توجه به لفظ، مفهوم و حقیقت قرآن؛ الزامات قرآنی شدن

مهرداد ویسکرمی، از مفسران قرآن در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در رابطه با اصحاب متقین، گفت: امام علی(ع) در ذیل خطبه متقین که در نهج‌البلاغه آمده می‌فرماید: «اصحاب متقین کسانی هستند که شب به پا می‌خیزند و قرآن را به ترتیل قرائت می‌کنند و خود را به‌وسیله قرآن محزون می‌کنند، و گوش جان می‌سپارند به آیاتی که ما را می‌ترساند و گویا ناله جهنم در گوش آن‌ها پیچیده است».
وی ادامه داد: در این خطبه امام علی(ع) ویژگی‌های متقین را بیان می‌کند، که یکی‌ از این ویژگی‌ها قرائت قرآن کریم در دل شب و محزون و ترسان شدن از این آیات است.
ویسکرمی با اشاره به این‌که خداوند متعال در آیه 21 سوره مبارکه حجر می‌فرماید: «وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلاَّ عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ؛ و هيچ چيز نيست مگر آنكه گنجينه‏‌هاى آن نزد ماست و ما آن را جز به اندازه‌‏اى معين فرو نمی‌‏فرستيم»، بیان کرد: این آیه تمام موجودات را در بر می‌گیرد و هیچ موجودی نمی‌تواند خود را از این آیه و آیات دیگر با این مضمون مستثنی بداند.
این مفسر و مدرس دانشگاه‌های استان افزود: این آیات که از سوی خداوند متعال به پیامبر اکرم(ص) فرود آمده، در راه رسیدن به دست ایشان مراحلی را طی کرده‌اند، اولین مرتبه نزول این است که آیات قرآن کریم در ابتدا حقیقت بوده و واقعی هستند که باید به مفهوم تبدیل شوند که بشر بتواند آن‌ها را درک کرده و بفهمد.
وی با اشاره به این‌که غرب و سیاستمداران آن به مدت چهار قرن تمام قرآن را از مردم مخفی کردند، که مردم آن‌ها با خواندن قرآن آگاه و بیدار نشوند، اظهار کرد: دومین مرحله نزول قرآن کریم این است که قرآن به‌صورت لفظ در می‌آید، و براین اساس است که هندسه فهم قرآن شکل می‌گیرد.
ویسکرمی افزود: بنابراین حقیقت قرآن مفهوم و لفظ است و نوع دریافت آن با وحی، تفکر و تدبر و همانگونه که قرآن کریم بر قلب پیامبر اکرم(ص) نازل شد، قلب ابزار دریافت حقیقت قرآن است، بنابراین نوع نزول قرآن کریم انزال است، حقیقت قرآن کریم در شب قدر نازل شده، اما لفظ آن طی 23 سال نازل شده است.    
این مفسر قرآن کریم با اشاره به این‌که تأویل؛ علم قرآن است، تصریح کرد: علم تأویل را افراد غیر معصوم نیز می‌دانند، اما تأویل حقیقی را معصوم می‌یابد، چراکه حقیقت قرآن را معصوم می‌یابد و ما نیز به اندازه گنجایش قلبمان مفهوم قرآن را در می‌یابیم.
وی عنوان کرد: در مرتبه فهم آیات قرآن کریم، نوع نزول آیات قرآن تنزیل بوده و نوع دریافت آن تفکر و تدبر و ابزار دریافت مفهوم آیات در این مرتبه دریافت فکر است و علم مربوط به آن تفسیر است.
ویسکرمی ادامه داد: در مرتبه لفظ نیز نوع دریافت قرائت و ترتیل و ابزار دریافت آن زبان و لامسه و علم مربوط به این مرتبه علوم بلاغه است.
این مدرس دانشگاه‌های استان با اشاره به این‌که قلب مریض جای حقیقت قرآن نیست، افزود: قلبی که گناه می‌کند قرآن به آن وارد نمی‌شود.
وی تصریح کرد: مرتبه حقیقت قرآن شامل همه علوم قرآنی می‌شود، اما امام معصوم(ع) آن‌را می‌خواند، به‌عنوان مثال در برخی از منابع آمده است که پیامبر اکرم(ص) قبل از این‌که جبرئیل امین(ع) شروع به قرائت آیات کند، خود پیامبر اکرم(ص) شروع به تلاوت می‌کرد، چراکه ایشان حقیقت قرآن را در نزد خود داشت.
ویسکرمی با اشاره به این‌که دو نوع نزول قرآن داریم، اظهار کرد: نوع اول صعود قلب به سوی حقیقت است که به آن انزال گفته می‌شود و نوع دوم نزول قرآن به سوی بشر است که در این نوع نزول، قرآن تا مرتبه لفظ پایین می‌آید که تمام بشریت بتواند از آن استفاده کند.
این مدرس دانشگاه‌های استان افزود: زمانی که قرآن از مرتبه نزول تا لفظ  می‌آید، دارای ریزش‌هایی است که معصوم باید در کنار قرآن باشد تا از این ریزش‌ها جلوگیری کند، چراکه در شب‌های قدر حقیقت قرآن بر قلب معصوم(ع) نازل می‌شود.
وی تصریح کرد: کسی‌که می‌خواهد قرآنی شود باید به لفظ، مفهوم و حقیقت قرآن کریم توجه ویژه داشته باشد.