روش تحقیق امروزی دانشگاه‌ها منجر به اجتهاد نمی‌شود

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، رضا حبیبی، پیش از ظهر امروز 6 بهمن در نشست علمی فقه الاخلاق در دبیرخانه نهادرهبری در دانشگاه‎ها در قم، گفت: فقه شیعه یک تفاوت اساسی با فقه اهل سنت دارد و آن در مساله اجتهاد و انعطاف پذیری فقه شیعه در مقابل فقه چهار مذهب اهل سنت است.

وی افزود: این جریان بالنده فقهی شیعه در عرصه اجتهاد خود را نشان داد و به همین خاطر اسلوبی در زمینه روش تحقیق فقهی ایجاد شد؛ ولی در حال حاضر که نگاه غیر حوزوی در کشور حاکم است به جای روش تحقیق، بیشتر روش تطبیق است.

وی خاطرنشان کرد: در روش تحقیق کنونی رایج که سعی بسیاری برای نفوذ در حوزه نیز داشته است، محقق به جای ارایه یک نگاه اجتهادی بیشتر به دنبال تبیین نگاه دیگران است و استنادات او باید بر اساس استنادات از یک کتابی باشد که این کتاب نیز توسط محققی دیگر نوشته شده است.

این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: در حالت دوم که محقق به دنبال استباط می‎رود، وضعیت خطرناک تر میشود زیرا این استنباط بر اساس هیچ پایه علمی و مفهومی و شناخته شده‎ای نیست و محقق صرفا بر اساس ذهن خود این کار را انجام می‎دهد.

وی گفت: تفاوت این کار با اجتهاد مصطلح در فقه شیعه آن است که فقه راه خود را با ادله متقن پیدا می‎کند و کبرویات و صغرویات تکمیل کننده جریان فهمی می‏شوند.

وی اظهارکرد: از دیگر اصولی که باید رد استنباطات به آن اشاره کرد، آن است که این استدلالات باید با روش و مبانی ذکر شده از سوی خود شخص انجام شود و محقق نمی‎توان اقوال فراوانی را مطرح کند و مخاطبان را به یکی از آنها ارجاع دهد و مبنایی برای آن نداشته باشد یا اینکه بیان کند که نظر مشهور علما این گونه است و از خود نظری ارایه نکند.

این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: اجتهاد به دنبال یافتن یک نتیجه است که از محل استنادات و منابع اصیل صادر شده باشد؛ در زمینه فقه‎های مضاف نیز باید چنین عمل کرد و این مباحث را به شکل عمیق بررسی کرد.

وی گفت: از جمله مطالبی که باید در فقه‎های مضاف از جمله فقه الاخلاق کاملا به آن پرداخته شود، معین کردن نقش و جایگاه و شکل پذیرش عقل است زیرا عقل دارای تعاریفی است که در ادله اثبات حکم خودنمایی می‎کند.