روانشناسی انسان اگر از منظر ارزشهای دینی نباشد، ناقص است
گروه اجتماعی: مدیر گروه مشاوره دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) مشهد گفت: روانشناسی انسان اگر از منظر ارزشهای دینی نباشد ناقص است؛ فقط کافیست آموزههای خود را در این حوزه افزایش دهیم و با مضامین دینی ادغام کنیم.
به گزارش خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) از خراسان رضوي، به نقل از پایگاه اطلاعرسانی آستان قدس رضوی، بیشتر صاحبنظران و روان شناسان مطرح کشور تلاش دارند تا روانشناسی غربی را متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی بومی سازی کرده و مورد استفاده قرار دهند و برای رسیدن به این هدف فعالیتها، پژوهشها و مطالعات متعددی انجام دادهاند و امید است با گذشت زمان و انجام مطالعات متعدد، روانشناسی متناسب با فرهنگ جامعهمان در کشور مطرح شود.
چندی پیش اولین جلسه دفاع رشته مشاوره خانواده در مقطع دکتری در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) مشهد با حضور اساتید مطرح این رشته برگزار شد که به همین بهانه گفتوگویی با دکتر غلامعلی افروز، مدیر گروه مشاوره در این دانشگاه داشتیم تا به بررسی جایگاه روانشناسی اسلامی در دانشگاههای مشهد با توجه به مذهبی بودن این شهر و برنامههای اخیر آستان قدس رضوی در خصوص پرورش روانشناسانی با رویکرد مذهبی بپردازیم.
با توجه به اینکه مشهد با نام پایتخت معنوی شناخته شده است، وضعیت روانشناسی اسلامی را در شهرمان چگونه میبینید؟
در شهر مشهد در خصوص روانشناسی اسلامی به گونهای که مورد انتظار است فعالیت نمیکنند که البته این موضوع در تمام کشور مطرح است و منحصر به مشهد نیست. همچنین لازم است بگویم دانشگاههای ما در حوزه روانشناسی دینی کار چشمگیری نکردهاند و این موضوع به صورت یک مکتب پویا و قابل ارائه کار نشده و بیشتر کارهای ارائه شده کپی است که از نگاه ما جالب نیست.
فراموش نکنید روانشناسی در مشهد اهمیت زیادی دارد، اقشار گوناگونی از کشورهای مختلف برای زیارت میآیند و برای برقراری ارتباط مناسب با این افراد نیاز به افراد متخصصی است که بتوانند فرهنگ ما را به درستی به آنها انتقال بدهند.
پس، همایشها و برنامههایی که در این زمینه برگزار شده است، مؤثر نبودهاند؟
از نگاه من روانشناسی دینی باید توحیدی باشد، اینکه ما تنها به سخن روانشناسان غربی بسنده می کنیم و آنها را منبعی برای استفاده قرار دادهایم، چندان پسندیده نیست. بیشتر کارهای ما کپی روان شناسان غرب است. اینکه ببینیم فروید چه گفته یا راجرز چه کاری انجام میدهد و امثال آن، روانشناسی اسلامی باید با حاکمیت اخلاق، عقلانیت و بصیرت در کنار هم باشند.
دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) در رشتههای مشاوره و روانشناسی در مقطع دکتری دانشجو پذیرش کرده است. از نگاه شما با توجه به اینکه این دانشگاه در سایه علیبن موسی الرضاست و زیر مجموعه آستان قدس رضوی فعالیت میکند، این مسئله تا چه اندازه میتواند در رسیدن به روانشناسی اسلامی موثر باشد؟
حال که بستر آموزشی در حوزههای روانشناسی و مشاوره در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) فراهم شده است، باید اندیشههای علوی و فاطمی را در این دانشگاهها حاکم کنند و بستر مناسبی در زمینه علوم انسانی فراهم بیاورند. این دانشگاه باید متولی رشتههایی باشد که بیشترین ارتباط معنوی و پیوندهای علمی، اجتماعی و فرهنگی را با اهداف آستان قدس رضوی دارد و به نوعی مکانی برای انسانسازی باشد.
بیشتر دانشگاههای کشورمان رشتههای علوم انسانی را دارند اما در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) باید رنگ و بوی رضوی وجود داشته باشد. که البته این موضوع تنها به رشتههای انسانی برنمیگردد و رشتههایی مانند معماری در این دانشگاه باید با عنوان معماری اسلامی تدریس شود.
تا چه اندازه به روانشناسی اسلامی اعتقاد دارید و احساس میکنید اهمیت دارد؟
در روانشناسی باید از منظر خالق به انسان بنگریم تا بتوانیم روانشناسی کاملی داشته باشیم. همه جای دنیا این طور است. هیچ روانشناسی نمیتواند خصیصههای انسان را بشناسد مگر اینکه از نگاه خالق و ارزشهای دینی به انسان نگاه کند. روانشناسی انسان اگر از منظر ارزشهای دینی نباشد ناقص است. هوش، اضطراب، افسردگی هر کدام به شاکله شخصیت برمیگردد و استوار است. هوش و شخصیت از یکدیگر متاثر میشوند که تمام این ها را خداوند در قرآن با تمام جزئیاتش آورده است، فقط کافیست آموزههای خود را در این حوزه افزایش دهیم و با مضامین دینی ادغام کنیم.
اینکه میگوییم روانشناسی اسلامی، تنها شعار نیست بلکه واقعیت است. اگر در قرآن تدبر داشته باشید و با دقت آن را مطالعه کنید آیات زیادی درخصوص شخصیتشناسی میخوانید. بهطور مثال خداوند در قرآن در سوره معارج از آیه 19تا 22 در مورد صفات انسان رشد نایافته میگوید که انسان رشد نایافته فزونخواه، سیری ناپذیر و حریص است، در همه کارها عجله میکند و میخواهد همه قدرتهای جهان را داشته باشد، وقتی با ناکامیها مواجه میشود جزع و فزع کرده و ویرانگری را آغاز میکند. آدم رشد نایافته اگر با تجربه ناخوشایند مواجه شود، تخریب میکند اما اگر با خوشی مواجه شود همه را برای خودش میخواهد و به دنبال انحصارگری است و محتکر میشود که تمام اینها را با بیانی دیگر در کتب روانشناسی میخوانیم.
آیا دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) میتواند در این زمینه فعالیت گستردهتری نسبت به سایر دانشگاهها داشته باشد؟
بهطور حتم بله، این دانشگاه میتواند بهترین گزینه برای برگزاری کنگرههای روان شناسی زیارت، روان شناسی دین، روانشناسی شخصیت و... در مطالعات تخصصی تعلیم و تربیت باشد. ورود دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) به رشتههای دیگر ایرادی ندارد و میتواند در زمینههایی مانند برق و صنعت، کشاورزی یا هر رشته مشابه وارد شود اما اگر اهم رشتههایش علوم انسانی باشد بهتر میتواند در زمینه انسانسازی با رویکرد اندیشههای فاطمی و علوی فعالیت میکند.
شاید این دانشگاه بتواند در زمینه مشاوره دینی خانواده و معماری دینی برندی برای جامعه اسلامی ایران باشد و دیگران نیز از آن استفاده کنند. البته در کنار دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع)، مرکز خدمات مشاورهای آستان قدسرضوی نیز میتواند مکملی در این زمینه برای مجاوران و زائران شهر مشهد باشد که مشاورههایی در این مراکز با رویکرد معنوی و در فضای مزین به نام علیبن موسیالرضا(ع) ارائه شود.
چندی پیش اولین جلسه دفاع رشته مشاوره خانواده در مقطع دکتری در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) مشهد با حضور اساتید مطرح این رشته برگزار شد که به همین بهانه گفتوگویی با دکتر غلامعلی افروز، مدیر گروه مشاوره در این دانشگاه داشتیم تا به بررسی جایگاه روانشناسی اسلامی در دانشگاههای مشهد با توجه به مذهبی بودن این شهر و برنامههای اخیر آستان قدس رضوی در خصوص پرورش روانشناسانی با رویکرد مذهبی بپردازیم.
با توجه به اینکه مشهد با نام پایتخت معنوی شناخته شده است، وضعیت روانشناسی اسلامی را در شهرمان چگونه میبینید؟
در شهر مشهد در خصوص روانشناسی اسلامی به گونهای که مورد انتظار است فعالیت نمیکنند که البته این موضوع در تمام کشور مطرح است و منحصر به مشهد نیست. همچنین لازم است بگویم دانشگاههای ما در حوزه روانشناسی دینی کار چشمگیری نکردهاند و این موضوع به صورت یک مکتب پویا و قابل ارائه کار نشده و بیشتر کارهای ارائه شده کپی است که از نگاه ما جالب نیست.
فراموش نکنید روانشناسی در مشهد اهمیت زیادی دارد، اقشار گوناگونی از کشورهای مختلف برای زیارت میآیند و برای برقراری ارتباط مناسب با این افراد نیاز به افراد متخصصی است که بتوانند فرهنگ ما را به درستی به آنها انتقال بدهند.
پس، همایشها و برنامههایی که در این زمینه برگزار شده است، مؤثر نبودهاند؟
از نگاه من روانشناسی دینی باید توحیدی باشد، اینکه ما تنها به سخن روانشناسان غربی بسنده می کنیم و آنها را منبعی برای استفاده قرار دادهایم، چندان پسندیده نیست. بیشتر کارهای ما کپی روان شناسان غرب است. اینکه ببینیم فروید چه گفته یا راجرز چه کاری انجام میدهد و امثال آن، روانشناسی اسلامی باید با حاکمیت اخلاق، عقلانیت و بصیرت در کنار هم باشند.
دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) در رشتههای مشاوره و روانشناسی در مقطع دکتری دانشجو پذیرش کرده است. از نگاه شما با توجه به اینکه این دانشگاه در سایه علیبن موسی الرضاست و زیر مجموعه آستان قدس رضوی فعالیت میکند، این مسئله تا چه اندازه میتواند در رسیدن به روانشناسی اسلامی موثر باشد؟
حال که بستر آموزشی در حوزههای روانشناسی و مشاوره در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) فراهم شده است، باید اندیشههای علوی و فاطمی را در این دانشگاهها حاکم کنند و بستر مناسبی در زمینه علوم انسانی فراهم بیاورند. این دانشگاه باید متولی رشتههایی باشد که بیشترین ارتباط معنوی و پیوندهای علمی، اجتماعی و فرهنگی را با اهداف آستان قدس رضوی دارد و به نوعی مکانی برای انسانسازی باشد.
بیشتر دانشگاههای کشورمان رشتههای علوم انسانی را دارند اما در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) باید رنگ و بوی رضوی وجود داشته باشد. که البته این موضوع تنها به رشتههای انسانی برنمیگردد و رشتههایی مانند معماری در این دانشگاه باید با عنوان معماری اسلامی تدریس شود.
تا چه اندازه به روانشناسی اسلامی اعتقاد دارید و احساس میکنید اهمیت دارد؟
در روانشناسی باید از منظر خالق به انسان بنگریم تا بتوانیم روانشناسی کاملی داشته باشیم. همه جای دنیا این طور است. هیچ روانشناسی نمیتواند خصیصههای انسان را بشناسد مگر اینکه از نگاه خالق و ارزشهای دینی به انسان نگاه کند. روانشناسی انسان اگر از منظر ارزشهای دینی نباشد ناقص است. هوش، اضطراب، افسردگی هر کدام به شاکله شخصیت برمیگردد و استوار است. هوش و شخصیت از یکدیگر متاثر میشوند که تمام این ها را خداوند در قرآن با تمام جزئیاتش آورده است، فقط کافیست آموزههای خود را در این حوزه افزایش دهیم و با مضامین دینی ادغام کنیم.
اینکه میگوییم روانشناسی اسلامی، تنها شعار نیست بلکه واقعیت است. اگر در قرآن تدبر داشته باشید و با دقت آن را مطالعه کنید آیات زیادی درخصوص شخصیتشناسی میخوانید. بهطور مثال خداوند در قرآن در سوره معارج از آیه 19تا 22 در مورد صفات انسان رشد نایافته میگوید که انسان رشد نایافته فزونخواه، سیری ناپذیر و حریص است، در همه کارها عجله میکند و میخواهد همه قدرتهای جهان را داشته باشد، وقتی با ناکامیها مواجه میشود جزع و فزع کرده و ویرانگری را آغاز میکند. آدم رشد نایافته اگر با تجربه ناخوشایند مواجه شود، تخریب میکند اما اگر با خوشی مواجه شود همه را برای خودش میخواهد و به دنبال انحصارگری است و محتکر میشود که تمام اینها را با بیانی دیگر در کتب روانشناسی میخوانیم.
آیا دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) میتواند در این زمینه فعالیت گستردهتری نسبت به سایر دانشگاهها داشته باشد؟
بهطور حتم بله، این دانشگاه میتواند بهترین گزینه برای برگزاری کنگرههای روان شناسی زیارت، روان شناسی دین، روانشناسی شخصیت و... در مطالعات تخصصی تعلیم و تربیت باشد. ورود دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) به رشتههای دیگر ایرادی ندارد و میتواند در زمینههایی مانند برق و صنعت، کشاورزی یا هر رشته مشابه وارد شود اما اگر اهم رشتههایش علوم انسانی باشد بهتر میتواند در زمینه انسانسازی با رویکرد اندیشههای فاطمی و علوی فعالیت میکند.
شاید این دانشگاه بتواند در زمینه مشاوره دینی خانواده و معماری دینی برندی برای جامعه اسلامی ایران باشد و دیگران نیز از آن استفاده کنند. البته در کنار دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع)، مرکز خدمات مشاورهای آستان قدسرضوی نیز میتواند مکملی در این زمینه برای مجاوران و زائران شهر مشهد باشد که مشاورههایی در این مراکز با رویکرد معنوی و در فضای مزین به نام علیبن موسیالرضا(ع) ارائه شود.
