نگهداری بیش از هزار نسخه نفيس خطی و چاپ سنگی شیخ کلينی در کتابخانه آستان قدس

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از روابط ‌عمومی و امور بین‌الملل سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سید محمدرضا فاضل‌هاشمی، کارشناس مسئول اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: افزون بر يک هزار نسخه نفيس خطی و چاپ سنگی از آثار شیخ کليني اعم از تألیف، ترجمه، شرح و حاشیه در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی موجود است که قدمت آن‌ها به قرن دهم مي‌رسد و برخی از اين نسخه‌ها، با هنرمندی تمام زينت داده شده است.
وی اعلام کرد: ثقه الإسلام محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی‌رازی (305 تا 381 ه.ق) معروف به «شیخ کلینی»، مشهورترین دانشمند فقیه شیعه در نیمه اول قرن چهارم هجری قمری است که بالغ بر یک هزار نسخه نفیس شامل بیش از 600 نسخه خطی و حدود 400 نسخه چاپ سنگی از آثار وی در کتابخانة مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.
وی با بیان اینکه معروف‌ترین اثر کلینی، کتاب «الکافی» است، توضیح داد: این کتاب مهم‌ترین کتاب از مجموعه کتب چهارگانه حدیثی مذهب تشیع است و نسخه‌های فراوانی از آن، در آستان قدس موجود است که در این میان، مجموعه نفیسی به کتابت قرن دهم با تذهیب فوق‌العاده زیبا و جلد روغنی واقفی از کشور هند، آن را وقف آستان قدس رضوی کرده است.
کارشناس مسئول اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اضافه کرد: یکی از نسخه‌های کافی به کتابت قرن دهم، به خط نسخ 25 سطری و نسخه‌ای نیز به کتابت سال 1009 هجری قمری به خط جمال‌الدین بن محمد قاسم حیرانی است و برخی نسخه‌ها نیز دارای بلاغ بوده و مقابله شده‌اند.
وی به نسخه‌هایی از کافی به کتابت قرن دوازدهم با ویژگی‌های هنری ارزشمند اشاره کرد و گفت: نسخه‌ای به خط نسخ 15 سطری، عناوین به شنگرف، بر فراز برخی عبارات، خطی به شنگرف و در پایان برخی جملات گوی کوچکی به رنگ شنگرف گذارده شده با جلد تیماج عنابی ضربی با ترنج و سرترنج که جلد آن دارای ترنج و دو سر ترنج گل و بوته‌ای بوده و درون جلد طرح ابر و باد با نخ‌های الوان به چشم می‌خورد؛ در برگ اول ترجمه نیز برخی از رجال حدیث به نقل از رجال میرزا محمد است.
فاضل‌هاشمی ادامه داد: نسخه دیگر به کتابت 1101 هجری قمری به خط نسخ 25 سطری بر کاغذ حنایی است که سرلوح مرصع، کتیبه و پیشانی مذهب، سرلوح زرین با زمینه لاجورد و گل و بوته و جدول کل صفحات با تحریر و لاجورد دارد.
وی به دو نسخه ارزشمند از کتاب «الشافی فی شرح الکافی» تألیف «خلیل بن غازی قزوینی» اشاره کرد و افزود: این کتاب شرحی نسبتا مبسوط است که در آن، نکات ادبی، بدیعی و لغوی کاملا مورد بررسی قرار گرفته است؛ تاریخ تألیف و کتابت این نسخه قرن یازدهم است به خط نسخ 19 سطری، عناوین به شنگرف، جلد تیماج با ترنج و سرترنج که اهدایی مقام معظم رهبری است.
کارشناس مسئول اداره مخطوطات آستان قدس رضوی تصریح کرد: نسخه‌ای از «الصافی فی شرح الکافی» به قلم خلیل بن غازی قزوینی به کتابت قرن یازدهم موجود است که خط متن و حاشیه نسخ بوده، دارای سرلوح، ترصیع، جدول، زراندازی میان سطور، جدول‌بندی به زر و تحریر مشکی، صفحه اول دارای سرلوح زرپوش منقش بین سطور زراندازی شده به زر مفرس که در حاشیه برخی اوراق آن، مقابله (بلغ و بلاغ) به چشم می‌خورد.
وی عنوان کرد: از دیگر آثار، «منهج الیقین» است که شرح وصایای امام جعفر صادق علیه‌السلام است و «علاءالدین محمد بن ابی‌تراب گلستانه اصفهانی» آن را شرح کرده، و نیز نسخه‌ای از شرح اصول کافی به ضمیمه مفاتیح الغیب، شرح «محمد بن ابراهیم صدرای شیرازی که «فخرالمحققین شیرازی» آن را وقف کرده است.
فاضل‌هاشمی ادامه داد: همچنین شرحی بر کافی از «محمد بن حیدر رفیعا» موجود است که در زمان حیات مؤلف در قرن دهم کتابت شده عناوین به شنگرف با ترنج و سرترنج، از جمله کتب اهدایی مقام معظم رهبری به شمار می‌رود.
وی با بیان اینکه از دیگر آثار شیخ کلینی، تعبیرخواب، رسائل ائمه اطهار، الرد علی القرامطه است، بیان کرد: بر کتاب کافی، علما و دانشمندان بسیاری شرح نوشته‌ و حاشیه زده‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها، شرح علامه محمدباقر مجلسی است که نسخه آستان قدس اهدایی مقام معظم رهبری است.
یادآور می‌شود، روز نوزدهم اردیبهشت‌ماه در تقویم رسمی کشور، روز بزرگداشت شیخ کلینی نامگذاری شده است.