به گزارش
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایكنا) از فارس، وقف صدقه جاریهای است که انسانهای نیکاندیش و خیر با پیروی از کلام خداوند در قرآن مجید و تأسی به پیامبر(ص) با اهداف مشخص جهت رفع نیازهای محرومان و مستضفعان جامعه، اموال خویش را وقف میکنند و همچنین عمل صالحی است که آثار آن از دار فانی تا سرای باقی پا برجاست و موجب برکات و رحمت الهی و نزدیکی انسان به آفریدگار میشود.
مسلمانان از صدر اسلام با وقف آشنا شدهاند، زیرا اولین واقف در اسلام رسول اکرم(ص) بودهاند که وقف را در مکتب حیاتبخش اسلام پایهگذاری کردند. این سنت حسنه پس از گذشت قرنها هنوز هم در میان مؤمنان جایگاه والایی دارد، به طوری که هر فرد مسلمان و متمکن، بخشی از مایملک خویش و یا تمامی آن را در راه خدا تحبیس میکند.
وقف برای واقفان دارای دو کارکرد است از همینروست که این سنت حسنه در مکتب اسلامی بسیار حائز اهمیت است و بر آن سفارش فراوان شده است. چرا که در آن نیکاندیشان و خیران بخشی از اموال خود را به منظور تقرب به درگاه الهی، برای نیازمندان وقف میکنند و بدین طریق میتوان گفت وقف به نوعی موجب تحقق عدالت اجتماعی و ایجاد توازن میان اقشار مختلف جامعه میشود.
وقف دارای کارکردهای فراوان فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، قرآنی و غیره است که با نگاهی به اسناد موقوفات واقفان به خوبی میتوانیم با کارکردهای مختلف این سنت حسنه الهی در طول تاریخ اسلام آشنا شویم.
واقفی، مقرر میکند که از عواید موقوفه برای زوار کفش و پاپوش تهیه کنند و دیگری شتران خود را وقف میکند تا زوار در مسیر زیارتی خود از آنها استفاده کند. واقفی هم با توجه به نیاز و مقتضیات روز، یک دست لباس عروس با زیور و زینت لازم وقف کرده است تا فقرا به نوبت از آنها استفاده کنند.
مالک باریکبینی، ملکی را وقف میکند که عواید آن را برای طعمه سگهای کور و خریدن خشت لحد فقرا و یا حفر قبر آنان خرج شود و یا واقف دیگری قسمت مهمی از ثروت خود را وقف کرد تا از عواید آن قنات، مریضخانه، دبستان، پل و حمام احداث شود و اینگونه موقوفات فراوان یافت میشود اما آنچه هست خلوص و پاکی دل واقفانی است که تا این حد به وعدههای الهی ایمان دارند، لذا آنچه از اموال دنیوی را دارند، در طبق اخلاص قرار داده و در راه حق خرج میکنند.
اشاره به برکت انقلاب اسلامی در قوام نهاد وقف گرچه طی یک قرن اخیر بهخصوص در دوران سیاه حکومت رضاخان، وقف در کشور ما دچار چالشهای جدی فراوانی شد بهطوری که بسیاری از اموال موقوفات به تسخیر درآمد و یا نیات واقفان تضییع شد اما به حمد الهی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به برکت آموزههای این مکتب، سنت حسنه وقف نیز روند صعودی خود را طی کرد و به خصوص طی سالهای اخیر در کشور مورد توجه فراوانی قرار گیرد.
بهعنوان مثال اکنون قریب یکی دو سال است که بحث وقف جمعی برای احداث بیمارستانهای تخصصی سرطان در شیراز و تهران مطرح شده است. نوع جدیدی از وقف که راهکاری اساسی را برای ترویج روحیه انفاق و تعاون در میان اقشار مختلف مردم اعم از دارا و غنی و متوسط و فقیر ارائه میدهد و در آن هر کسی به وسع توانایی خود و به هر میزان که میخواهد برای یک امر خیر بزرگی همچون احداث بیمارستان تخصصی سرطان مشارکت میکند.
در ادامه این گزارش برای آشنایی بیشتر با کارکردهای وقف در مباحث مختلف اجتماعی، فرهنگی، قرآنی، اقتصادی و غیره به سراغ برخی از مسئولان و صاحبنظران میرویم و نظرات آنان را در این باره و همچنین وقف جمعی میخوانیم.
وقف یک نهاد ممتاز دینی است حجتالاسلام والمسلمین علی محمدی، نماینده ولی فقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در این رابطه گفت: وقف یک نهاد ممتاز دینی است و برای آن سند چشمانداز طراحی و تهیه شده است.
وی عنوان کرد: خوشبختانه سنت حسنه وقف در کشورمان در حال احیا است و از سال ۸۸ برنامه وقف و رسانه اجرا و با همکاری هنرمندان برای معرفی و احیای این سنت تلاش شد اما باز هم نیاز به اقدام همگانی داریم و امیدواریم که بیانات رهبری و امام راحل در زمینه وقف را اجرایی کنیم.
لزوم مشارکت تمام دستگاهها در نهاد وقفرئیس سازمان اوقاف و امور خیریه کشور بر لزوم مشارکت تمام دستگاهها در نهاد وقف تأکید کرد و گفت: اگر یک سازمان به تنهایی بخواهد به مسئله وقف ورود پیدا کند نمیتواند لذا ما امیدواریم که همه دستگاهها در نهاد وقف ما را یاری رسانند.
وی به احداث بیمارستان تخصصی سرطان در شیراز و تهران اشاره کرد و افزود: بیمارستان تخصصی سرطان هم در شیراز و هم در تهران را از محل توزیع اوراق وقف جمعی آغاز کردیم و علاوه بر این بیمارستانی نیز برای مؤسسه علمی ـ پژوهشی رویان جهت تبدیل به بیمارستان سلولهای بنیادی که بینالمللی خواهد شد، احداث میکنیم.
نماینده ولی فقیه در سازمان اوقاف و امور خیریه با تأکید بر اینکه باید وقف جمعی و وقف گروهی برای نیازهای عمده کشور داشته باشیم، گفت: یکی از این نیازهای عمده، بیماری است و عمدتاً اکنون بحث ازدواج جوانان مطرح است لذا میتوانیم یک مجموعه تجاری اقتصادی درآمدزایی را وقف کرده و درآمد آن برای کمک به ازدواج جوانان در نظر بگیریم.
وقف سنتی همزاد انسان است آیتالله اسدالله ایمانی، نماینده ولی فقیه در استان فارس هم در این زمینه گفت: سنت حسنه وقف یک سنت پایداری است که اگر مدعی شویم همزاد انسان و بشریت است، مبالغه نکردهایم.
وی با بیان اینکه سنت حسنه وقف در میان انبیای گذشته نیز جاری و ساری بوده است و همه آنها نیز به نحوی واقف بودهاند، عنوان کرد: زمان پیامبر(ص) هیچ یک از صحابه ایشان وجود ندارد که امکانات مختصری در اختیارش بوده و آن را وقف نکرده است یعنی عمده صحابه پیامبر(ص) دارای وقف بوده و اموالی را از خود وقف کردهاند و ائمه هدی نیز اوقافی داشتهاند و این اوقاف در تاریخ بشر ثبت شده است.
آیتالله ایمانی وقف را مجموعهای برشمرد که در تمام حوزهها حضور دارد، گفت: وقف در جامعه ما در گام اول در خصوص مسائل فرهنگی است و آنچه که به نام امام حسین(ع) وقف شده صرف تعزیهداری و روضهخوانی آن حضرت انجام میشود که این خود یک نمونه بارز از کار فرهنگی است.
وقف جمعی امتیاز داشتن یک موقوفه را به میان تمام خانوادهها میبرد امام جمعه شیراز به احداث بیمارستان تخصصی سرطان از محل وقف جمعی اشاره کرد و گفت: وقف جمعی، امتیاز داشتن یک موقوفه را به میان تمام خانوادهها میبرد و امروز به وسیله وقف جمعی همه میتوانند واقف باشند و وقف نیز دیگر در خصوص متمکنین نیست و ثواب وقف میتواند در اختیار همه قرار گیرد.
سردارغلامحسین غیبپرور، فرمانده سپاه فجر فارس نیز با بیان اینکه استان فارس از دیرباز سرآمد کارهای خیر و وقف بوده است، گفت: مردم این استان به کارهای خیر عادت دارند و زکات سلامتی خود را با دادن صدقه پرداخت میکنند.
بیاییم هر کدام قدمی برای احداث بیمارستان تخصصی سرطان برداریموی با اشاره به توزیع اوراق وقف جمعی برای احداث بیمارستان تخصصی سرطان در شیراز گفت: یک بیمار سرطانی تنها خودش گرفتار نیست بلکه تمام خانواده درگیر هستند و تمام درآمد خانواده صرف هزینه درمان است لذا ما میتوانیم با هر اندازه کمک مالی در طرح وقف جمعی شرکت کنیم و برای ساخت این بیمارستان و کمک به بیماران سرطانی گام کوچکی برداریم.
مهدی فقیه، هنرمند و پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون کشورمان هم درباره این سنت حسنه الهی گفت: از آنجا که بیشتر وقفهای ما مربوط به سیدالشهدا(ع) و خاندان آلالله(ص) است یعنی یک نوع وقف فرهنگی هستند و اصولاً ماهیت وقف نیز فرهنگی است.
هنر یکی از مؤلفههای مهم برای تبلیغ وقف است وی با بیان اینکه یکی از مؤلفههای مهمی که میتوان جهت تبلیغ وقف بدان توجه داشت، بحث سینما و تلویزیون و تئاتر و هنرهای تجسمی است، گفت: با استفاده از اینها میتوان کارهای بسیار زیاد و فاخری انجام داد تا بتوان فرهنگ وقف را بیش از پیش معرفی کرد.
فقیه همچنین با اشاره به احداث بیمارستان تخصصی سرطان جنوب کشور از محل توزیع اوراق وقف جمعی، بر لزوم همکاری رسانهها جهت تبلیغ و اطلاعرسانی در این امر تأکید کرد.
تلفیق ورزش و وقف، بهترین اتفاق ممکن برای ترویج امور خیر استامید نوروزی، قهرمان کشتی جهان نیز در این رابطه با بیان اینکه تلفیق ورزش و وقف، بهترین اتفاق ممکن برای ترویج امور خیر است، تصریح کرد: این دو با هم چنین معنایی را به ذهن میرسانند که ما سالم هستیم، هم قدر سلامتی را میدانیم و هم به نیازمندان کمک میکنیم.
وی، نیز یکی از طرفداران اصلی احداث بیمارستان تخصصی سرطان جنوب در شیراز از محل توزیع اوراق وقف جمعی است که در این رابطه نیز گفت: یکی از کارهای خیری که بسیار ارزشمند است، کمک به ساخت بیمارستان تخصصی سرطان جنوب است؛ زیرا بسیاری از بیماران و خانوادههای آنها از لحاظ مالی تحت فشار هستند و با کمکهای جزئی ما شاید مشکلات آنها حل شود.
نوروزی همچنین به ورزشکاران توصیه کرد که هم با حضور خود در مراسم افتتاحیه این کارهای خود موجب تشویق دیگران به این سمت شوند و هم به لحاظ مادی نیز هر میزان که میتوانند در این راه مشارکت داشته باشند تا شکرانه سلامتی خود را اینگونه ادا کنند.
زنان همیشه در بحث وقف پیشتاز بودهاندسیدهمعصومه دستغیب، مدیرکل دفتر امور بانوان و خانواده استانداری فارس به نقش زنان در ترویج سنت حسنه الهی اشاره کرد و گفت: زنان همیشه در بحث وقف پیشتاز بودهاند و با وجود اینکه خود، سرمایهگذار نبودهاند و منابع مالی خیلی وسیعی در اختیار نداشتهاند، اما از همان امکاناتی که در اختیار دارند، توانستهاند جزو واقفان مهم باشند.
وی خواستار توجه به نیازهای روز جامعه در انجام وقفهای جدید از سوی خیران شد و گفت: باید وقفهای جدید را به سمت و سوی نیازهای جامعه هدایت کنیم تا جامعه به تعالی و پیشرفت همه جانبه برسد.
اشاره به تأثیر ترویج روحیه انفاق و تعاون در سبک زندگیدستغیب به تأثیر مثبت ترویج روحیه انفاق و تعاون در سبک زندگی اشاره کرد و گفت: باید مقوله وقف را در سبک زندگی خود دخیل کنیم تا اثرات مثبت آن در زندگی و تحکیم بنیان خانواده مشاهده شود.
حجتالاسلام منصور برزگر، دبیر منطقه جنوب اتحادیه تشكلهای قرآن و عترت کشور یکی از شخصیتهایی است که بر لزوم توجه به فعالیتهای قرآنی در نیات واقفین تأکید کرد و گفت: مردم، خیران و دوستداران و مشتاقان قرآن میتوانند نذورات و وقف قرآنی انجام دهند؛ همانطور كه برای اهل بیت(ع) نذر میكنند، میتوانند نذر امور قرآنی و وقف قرآنی نیز داشته باشند چون وقف صدقه جاریست كه نسل به نسل برای هر فرد، برای هر فامیل، برای هر قوم، برای هر منطقه و شهر خواهد ماند.
وی اظهار کرد: اگر ما در نظام جمهوری اسلامی مذهبی شیعه قرآنمحور قرار گرفتیم باید جهت گسترش ترویج اخلاق قرآنی و معنوی تلاش كنیم.