آیا حجاب یک انتخاب است؟/چگونگی مواجهه قوای قهریه با مقابله با بدحجابی
گروه اجتماعی: دومین میز تحلیل کانون اندیشه و تمدن اسلامی با عنوان«آیا حجاب یک انتخاب است؟» با هدف بررسی ابعاد تربیتی، اجتماعی و تاریخی این موضوع برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، دومین میز تحلیل کانون اندیشه و تمدن اسلامی با عنوان« آیا حجاب یک انتخاب است؟»، امروز هفتم مردادماه در دبیرستان دکتر هشترودی اصفهان برگزار شد.
در ابتدای این مراسم، زینب ایزدیان، مدرس دانشگاه و دبیر بخش آموزش کانون اندیشه و تمدن اسلامی به بحث عفاف و حجاب پرداخت و با بیان اینکه بعضی از مسائل از جمله حجاب دارای ابعاد مختلفی بوده و مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی در شکل گیری آنها دخیل هستند، خاطرنشان کرد: اگر فقط از زاویهای خاص به این مسئله نگاه شود، ممکن است نسخهای برای آن پیچیده شود که کارآمد نباشد.
وی افزود: برای ورود به بحث حجاب باید وضعیت موجود و وضعیت مطلوب را ترسیم کرد. وضعیت موجود با چند دقیقه رفت و آمد در یکی از خیابانهای اصلی شهر به دست میآید و در وضعیت مطلوب این طور نیست که نقطهای را در نظر بگیریم و بتوانیم سریعا و بدون گذر از مراحل مختلف به آن برسیم.
این مدرس دانشگاه بیان کرد: مسائل تربیتی و مسائلی که ما در آنها از افراد انتظار تغییر رفتار داریم، خیلی سریع و راحت جواب نمیدهند و باید به صورت بلند مدت به آنها نگاه شود.
وی گفت: اگر مسئله حجاب را به عنوان یکی از احکام الهی و بخشی از تربیت دینی در نظر بگیریم، باید به پیش نیازها و مسائل مختلف اخلاقی و تربیتی توجه موزون و هماهنگ داشته باشیم. نمیتوانیم از کنار مسئله عدالت، انصاف، رعایت حقوق دیگران، قانون پذیری و خوش خلقی عبور کنیم و تمام هم و غممان مسئله حجاب شود و انتظار داشته باشیم که افراد جامعه آن را از ما بپذیرند.
وی افزود: یعنی نمیتوان از تربیت اخلاقی و دینی و پایههای ایمانی و اعتقادی افراد غافل شد. زمانی که نگاهمان را از صرف پوشش یک فرد به تمام جنبههای شخصیتیاش معطوف کنیم، در این صورت میتوانیم راه حلهای بهتری پیدا کنیم. اینکه چه کسانی میتوانند حجاب و پوشش خوب را بپذیرند، در پاسخ به آن باید گفت اگر فرد از کودکی تربیت دینی صحیح داشته، با مفاهیم حیا، عفت و مسئولیت پذیری آشنا شده و فضای خانوادگیاش سالم باشد، طبیعتا در نوجوانی، جوانی و بزرگسالی میتواند انتخابگر درست سطح پوشش باشد.
همچنین محمود فروز بخش، سردبیر سایت کانون خبر با رویکرد جامعه شناختی به موضوع پرداخت و بحث خود را با سه مقدمه یا پیش فرض، پذیرش حکم الهی حجاب؛ قبول الزام قانونی حجاب در دوران فعلی و حق طبیعی حاکمیت در مقابله با قانون شکنان آغاز کرد و گفت: ابزارهای مقابله با بیحجابی، فعالیتهای فرهنگی در راستای اصلاح بینش و گرایش افراد، عوض کردن اولویت در اذهان مؤمنین و فراخوانی قوای قهریه برشمرد.
وی با بیان اینکه ورود قوای قهریه در مقابله با بدحجابی بر پایه یک اصل و دو فرع میباشد، افزود: اصل این است که ارتکاب هر حرامی، مجازاتی به دنبال دارد و دو فرعی که به آن اضافه میشود، عبارت است از قدرت و مصلحت؛ یعنی مقابله با پدیده بدحجابی در عرصه اجتماعی توسط قوای قهریه، به قدر قدرت و به قدر مصلحت است.
وی ادامه اد: منظور از مصلحت، توجه به مسائل و شرایط مختلف است و سه ضرورت برای آن وجود دارد که آنها عبارتند از ریزش سرمایه اجتماعی و مقبولیت حاکمیت، گسست اجتماعی (دو قطبی سازی جامعه و قربانی کردن روابط انسانی به خاطر یک حکم فقهی) و مقاومت و لجبازی در سطح فردی و اجتماعی.
فروزبخش راهکار مسئله را در این دانست که چه در مقام وضع قانون و چه در مقام اختیار دادن به مجری قانون به یک فهم فدرالی رسیده و عرف را هم به صورت تئوریک وارد بازی کرده و یک سری اختیارات عرفی به مجریان قانون بدهیم، زیرا که لزوما نمیتوان با یک سری گزارههای مشخص مثل آن چه که در رساله آمده، به نتیجه مطلوب دست یافت.
وی همچنین در این زمینه سه گانهای را مطرح کرد که تصمیم گیری بر پایه آن صورت می گیرد، گفت: در نظر گرفتن فقاهت به عنوان یک شاخص و آرمان، تکیه بر آمار و نظر سنجیهای تحلیلی و توجیه نخبگان که به این منظور باید بین روشنفکران علوم انسانی و فقها دیالوگ برقرار شود.
در ادامه حجتالاسلام ابوالقاسم قاسمی، کارشناس مذهبی مسئله حجاب را با رویکرد فقهی و تاریخی دنبال کرد و در ابتدا به حضار توصیه کرد که راجع به مباحث فقهی و فلسفی حجاب، کتاب مسئله حجاب شهید مطهری را مطالعه کنند.
وی خاطر نشان کرد: مقدم بر بحث حجاب، بحث عفاف در زنان و بحث غیرت در مردان است و بدون حل این مسائل نمیتوان مسئله حجاب را حل کرد.
وی بیان کرد: از نظر فقهی در هیچ موردی بیبند وباری و بیحیایی جایز نیست، ولی مواردی وجود دارد که در آنها فقه حجاب را اجبار نمیکند، مثلا در رابطه با کنیزان، زنان اهل کتاب و زنان سالمند.
وی تأکید کرد : از نظر فقهی، بیبند و باری در هیچ موردی مجاز نیست، ولی در مواردی بی حجابی پذیرفته شده، تا جایی که در مورد بیحجابی مجازات حدی وجود ندارد و همه مجازاتهای آن تعزیری بوده که حاکم آن را تعیین میکند، ولی برای بیبند و باری مجازات حد وجود دارد.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: اسلام مخالف صد درصد بیبند وباری و بیحیایی بوده و البته حجاب را هم که نشانه حیا و عفت است، واجب کرده است. این که در بعضی موارد حجاب اجباری نیست، به هیچ وجه به این معنا نیست که زنان میتوانند عریان یا نیمه عریان باشند، فقط در این حد است که دستها از آرنج تا مچ و روی پاها بدون پوشش بوده و صورت نیز بدون آرایش باشد. بیشتر از آن بی حیایی و بیعفتی است.
وی تصریح کرد:برای حل مسئله حجاب در جامعه باید به خانواده برگشت. تا زمانی که زنان بحث عفاف و مردان بحث غیرت را حل نکنند، بحث حجاب حل نخواهد شد.
در ابتدای این مراسم، زینب ایزدیان، مدرس دانشگاه و دبیر بخش آموزش کانون اندیشه و تمدن اسلامی به بحث عفاف و حجاب پرداخت و با بیان اینکه بعضی از مسائل از جمله حجاب دارای ابعاد مختلفی بوده و مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی در شکل گیری آنها دخیل هستند، خاطرنشان کرد: اگر فقط از زاویهای خاص به این مسئله نگاه شود، ممکن است نسخهای برای آن پیچیده شود که کارآمد نباشد.
وی افزود: برای ورود به بحث حجاب باید وضعیت موجود و وضعیت مطلوب را ترسیم کرد. وضعیت موجود با چند دقیقه رفت و آمد در یکی از خیابانهای اصلی شهر به دست میآید و در وضعیت مطلوب این طور نیست که نقطهای را در نظر بگیریم و بتوانیم سریعا و بدون گذر از مراحل مختلف به آن برسیم.
این مدرس دانشگاه بیان کرد: مسائل تربیتی و مسائلی که ما در آنها از افراد انتظار تغییر رفتار داریم، خیلی سریع و راحت جواب نمیدهند و باید به صورت بلند مدت به آنها نگاه شود.
وی گفت: اگر مسئله حجاب را به عنوان یکی از احکام الهی و بخشی از تربیت دینی در نظر بگیریم، باید به پیش نیازها و مسائل مختلف اخلاقی و تربیتی توجه موزون و هماهنگ داشته باشیم. نمیتوانیم از کنار مسئله عدالت، انصاف، رعایت حقوق دیگران، قانون پذیری و خوش خلقی عبور کنیم و تمام هم و غممان مسئله حجاب شود و انتظار داشته باشیم که افراد جامعه آن را از ما بپذیرند.
وی افزود: یعنی نمیتوان از تربیت اخلاقی و دینی و پایههای ایمانی و اعتقادی افراد غافل شد. زمانی که نگاهمان را از صرف پوشش یک فرد به تمام جنبههای شخصیتیاش معطوف کنیم، در این صورت میتوانیم راه حلهای بهتری پیدا کنیم. اینکه چه کسانی میتوانند حجاب و پوشش خوب را بپذیرند، در پاسخ به آن باید گفت اگر فرد از کودکی تربیت دینی صحیح داشته، با مفاهیم حیا، عفت و مسئولیت پذیری آشنا شده و فضای خانوادگیاش سالم باشد، طبیعتا در نوجوانی، جوانی و بزرگسالی میتواند انتخابگر درست سطح پوشش باشد.
همچنین محمود فروز بخش، سردبیر سایت کانون خبر با رویکرد جامعه شناختی به موضوع پرداخت و بحث خود را با سه مقدمه یا پیش فرض، پذیرش حکم الهی حجاب؛ قبول الزام قانونی حجاب در دوران فعلی و حق طبیعی حاکمیت در مقابله با قانون شکنان آغاز کرد و گفت: ابزارهای مقابله با بیحجابی، فعالیتهای فرهنگی در راستای اصلاح بینش و گرایش افراد، عوض کردن اولویت در اذهان مؤمنین و فراخوانی قوای قهریه برشمرد.
وی با بیان اینکه ورود قوای قهریه در مقابله با بدحجابی بر پایه یک اصل و دو فرع میباشد، افزود: اصل این است که ارتکاب هر حرامی، مجازاتی به دنبال دارد و دو فرعی که به آن اضافه میشود، عبارت است از قدرت و مصلحت؛ یعنی مقابله با پدیده بدحجابی در عرصه اجتماعی توسط قوای قهریه، به قدر قدرت و به قدر مصلحت است.
وی ادامه اد: منظور از مصلحت، توجه به مسائل و شرایط مختلف است و سه ضرورت برای آن وجود دارد که آنها عبارتند از ریزش سرمایه اجتماعی و مقبولیت حاکمیت، گسست اجتماعی (دو قطبی سازی جامعه و قربانی کردن روابط انسانی به خاطر یک حکم فقهی) و مقاومت و لجبازی در سطح فردی و اجتماعی.
فروزبخش راهکار مسئله را در این دانست که چه در مقام وضع قانون و چه در مقام اختیار دادن به مجری قانون به یک فهم فدرالی رسیده و عرف را هم به صورت تئوریک وارد بازی کرده و یک سری اختیارات عرفی به مجریان قانون بدهیم، زیرا که لزوما نمیتوان با یک سری گزارههای مشخص مثل آن چه که در رساله آمده، به نتیجه مطلوب دست یافت.
وی همچنین در این زمینه سه گانهای را مطرح کرد که تصمیم گیری بر پایه آن صورت می گیرد، گفت: در نظر گرفتن فقاهت به عنوان یک شاخص و آرمان، تکیه بر آمار و نظر سنجیهای تحلیلی و توجیه نخبگان که به این منظور باید بین روشنفکران علوم انسانی و فقها دیالوگ برقرار شود.
در ادامه حجتالاسلام ابوالقاسم قاسمی، کارشناس مذهبی مسئله حجاب را با رویکرد فقهی و تاریخی دنبال کرد و در ابتدا به حضار توصیه کرد که راجع به مباحث فقهی و فلسفی حجاب، کتاب مسئله حجاب شهید مطهری را مطالعه کنند.
وی خاطر نشان کرد: مقدم بر بحث حجاب، بحث عفاف در زنان و بحث غیرت در مردان است و بدون حل این مسائل نمیتوان مسئله حجاب را حل کرد.
وی بیان کرد: از نظر فقهی در هیچ موردی بیبند وباری و بیحیایی جایز نیست، ولی مواردی وجود دارد که در آنها فقه حجاب را اجبار نمیکند، مثلا در رابطه با کنیزان، زنان اهل کتاب و زنان سالمند.
وی تأکید کرد : از نظر فقهی، بیبند و باری در هیچ موردی مجاز نیست، ولی در مواردی بی حجابی پذیرفته شده، تا جایی که در مورد بیحجابی مجازات حدی وجود ندارد و همه مجازاتهای آن تعزیری بوده که حاکم آن را تعیین میکند، ولی برای بیبند و باری مجازات حد وجود دارد.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: اسلام مخالف صد درصد بیبند وباری و بیحیایی بوده و البته حجاب را هم که نشانه حیا و عفت است، واجب کرده است. این که در بعضی موارد حجاب اجباری نیست، به هیچ وجه به این معنا نیست که زنان میتوانند عریان یا نیمه عریان باشند، فقط در این حد است که دستها از آرنج تا مچ و روی پاها بدون پوشش بوده و صورت نیز بدون آرایش باشد. بیشتر از آن بی حیایی و بیعفتی است.
وی تصریح کرد:برای حل مسئله حجاب در جامعه باید به خانواده برگشت. تا زمانی که زنان بحث عفاف و مردان بحث غیرت را حل نکنند، بحث حجاب حل نخواهد شد.
