تمرین و آموزش ندانید؛ ایشان از جمله اساتیدی بودند که علاوه بر تلاوت، به امر تدریس و داوری نیز اهتمام داشت اما اولویت فعالیت‍‌های قرآنی استاد بیشتر با آموزش و تربیت شاگرد بود.

آشنایی با لحن بیانی قرآن از دیگر توصیه‌های استاد
وی اضافه کرد: استاد توصیه می‌کردند قرآن را صحیح و شایسته تلاوت و صوت و لحن را با رفتارتان مطابق کنید و با لحن ادا(لحن بیانی) قرآن آْشنا باشید، به این معنا که آن را به شیوه عالی همانند قراء مصری که هر آیه را متناسب با لحن خودش تلاوت می‌کنند، قرائت کنید.

حسنی در خاتمه سخنانش از خاطرات خود با این استاد پیشکسوت سخن گفت و افزود: خاطرات زیادی از استاد به یاد دارم علی‌الخصوص در سالیان آخر که همراه با ایشان در مسابقات اوقاف و استان خراسان داوری می‌کردیم، شاید هر روز و هر لحظه‌مان پر از خاطرات شیرین بود زیرا استاد طبع بسیار شوخی داشت، اما آنچه برای خود من از ارزش و اهمیت بالایی برخوردار است تواضع و احترام ایشان نسبت به شاگردانشان، تشویق و داشتن رابطه محبت‌آمیز با آنان بود.

سعید بیژنی، از اساتید قرآنی مشهد و دیگر شاگرد مرحوم حسن‌زاده نیز در ادامه این گفت‌وگو با اشاره به خصوصیات شاخص اخلاقی استاد حسن‌زاده عنوان کرد: استاد بسیار صبور بودند و طی چند سالی که ما در محضر ایشان تلمذ کردیم با توجه به اتفاقاتی که باعث تضییع حق ایشان شد اما وي بسیار بردبارانه برخورد کردند و ناراحتیشان هیچ‌گاه در چهره نمود نداشت.

تدریس استاد حسن‌زاده، باکیفیت، دقیق و دلسوزانه بود
بیژنی با بیان اینکه استاد حسن‌زاده انسان مهربان و خوش صحبتی بودند، عنوان کرد: استاد علاقه خاصی به قرآنیان داشتند و از مصاحبت با آنان علی‌الخصوص شاگردان خود لذت می‌بردند و این روحیه زنده و پرنشاط در چهره ایشان نیز کاملا عیان بود. در حوزه آموزش نیز، قرآن را بسیار باکیفیت، دقیق، با حوصله و دلسوزانه انجام می‌داد و بیان هیچ مطلبی را از قلم نمی‌انداخت.

این استاد قرآن کریم با بیان اینکه مرحوم حسن‌زاده در حوزه اخلاقی همیشه زبان‌زد بود، اظهار کرد: ایشان انسان بسیار شوخ طبع و مردمی بود، به شایستگی با اقشار گوناگون جامعه ارتباط برقرار می‌کرد و در این زمینه مهارت خاصی داشت.

حضور اقشار و طیف‌های گوناگون در جلسات استاد
وی با بیان اینکه همه اقشار در جلسات استاد حضور پیدا می‌کردند و این به دلیل خلق خوب ایشان بود، ابراز کرد: استاد حسن‌زاده تنها استادی به شمار می‌رفت که در طول هفته هر شب جلسات قرآن داشت و از این نظر نیز زبانزد خاص و عام بودند. برخی از جلسات استاد در دور افتاده‌ترین نقاط شهر بود اما ایشان با جدیت این جلسات را پیگیری می‌کردند.

بیژنی ادامه داد: ایشان هر کجا جلسه ای برگزار می کردند اثرات مثبتی از خود به یاد گار گذاشته و شاگردانی را پرورش می‌دادند که بسیاری از آنان در حال حاضر خود از اساتید به نام هستند و شاگردان زیادی تربیت کرده‌اند.

اهتمام ویژه مرحوم حسن‌زاده به آموزش قرآن در نقاط محروم
وی در بخش دیگری از سخنانش به جلسات استاد حسن‌زاده اشاره کرد و افزود: استاد حسن‌زاده در مناطق و مساجد متعدد مشهد جلسات داشتند از جمله مسجد المنتظر واقع در بولوار سازمان آب، مسجد شمس‌الشموس در خیابان وحید و در برخی مناطق بسیار دور افتاده بود که حتی خود استاد نیز از رفت و آمد به این مناطق خوف داشت اما در عین حال بدون هیچ چشم‌داشتی به اینگونه جلسات می‌رفت.

شاگرد مرحوم حسن‌زاده با اشاره به اینکه استاد، داور بسیاری از مسابقات بود و با قراء متعددی کلاس‌های خصوصی داشت، گفت: ایشان از صدای قوی و پرحجمی برخوردار بود و به امر تدریس و تلاوت به صورت توأم می‌پرداخت. استاد مرا بسیار به تلاوت تشویق می‌کرد و هر زمان که تلاوت می‌کردم از صمیم قلب تحسین و برایم آرزوی موفقیت می‌كرد و می‌گفت: «وقتی به قرائت شما گوش می‌دهم بسیار لذت می‌برم».

تعامل شایسته استاد عامل جذب بسیاری از مردم به جلسات ایشان بود
وی در خصوص شیوه‌های جذب شاگردان توسط استاد حسن‌زاده در جلسات تصریح کرد: ایشان در این زمینه از جذبه زیادی برخوردار بود حتی تنبیه استاد نیز کلامی و به گونه‌ای بود که ما را بیشتر جذب می کرد. تعامل مناسب و مهارت‌های کلامی ایشان به حدی بود که برخی را تنها به منظور استماع صحبت‌های استاد به جلسات می‌کشاند و از این نظر نیز زبانزد بودند.

توصیه به حضور پرنگ و بااخلاص در جلسات
بیژنی همچنین اظهار کرد: استاد هیچ وقت به صورت مستقیم توصیه نمی‌کرد اما رفتارشان مبنی بر این بود که حضور پررنگ‌تر و با اخلاص‌تری در جلسات داشته باشیم چرا که معتقد بودند فضای قرآنی دارد از حیث کارشناسی خارج می‌شود و عده‌ای به این فضا ورود پیدا کرده‌اند که در این حوزه متخصص نیستند و حضور پررنگ ما را سبب فاصله گرفتن این افراد از فضای قرآنی می‌پنداشتند.

این استاد قرآنی ضمن بیان این مطلب که استاد همواره تاکید می‌کرد حضور پررنگ اساتيد در فضای قرآنی باعث می‌شود تا قشر متخصص در صف اول باشند، ابراز کرد: در حالی که اکنون اینگونه نیست و سازمان‌ها و اداراتی در صف اول هستند که از تخصص قرآنی لازم برخوردار نبوده و تصمیم‌گیری قرآنی می‌کنند و قراء عملا ابزار آن‌ها شده‌اند.
 
تأکید بر معنامحوری در قرائت قرآن
وی در ادامه تأکید بر معنامحوری قرآن را از دیگر توصیه‌های استاد حسن‌زاده به شاگردان خود عنوان کرد و یادآور شد: استاد هیچ‌گاه اصراری به حضور همیشگی شاگردان در جلسه خود نداشت اما انس و علاقه بین ایشان و شاگردانشان به حدی بود که ما خود احساس می‌کردیم باید در محضر استاد حضور یابیم.

بیژنی
با بیان اینکه اساتیدی چون استاد حسن‌زاده که این گونه بی ریا و مخلص در فضای قرآنی فعالیت کردند بسیار انگشت شمار هستند، عنوان کرد: ایشان برای شاگردان خود احترام ویژه‌ای قائل بود به گونه‌ای که حتی در سال‌های اخیر من هر وقت به جلسات ایشان می‌رفتم حداقل 5 تا 10 دقیقه از زمان کلاس را به معرفی و تحسین ما اختصاص می‌داد که در نهایت ما به ایشان معترض می‌شدیم و می‌گفتیم این وظیفه ماست که راجع به محسنات شما صحبت کنیم.
captcha