مشاهده ملکوت؛ مهمترین دستاورد حیات طیّبه/ حیات معنوی مختص آخرت نیست

حیات طیبه، حیات حقیقی انسانی است، حیات دنیوی با همه گستردگی‌اش بستر آن، و حیات اخروی با جاودانگی و اهمیتش تبلور این حیات حقیقی یعنی حیات طیبه است، این حیات اصیل و حقیقی، واقعیتی ورای حیات ظاهری است که در همین دنیا حاصل میشود، حیات طیبه برخاسته از مرتبه بالای روح انسانی است، انسان مؤمن در سیر متعالی و تعالی معنوی خویش که تولدی دیگر مییابد، به افاضه الهی از دل ایمانش مؤید به روحی می‌شود که حیات طیبه ثمره آن است.
 حیات طیبه، حیاتی جدید و برتر از حیات معمولی و منشأ آثاری بس ارزشمند برای انسان مؤمن است، در حقیقت مؤمن حائز مرتبه جدیدی از روح شده که از پرتو آن روح، این حیات و آثارش پدیدار شده است، البته این مرتبه فائقه روح که استعداد ویژه‌ای بوده و اکنون فعلیت یافته است، ظهور و شکوفاییاش را از ایمان و عمل صالح میگیرد.
 بعد از حصول اين معنى، تمام شئون يك فرد مؤمن عبادت خواهد بود، زيرا او خداوند را حاضر و ناظر بر رفتار و كردار خود خواهد يافت، براى رسيدن به اين منظور در ابتدا و در حين و در انتهاى هر كارى توجه به خداوند را حفظ كنيد و اين محافظت را به تمام شئون زندگى خود اشاعه و تعميم دهيد، «آرى هر كس بيشتر بترسد، از خود مراقبت و مواظبت بيشترى خواهد كرد»، ارزش حقیقی انسان و وصول او به مقام خلیفة ‌اللهی در گرو این حیات است و انسانِ فاقد این حیات، در ردیف دیگر حیوانات و در حقیقت در مدار حیوانی زیست می‌کند.

حیات معنوی با تحقق شرایط در همین عالم حاصل می‌شود
غلامحسین دهقانی، مدرس و داور قرآن استان همدان، در گفت‌و‌گو با خبر‌گزاری بین‌المللی قران(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: در قرآن اشارات بسياري به «حیات طیبه» شده است اما تنها يك بار در قرآن، طبق آیه شریفه؛ «مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مَن ذَكَر أَوْ أُنثَي وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيينَّهُ حَياةً طَيبَةً وَلَنَجْزِينَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يعْمَلُونَ؛ هر كس، از مرد يا زن، كار شايسته كند و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگي پاكيزه‌اي، حيات مي‌بخشيم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام مي‌دادند، پاداش خواهيم داد»(آیه 70/ نحل)، به صراحت از آن سخن به ميان آمده است که از این آیه درمییابیم که حیات معنوی و طیّب مختص آخرت نیست، بلکه با تحقق شرایط در همین عالم حاصل میشود.
وی افزود: از آنجاکه ایمان و عمل صالح از امور معنوی‌‌ای هستند که در همین عالم تحقق مییابند، به ‌ناچار حیات طیبه مترتب بر ایمان و عمل صالح نیز در همین عالم محقق میشود، البته آثار این حیات معنوی در آخرت ظهور مییابد؛ چون آنچه خداوند از نعمت‌های معنوی به بندگانش در آخرت عطا میکند، نتایج نعمت‌های معنوی عطاشده او در همین دنیاست.
دهقانی ادامه داد: دل کسی که از «حیات طیبه» برخوردار است، تنها به خداوند تعلق دارد؛ تنها قرب به او را می‌خواهد و تنها از خشم و دوری از او، هراسان است، از دنیای فانی رو گردان است و مدبر واقعی همه امور را خداوند متعال می‌داند، در نتیجه شیطان و هوای نفس در او راه نخواهد داشت، چنین انسانی در وجود خدا چنان شوق و کمال و نیرو و غربت و لذت و سروری می‌باید که قابل توصیف نیست. و این پاداش ایمان و عمل صالح است.

انسان باید علف‌های هرز زندگی خود را از بین ببرد
این مدرس و داور قرآن خاطر نشان کرد: دنیا مزرعه آخرت است، انسان باید علف‌های هرز زندگی خود که همان خطاهای اعضای بدن است از بین ببرد آنگاه محصول عمل او بی‌شک بهترین خواهد بود، اگر انسان در این دنیا زندگی خدایی انتخاب کند و زندگی او در مسیر الله باشد، نه تنها در دنیا بلکه در آخرت نیز پاداش اعمال خود را دریافت خواهد کرد، قرآن و اهل بیت(ع) یعنی سنت رسول خدا(ص) دو گوهر گران بها از رسول خدا(ص) است تا زمانی که انسان به این دو ریسمان محکم چنگ می‌زند گمراه نمی‌شود.
وی با بیان اینکه قرآن و اهل بیت(ع) راه رسیدن به حیات طیبه هستند بیان کرد: قرآن یکی از عناصر سازنده حیات انسانی و عوامل تکامل و تعالی وی را پرورش عقل و اندیشه میداند، انسان به‌ وسیله رشد صحیح عقل و بهره‌‌برداری آن در جهت هدف آفرینش میتواند از ایمان و حیات طیبه برخوردار شود همچنین با استناد به آیات قرآن کریم، قرائت، تلاوت و ولایت از جمله موضوعات مهمی هستند که خدا یادآور شده است در این میان ولایت امری روشن و غیر قابل اغماض است «زمین هیچ گاه بی‌حجت نمی‌ماند» این حجت همان پیامبران و امامان معصوم هستند که مسیر حیات طیبه را طی کرده‌اند تا بتوانند جامعه را به مقصد و غایت نهایی خود برسانند  

ایمان قلبی به تنهایی کافی نیست و باید عمل وجود داشته باشد
دهقانی افزود: این تفکر که می‌گوید فقط ایمان قلبی مهم است، نادرست است و عمل باید با ایمان همراه باشد، در بسیاری از آیات قرآن ایمان مقدم دانسته شده است، نیت مقدمه‌ای برای انجام عمل صالح است، نیت باید از ابتدای عمل تا پایان عمل استمرار داشته باشد، یک عمل صالح، نیت صالح، شخص صالح و زمان صالح می‌طلبد و ایمان و عمل صالح هر دو کلیدهای رسیدن به حیات طیبه و سعادتمندی دنیا و آخرت است
این مدرس و داور قرآن مهمترین دستاورد سلوک الهی و وصول به حیات طیبه، مشاهده ملکوت عنوان کرد و افزود: چنانکه آیه شریفه «وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ؛ و بدانید خداوند میان انسان و قلب او حائل مى‏شود، و همه شما (در قیامت) نزد او گردآوری مى‏شوید»(آیه 25/ انفال)، بر این مشاهده ملکوتی دلالت دارد، این علم به احاطه حق‌تعالی و حائلیت او بین انسان و قلبش که محصول حیات طیبه است، برترین مرحله علم و شهود ملکوت است.
وی بیان کرد: انسان مومن آگاه، برای رسیدن به حیات طیبه با جبران حق‌الله و حق‌الناس و حق النفس باید جبران غرامت کند، زندگی انسان نباید به خوردن و خوابیدن و غفلت از کسب معارف و فضیلت‌های دینی و اخلاقی ختم شود چرا که زندگی این گونه افراد یک زندگی حیوانی است خداوند در این باب می‌فرماید: «بلکه برخی از حیوانات هستند از اینگونه انسان‌ها مقامشان بالاتر است»، خداوند برای هدایت و کمال انسان، قرآن و ائمه معصومین را فرستاده است پس شایسته است انسان با بهره گیری از آموزه‌های این کتاب آسمانی و پیروی از سنت اهل بیت خود را به کمال و سعادت دنیا و آخرت برساند.

ایمان و عمل صالح دو رکن اصلی حیات طیبه و معیار برتری انسان
حجت‌السلام والمسلمین حجت‌اله کشوری، معاون تهذیب حوزه علمیه همدان نیز به ایکنا گفت: طبق آیه شریفه «مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مَن ذَكَر أَوْ أُنثَي وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيينَّهُ حَياةً طَيبَةً وَلَنَجْزِينَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يعْمَلُونَ؛ هر كس، از مرد يا زن، كار شايسته كند و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگي پاكيزه‌اي، حيات مي‌بخشيم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام مي‌دادند، پاداش خواهيم داد»(آیه 70/ نحل)، انسان با ایمان و عمل صالح می‌تواند به حیات طیبه در این جهان دست یابد
وی افزود: آنچنانکه آیه مذکور صراحت دارد، ایمان و عمل صالح دو رکن اصلی برای برخورداری از این نعمت هستند؛ دو رکنی که در بسیاری از آیات قرآن کنار یکدیگر ذکر شده‌اند و از همدیگر قابل تفکیک نیستند، البته باید توجه داشت که عمل صالح آن چنان مفهوم وسیع و گسترده‌ای دارد که تمام فعالیت‌های مثبت و مفید و سازنده را در همه زمینه‌های علمی، فرهنگی و سیاسی، اقتصادی، نظامی و مانند آن شامل می‌‌شود.
حجت‌السلام کشوری ادامه داد: بر اساس منطق اسلام و قرآن، زن و مرد با وجود تفاوت‌هایی که از نظر جسم و روح دارند از جهت شخصیت انسانی و مقامشان در پیشگاه خداوند کاملا برابرند و معیاری که بر شخصیت آنها حکومت می‌کند، ایمان و عمل صالح است، حیات طیبه مفهوم وسیع و گسترده‌ای دارد، حضرت علی(ع) مراد از حیات طیبه را قناعت می‌داند، البته بدون شك مفهوم اين تفسير اميرالمومنين، محدود ساختن حيات طيبه به صرف قناعت نمي‌باشد بلكه بيان مصداق و نمونه روشني از آن است، چون اگر همه دنيا را به كسي بدهند ولي روح قناعت را از او بگيرند هميشه در آزار و رنج و نگراني به سر مي‌برد و به عكس اگر انسان روح قناعت داشته و از حرص و آز و طمع بر كنار باشد، هميشه آسوده خاطر و خوش است.
معاون تهذیب حوزه علمیه همدان خاطر نشان کرد: طبق استناد به آیات قرآن کریم و ادعیه ائمه معصومین، مفهوم از حیات طیبه، قناعت، رزق و روزی حلال، عبادت توأم با روزی حلال، توفیق بر اطاعت از فرمان خدا و پرهیز از گناه، مبارزه با ظلم، فساد و موارد بسیار دیگر است، مهمترین دستاوردهای این حیات پاک و طیب؛ رفاه، آرامش، دوستی، محبت، عدم عداوت و دشمنی، تعاون و زندگی سازنده است.

راه رسیدن به حیات طیبه، ایمان و عمل صالح است
وی با بیان اینکه در بسیاری از آیات قرآن کریم، ایمان و عمل صالح دو عمل توأم با یکدیگر ذکر شده است افزود: انسان معتقد به قرآن، می‌داند که عمل بدون ایمان محال است، ایمان در عمل تبلور می‌یابد و عمل معیاری از ایمان است، بنابراین انسان هر اندازه که عمل صالح بیشتری انجام دهد، ایمان او هم بیشتر می‌شود و راه رسیدن به حیات طیبه را راحت‌تر و سریع‌تر طی خواهد کرد.