مشکل امروز ما فقط روسریها نیست بلکه نبود آگاهی درون سرهاست
گروه اندیشه: رئیس حوزه علمیه حاجشیخ کاشمر گفت: اگر آب به ریشه رسید رشد مطلوب میسر میشود اما در هر صورت از ظاهر قرآن هم نباید غفلت کرد چرا که قرآن کتاب وحی و کلام الهی سراسر نور است.
حجتالاسلام جواد نیکبین، رئیس حوزه علمیه حاج شیخ کاشمر، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، ضمن اشاره به اهمیت توجه به تفسیر قرآن افزود: مشکل امروز ما فقط روسریها نیست بلکه عدم آگاهی درون سر ماست که این مشکلات را به وجود میآورد و در اینجاست که ما ارزش قرآن در سر را میفهمیم.
وی با بیان اینکه قرآن باید به باطن انسان برسد، ادامه داد: اگر آب به ریشه رسید رشد مطلوب میسر میشود اما در هر صورت از ظاهر قرآن هم نباید غفلت کرد چرا که قرآن کتاب وحی و کلام الهی سراسر نور است.
وی با بیان اینکه تلاوت قرآن صفای باطن میآورد و قلب را پاک میسازد، تصریح کرد: امروزه دانشمندان علوم تجربی تأثیر کلام بر اجسام مثل آب را ثابت کردهاند.
ظاهربینی عاقبت عدم توجه به مفهوم قرآن
حجتالاسلام نیکبین گفت: قرآن خود میفرماید «فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ یعنی آنچه از قرآن میسر است تلاوت کنید» اما اگر صرف قرائت باشد بنا به فرمایش امیرمؤمنان(ع) خیر ندارد و خیلی مفید نیست مثل برخی جلسات قرآن که در آن فقط به صوت و لحن توجه میشود و مهمترین آسیب در این بخش متوجه قاریانی است که با صوت زیبا فقط قرآن را تلاوت میکنند و این منجر میشود به ظاهربینی و تصمیمهای سطحی و ظاهری که بسیار کم ارزش است.
وی اضافه کرد: ما باید به سمت تربیت با فهم حرکت کنیم زیرا که با تقلید صرف فقط به عادت میرسیم البته فهم بیشتر انسان با فهمیدن قرآن میسر میشود چرا که فهم، بهشت انسان و جهل، جهنم اوست، اگر قرآن را با فهم بشناسیم و شیوع دهیم قطعا به خلأهای فکری موجود در جامعه نیز پاسخ خواهیم داد.
قرآن، فصلالخطاب زندگی
حجتالاسلام نیکبین با بیان اینکه قرآن باید نقشه راه زندگی ما باشد، افزود: ما باید فضای قرآنی را در جامعه حاکم کنیم و مردم علیالدوام در زندگی خود به عنوان معیار و شاخص از قرآن استفاده کنند، اگر اینگونه شد ما میتوانیم به مشکلات و مسائل جامعه پاسخ دهیم و این کار هم ممکن و میسر است همانگونه که در صدر اسلام کلام متعالی الهی در جان عرب بادیه نشین غیرمتمدن نشست و فرمایشات معصومان(ع) کارگر شد.
رئیس حوزه علمیه حاج شیخ کاشمر ضمن انتقاد از برخی اولویتبندیها و ساختارهای نامناسب در ترویج قرآن ادامه داد: برای مثال در آموزش و پرورش باید زبان قرآن پس از ادبیات فارسی، در اولویت باشد تا جامعه به فهم قرآن نزدیکتر شود در صورتی که میبینیم این مسائل در نظر گرفته نمیشود.
در مسیر قرآن به حاشیه رفتهایم
وی با اشاره به برخی اشتباهات و کم کاریهای تبلیغی، رسالت حوزویان را مهم برشمرد و اضافه کرد: تبلیغ، رسالتی است که خود قرآن به ما معرفی کرده و برای آن هجرت را لازم دانسته اما ما قرآن را عبوس معرفی کردیم و در مسیر رسیدن به متن قرآن به حاشیه رفتهایم.
وی تصریح کرد: میوه دلنشین و طعام جان بخش قرآن برای جسم و روح انسان لازم است و برای تحقق این هدف ابتدا باید فرد را نسبت به درد خود آگاه کرد و بعد او را به سوی درمان سوق داد و اینجاست که مَثَل هر که دردش بیش درکش بیشتر معنا پیدا میکند.
حجتالاسلام نیکبین گفت: قرآن آیات مختلفی دارد و بیشتر آنها را آیاتالاحکام تشکیل میدهد این درحالی است که نپرداختن به آیات اخلاقی و اجتماعی و کم کاری در این زمینه باعث شده تا قرآن تنها به عنوان کتاب احکام به مردم معرفی شود و اینگونه معرفی، یک گزارش کاریکاتوری از قرآن است چرا که ما بخشی را بزرگ و بخشی را کوچک جلوه میدهیم اما ضروری است که ما قرآن را از تمام جوانب بررسی و ارائه کنیم.
بزرگنمایی جریان اصیل اسلام، راه مقابله با انحراف
وی معرفی جریان اصیل اسلام و قرآن را راهکاری برای مقابله با جریانات انحرافی دانست و افزود: همیشه معرفی جریان منحرف و ضربه زدن به آن کارساز نیست بلکه ما باید مسیر درست و جریان اصیل را برای مردم معرفی و بزرگنمایی کنیم تا افکار پلید سلفی و تکفیری و برداشتهای داعشانه که امروزه بیشتر شاهد آن هستیم، خود کوچک شده و به حاشیه برود.
این استاد حوزه با اشاره به اینکه نباید تفسیر علمی را اصل قرار داد، بیان کرد: از تفسیر علمی میتوان به عنوان شاهد مثال و تثبیت مطالب تفسیری استفاده کرد نه اینکه آن را اصل قرار دهیم چرا که حرفی که بر پایه علوم تجربی باشد ممکن است روزی نقض شده و از بین برود و اگر ما در تفسیر بر این پایه حرف بزنیم در ذهن مخاطب این اشکال را ایجاد میکند که چون این نظریه نقض شد پس آیه و کلام الهی هم نقض میشود لذا قرآن را باید بر اساس اصول و مبانی صحیح و حق جویانه معرفی کرد نه فرضیهها و نظراتی که نقیض آن وجود خواهد داشت.
حجتالاسلام نیکبین با بیان اینکه اختلاف آرا تفسیری بستگی به نوع نگاه در مسیر درست و موضوع مد نظر مفسر دارد، ادامه داد: این اختلافات نه تنها بد نیست بلکه رحمت است چون این اختلافها موجب میشود تا کاستیهای هر بخش رفع شود و در واقع یک همپوشانی در نظر مفسران ایجاد شود و اگر تناقضی در بحثی ایجاد شد میتوان دریافت که هر دو طرف بحث باطل است، البته چالشهایی پیش روی مفسران وجود دارد مثل آیات رمز گونه قرآن که مفسر سکوت کرده است.
وی با اشاره به نگاه غلطی که در جهان امروز در رابطه با پیشرفت وجود دارد، افزود: اینکه ما پیشرفت را در توسعه ببینیم و تقسیم توسعه یافته و توسعه نیافته را ایجاد کنیم اشتباهی است که ما را به بردگی صنایع و تکنولوژیهای روز میکشاند در صورتی که ما باید تلاش کنیم تا به بندگی خدا برسیم.
وی بندگی خدا را آرامش آفرین و پیشرفت حقیقی دانست و گفت: مسیر بندگی خدا در قرآن و فهم آن است و البته این بندگی عین آزادی است.
وی با بیان اینکه قرآن باید به باطن انسان برسد، ادامه داد: اگر آب به ریشه رسید رشد مطلوب میسر میشود اما در هر صورت از ظاهر قرآن هم نباید غفلت کرد چرا که قرآن کتاب وحی و کلام الهی سراسر نور است.
وی با بیان اینکه تلاوت قرآن صفای باطن میآورد و قلب را پاک میسازد، تصریح کرد: امروزه دانشمندان علوم تجربی تأثیر کلام بر اجسام مثل آب را ثابت کردهاند.
ظاهربینی عاقبت عدم توجه به مفهوم قرآن
حجتالاسلام نیکبین گفت: قرآن خود میفرماید «فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ یعنی آنچه از قرآن میسر است تلاوت کنید» اما اگر صرف قرائت باشد بنا به فرمایش امیرمؤمنان(ع) خیر ندارد و خیلی مفید نیست مثل برخی جلسات قرآن که در آن فقط به صوت و لحن توجه میشود و مهمترین آسیب در این بخش متوجه قاریانی است که با صوت زیبا فقط قرآن را تلاوت میکنند و این منجر میشود به ظاهربینی و تصمیمهای سطحی و ظاهری که بسیار کم ارزش است.
وی اضافه کرد: ما باید به سمت تربیت با فهم حرکت کنیم زیرا که با تقلید صرف فقط به عادت میرسیم البته فهم بیشتر انسان با فهمیدن قرآن میسر میشود چرا که فهم، بهشت انسان و جهل، جهنم اوست، اگر قرآن را با فهم بشناسیم و شیوع دهیم قطعا به خلأهای فکری موجود در جامعه نیز پاسخ خواهیم داد.
قرآن، فصلالخطاب زندگی
حجتالاسلام نیکبین با بیان اینکه قرآن باید نقشه راه زندگی ما باشد، افزود: ما باید فضای قرآنی را در جامعه حاکم کنیم و مردم علیالدوام در زندگی خود به عنوان معیار و شاخص از قرآن استفاده کنند، اگر اینگونه شد ما میتوانیم به مشکلات و مسائل جامعه پاسخ دهیم و این کار هم ممکن و میسر است همانگونه که در صدر اسلام کلام متعالی الهی در جان عرب بادیه نشین غیرمتمدن نشست و فرمایشات معصومان(ع) کارگر شد.
رئیس حوزه علمیه حاج شیخ کاشمر ضمن انتقاد از برخی اولویتبندیها و ساختارهای نامناسب در ترویج قرآن ادامه داد: برای مثال در آموزش و پرورش باید زبان قرآن پس از ادبیات فارسی، در اولویت باشد تا جامعه به فهم قرآن نزدیکتر شود در صورتی که میبینیم این مسائل در نظر گرفته نمیشود.
در مسیر قرآن به حاشیه رفتهایم
وی با اشاره به برخی اشتباهات و کم کاریهای تبلیغی، رسالت حوزویان را مهم برشمرد و اضافه کرد: تبلیغ، رسالتی است که خود قرآن به ما معرفی کرده و برای آن هجرت را لازم دانسته اما ما قرآن را عبوس معرفی کردیم و در مسیر رسیدن به متن قرآن به حاشیه رفتهایم.
وی تصریح کرد: میوه دلنشین و طعام جان بخش قرآن برای جسم و روح انسان لازم است و برای تحقق این هدف ابتدا باید فرد را نسبت به درد خود آگاه کرد و بعد او را به سوی درمان سوق داد و اینجاست که مَثَل هر که دردش بیش درکش بیشتر معنا پیدا میکند.
حجتالاسلام نیکبین گفت: قرآن آیات مختلفی دارد و بیشتر آنها را آیاتالاحکام تشکیل میدهد این درحالی است که نپرداختن به آیات اخلاقی و اجتماعی و کم کاری در این زمینه باعث شده تا قرآن تنها به عنوان کتاب احکام به مردم معرفی شود و اینگونه معرفی، یک گزارش کاریکاتوری از قرآن است چرا که ما بخشی را بزرگ و بخشی را کوچک جلوه میدهیم اما ضروری است که ما قرآن را از تمام جوانب بررسی و ارائه کنیم.
بزرگنمایی جریان اصیل اسلام، راه مقابله با انحراف
وی معرفی جریان اصیل اسلام و قرآن را راهکاری برای مقابله با جریانات انحرافی دانست و افزود: همیشه معرفی جریان منحرف و ضربه زدن به آن کارساز نیست بلکه ما باید مسیر درست و جریان اصیل را برای مردم معرفی و بزرگنمایی کنیم تا افکار پلید سلفی و تکفیری و برداشتهای داعشانه که امروزه بیشتر شاهد آن هستیم، خود کوچک شده و به حاشیه برود.
این استاد حوزه با اشاره به اینکه نباید تفسیر علمی را اصل قرار داد، بیان کرد: از تفسیر علمی میتوان به عنوان شاهد مثال و تثبیت مطالب تفسیری استفاده کرد نه اینکه آن را اصل قرار دهیم چرا که حرفی که بر پایه علوم تجربی باشد ممکن است روزی نقض شده و از بین برود و اگر ما در تفسیر بر این پایه حرف بزنیم در ذهن مخاطب این اشکال را ایجاد میکند که چون این نظریه نقض شد پس آیه و کلام الهی هم نقض میشود لذا قرآن را باید بر اساس اصول و مبانی صحیح و حق جویانه معرفی کرد نه فرضیهها و نظراتی که نقیض آن وجود خواهد داشت.
حجتالاسلام نیکبین با بیان اینکه اختلاف آرا تفسیری بستگی به نوع نگاه در مسیر درست و موضوع مد نظر مفسر دارد، ادامه داد: این اختلافات نه تنها بد نیست بلکه رحمت است چون این اختلافها موجب میشود تا کاستیهای هر بخش رفع شود و در واقع یک همپوشانی در نظر مفسران ایجاد شود و اگر تناقضی در بحثی ایجاد شد میتوان دریافت که هر دو طرف بحث باطل است، البته چالشهایی پیش روی مفسران وجود دارد مثل آیات رمز گونه قرآن که مفسر سکوت کرده است.
وی با اشاره به نگاه غلطی که در جهان امروز در رابطه با پیشرفت وجود دارد، افزود: اینکه ما پیشرفت را در توسعه ببینیم و تقسیم توسعه یافته و توسعه نیافته را ایجاد کنیم اشتباهی است که ما را به بردگی صنایع و تکنولوژیهای روز میکشاند در صورتی که ما باید تلاش کنیم تا به بندگی خدا برسیم.
وی بندگی خدا را آرامش آفرین و پیشرفت حقیقی دانست و گفت: مسیر بندگی خدا در قرآن و فهم آن است و البته این بندگی عین آزادی است.
