استنادات قرآنی قیام امام حسین(ع)/ 3
«عاشورا»؛ نمونه عملی موفق معارف سیاسی قرآن
گروه فعالیتهای قرآنی: عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، جریان عاشورا را تفسیر عملی قرآن دانست و بیان کرد: این واقعه، نقطه برخورد و صفآرایی تمامی حق در برابر تمامی باطل و به عنوان یک نمونه عملی موفق معارف سیاسی قرآن شناخته میشود.
صاحبعلی اکبری، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در خصوص استنادات قرآنی قیام سیدالشهدا(ع) و جلوههای قرآنی قیام عاشورا، با اشاره به آیه 12 سوره توبه «فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَیمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ ینْتَهُونَ» ابراز کرد: قرآن کریم در آیات مختلف، انسانها را به مبارزه با کفر و سردمداران آن فرا میخواند و هدف قرآن این است که دشمنان اسلام نتوانند بر مؤمنان تسلط پیدا کنند.
وی افزود: خداوند در آیه 141 سوره نساء با استفاده از حرف «لن» که برای نفی ابد بهکار میرود، با تأکید فراوان میفرماید «…وَلَنْ یجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» یعنی هرگز کافران بر مؤمنان قدرت تسلط نخواهند یافت.
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، با عنوان این مطلب که امام حسین(ع) که تربیتیافته در دامان قرآن ناطق، امیرالمومنین(ع) است، مطرح کرد: حضرت اباعبدالله(ع) در واقعه عاشورا با ایمان به خداوند متعال و قرآن کریم، آموزههای قرآنی را در تمامی لحظات این واقعه و مکتب انسانساز پیاده میکند.
وی با بیان اینکه امام حسین(ع) با ادامه راه انبیاء الهی که هدفشان دعوت به توحید و حقپرستی بود، عاشورا را تجلیگاه توحید و محوریت خداپرستی قرار میدهند، افزود: راه امام حسین(ع) همان خط توحیدمحوری، دوستی با خداوند و كوشش در راه خداست.
اکبری بیان کرد: امام(ع) پیرامون بیان ماهیت و هدف قیام خود به این نكته اشاره میكند مگر نمیبینید كه اطاعت خدا متروك شدهاست و به حق عمل نمیشود و از باطل مخالفت به عمل نمیآید؟ و مردم را به حقمحوری، پذیرش فرمان خدا و تمسك به توحید سفارش میکنند.
وی با بیان اینکه قیام عاشورا برای خدا و در راه خدا بود و منافع مادی درآن هیچ دخالتی نداشت، تصریح کرد: آن حضرت خطاب به مردم میفرماید و شما میدانید كه این قوم (یزید و یزیدیان) به فرمان شیطان درآمده و از اطاعت رحمان روی برتافتهاند و در زمین فساد به راه انداخته و حدود خدا را معطل داشتهاند، بیتالمال را به نفع خود تصاحب كرده و حرام خدا را حلال و حلالش را حرام کردهاند بنابراین برای مخالفت با آنان من از هركسی سزاوارترم.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، تصریح کرد: عاشورا فقط یك واقعه تاریخی نیست كه در هزار و اندی سال پیش اتفاق افتاده باشد و هرسالی به یاد آن واقعه مراسم عزاداری برپا شود؛ عاشورا یک جریان اثربخش و نقشآفرین در طول تاریخ بشریت است كه میتواند به زندگی انسان تحرك و پویایی ببخشد و طرح نوینی را در سیاست و حكومت ارائه دهد.
«جریان عاشورا»، تفسیر عملی قرآن
وی ادامه داد: اگر قرآن وظیفه هدایت انسان را دارد و مظاهر حق و باطل را نمایان میسازد، پس جریان عاشورا را میتوان یک تفسیر عملی قرآن دانست، زیرا این واقعه همیشه زنده نقطه برخورد و صفآرایی تمامی حق در برابر تمامی باطل و به عنوان یک نمونه عملی موفق معارف سیاسی قرآن شناخته میشود.
اکبری با بیان اینکه وجه تسمیه قرآن کریم به فرقان به این دلیل است که میخواهد حق را از باطل جدا کند، ابراز کرد: وقتی امام حسین(ع) میفرماید «مگر نمیبینید که به حق عمل نمیشود و در برابر باطل مخالفت نمیشود»؟ این نمونه عملی معارف اسلامی برخاسته از آموزههای قرآنی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، با تأکید بر اینکه قرآن کریم، هدف خود، انبیاء و اولیای الهی را هدایت و بیداری در تمامی شؤون زندگی انسان میداند، با اشاره به آیه 125 سوره نحل «ادْعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِیلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ، با حكمت و اندرز نیكو به سوی راه پروردگارت دعوت نما، و با آنها به طریقی كه نیكوتر است استدلال و مناظره كن، پروردگار تو از هر كسی بهتر میداند چه كسانی از طریق او گمراه شدهاند و چه كسانی هدایت یافتهاند»، بیان کرد: از این آیه فهمیده میشود كه برای اصلاح فرد و جامعه، مصلحان موظف به حركت به سوی جامعه و تلاش برای رفع موانع هدایتند.
وی افزود: هدف اصلی پیامبران الهی از جمله رسول گرامی اسلام(ص) آگاه ساختن مردم به ذات اقدس الهی، تبیین اهمیت و ضرورت ایمان به خدا و تلاش برای تكامل و تعالی بود تا مردم خود با رضا و رغبت این راه را انتخاب كنند و مشتاقانه برای رسیدن به آن اهداف بكوشند.
اکبری با اشاره به آیه 157 سوره اعراف عنوان کرد: اگر وظیفه هدایت مردم و امر به معروف و نهی از منكر بر زمین بماند، جامعه اسلامی در مسیر سقوط و از هم گسیختگی خواهد افتاد لذا قرآن كریم به این فریضه توجه ویژه کرده و امت اسلامی را به هدایت و بیداری یكدیگر فرا میخواند.
وی ادامه داد: قیام جاودانه عاشورا، یك قیام خشن و برخاسته از خشونت نیست بلكه امام(ع) گام به گام در صدد اصلاح امور امت اسلامی برآمد و به امر به معروف و نهی از منكر پرداخت؛ آنگاه كه استراتژی اصلاح و گفتوگو مؤثر واقع نشد امام به نهضت جاودانه خود پرداخت و به وظیفه خود عمل کرد.
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به این سخن امام حسین(ع) که میفرمایند «من از روی تكبر و فخر یا ناسپاسی نعمت و یا به دلیل طغیان و ظلم و فساد، قیام نكردهام؛ من برای انجام اصلاح امور امت جدم رسول خدا(ص) به پا خاستهام. من میخواهم امر به معروف و نهی ازمنكر كنم و به سیره جدم رسول خدا(ص) و پدرم علی بن ابیطالب(ع) عمل كنم»، اظهار کرد: در تاریخ اسلام حركت خونبار حادثه عظیم عاشورا، از زبان امام حسین(ع) حركتی اصلاحطلبانه در امت اسلامی معرفی میشود.
وی تصریح کرد: امام در پی فتح قلوب بود، بنابراین از ابتدای حركت خود به بیان مقاصد و اهداف خود میپرداخت و در صحرای كربلا نیز هر روز بر بلندی میرفت تا سخن حق را به گوش لشكر دشمن برساند و آنها را از باطل بیرون آورد.
اکبری، با اشاره به این مطلب که در طول تاریخ همیشه افراد و گروههای سودجو و مفسد در جامعه، به دلیل رسیدن به منافع نامشروع خویش از هیچ تلاشی فروگذار نبودند، بیان کرد: عباس محمود عقاد از نویسندگان معاصر مصری معتقد است که همیشه افراد منفعتطلبی مثل یزید در برابر انسانهای آرمان طلب مثل سالار شهیدان صفآرایی کرده و در این را دست به هر اقدامی زدهاند؛ این جا است كه برای اصلاح جامعه باید مظاهر فساد را با برخوردهای عملی و قهرآمیز از میان برداشت.
وی با بیان اینکه آیات قرآن كریم به صراحت از ضرورت به كارگیری این روش در اصلاح مفاسد تأكید دارد، صدور دستور به مقاتله با سران کفر را امری در همین راستا دانست و افزود: سران كفر برخلاف همه موازین و تعهدات انسانی و حقوقی، به پایمال كردن مصالح عمومی جامعه پرداخته و جز به مطامع پست خویش، به چیز دیگری نمیاندیشند.
این استاد دانشگاه در ادامه افزود: قطعا در برخورد با چنین مفسدانی، این روش مؤثر است و تا این موانع فساد از سر راه برداشته نشوند، امید به اصلاح افراد و جامعه نمیتوان داشت از این رو مأموریت مهم و خطیر همه پیامبران الهی در افتادن و مبارزه با طواغیت زمان خود بوده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، با تأکید بر این مطلب که حركت اصلاح جامعه به سبب افرادی معدود و سودجو نباید متوقف شود، مطرح کرد: اگر این افراد ماندند، باید با آنان برخورد كرد و به همین جهت خداوند به موسی(ع) امر کرد تا فرعون را هدایت كند زیرا میخواهد وقتی تعالی جامعه با وجود فرعون متوقف میشود، با این حركت تند به مقابله با ظلم و طرد شرك فرعونی بپردازد.
وی افزود: گذشته از طواغیت، افراد و گروههایی نیز كه به دعوت اصلاحی پاسخ مثبت ندهند و با آن از در ستیز و نبرد مسلحانه برخیزند، به تعبیر قرآن از مفسدان هستند و با آنان نیز باید برخورد قاطع و عملی كرد تا جامعه انسانها از لوث وجود آنان پاك شود.
اکبری با اشاره به آیه «یا أَیهَا النَّبِی جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِینَ وَاغْلُظْ عَلَیهِمْ … ؛ اى پیامبر با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنان سخت بگیر...»، بیان کرد: دستور جهاد با كافران و منافقان كه درصدد تخریب پایههای ایمانی و عقیدتی صحیح در جامعهاند و باحكومت دینی پیامبر درگیر میشوند، در همین راستا صادر شده است.
وی افزود: خداوند تسلط و برتری كافران و طاغوت را بر مؤمنان مقرر نفرموده است بنابراین قیام عاشورا در فرهنگ قرآنی و آموزههای دینی جایگاه خاصی دارد؛ آنگاه كه امام(ع) بین دو گزینه حفظ اسلام یا حفظ جان خویش یكی را باید انتخاب کند، دین را بر جان و مال و خاندان خود مقدم میشمارد و به دفع فساد و اعتراض به ظلم و شرك میپردازد و در راه خدا همچون بنیان مرصوص محكم و استوار جهاد کرد.
جریان عاشورا، خیزشی علیه همه راههای منتهی به غیر خدا
اکبری اذعان کرد: امام حسین(ع) در اهمیت قیام علیه ظلم میفرماید: «ای مردم رسول خدا(ص) فرمود: هر كس از شما مردم، سلطان ستمگری را ببیند كه حرام خدا را حلال میشمارد و پیمان خدا را میشكند و با سنت خدا مخالفت میورزد و در میان بندگان خدا باگناهكاری و دشمنی رفتار مینماید و اگر به او اعتراض نكند و یا او را از این امور با گفتار و رفتار باز ندارد، شایسته است كه خداوند او را به همان جایگاهی وارد نماید كه ستمگر وارد میشود» و فرمود: «من مرگ را جز سعادت نمیبینم و زندگی با ستمگران را جز بدبختی نمیپندارم»؛ بنابراین خط امام حسین(ع) و جریان عاشورا راه طرد انحراف، ترك جاهلیت و ستمگری است.
وی افزود: جریان عاشورا در واقع طرد همه كسانی است كه مردم را به بندگی میگیرند و جان و مال آنها را غارت میكنند؛ در یك كلام خیزش علیه همه دشمنان خدا و همه راههای منتهی به غیر خدا است و آیاتی چون 190، 244 و 246 سوره بقره، 195 و 167 سوره آل عمران، 76 و 90 سوره نساء، آیات 12، 29، 36، 83 و 123 سوره توبه، آیه 20 سوره احزاب، 9 حجرات و 10 حدید در این مورد آمدهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در خصوص جایگاه تشکیل حکومت الهی در قیام امام حسین(ع) بر اساس قرآن ابراز کرد: از ابعاد مهم حیات آدمی، بعد سیاست و اجتماع است؛ دستیابی به بهترین شیوه زندگی در راه رسیدن به آرمانهای عالی و دیرینه بشر و نیل به كمال مطلوب در سایه عدل و قسط نیز با رعایت اصول انسان دوستی و حقمداری، از مهمترین دغدغهها و تلاشهای آدمی بوده است.
اکبری با بیان اینکه مهمترین هدف پیامبر بزرگ اسلام(ص) دعوت مردم به توحید و نجات آنان از گمراهی و انحطاط و هدایت به سوی كمال و تعالی بود، ادامه داد: گام اول این هدایت، اعتقاد به توحید و گامهای بعدی آن، تلاش برای احقاق حق و اقامه قسط و عدل در جامعهای دینمدار و ارزشمحور است كه تشكیل حكومت و اجرای سیاستهایی متناسب با این اهداف از ضروریات به شمار میرود.
وی با اشاره به آیه «و لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط»، اظهار کرد: هدف بعثتها به طور كلی این است كه مردمان بر اساس روابط اجتماعی عادلانه نظم و ترتیب پیدا كرده، تا مسیر زندگی و تعالی انسان هموار گردد و این بار تشكیل حكومت و اجرای احكام امكانپذیر است.
این استاد علوم قرآن و حدیث دانشگاه بیان کرد: حكومت الهی، حكومتی بر اساس اراده خداوند است و به یقین خداوند ارادهای جز تأمین مصالح واقعی بندگانش ندارد؛ این نوع حكومت در انبیاء و جانشینان راستین آنها و كسانی كه خط انبیاء را ادامه میدهند تجلی یافته و در مورد حكومتهای الهی، در قرآن بحثهای فراوانی دیده میشود كه از جمله آنها میتوان به حكومت داود(ع)، حضرت سلیمان(ع) و آل ابراهیم(ع) اشاره كرد.
عاشورا، زمینهساز تحقق حكومت اسلامی و معرفی اهداف اسلام ناب است
اکبری ادامه داد: اگر عاشورا را با تمام بنیادهایش بررسی كنیم باید گفت عاشورا زمینهسازی برای تحقق حكومت اسلامی و معرفی اهداف اسلام ناب است؛ امام حسین(ع) در برابر طغیانگران به مقابله برمیخیزد و با جهاد و جانبازی بنیان ظلم را متزلزل میكند و بر اساس كتاب و سنت رسول اكرم(ص) و امام علی و امام حسن(ع) درصدد تشكیل حكومت بودند، لذا در وصیتنامه خود پس از ذكر امر به معروف و نهی از منكر میفرماید: «اسیر بسیره جدی و أبی» یعنی سیره و روش من، همان سیره و روش جد و پدرم است، پیغمبر(ص) در مدینه حكومت تشكیل داد و روش علیبنابیطالب(ع) نیز درمدینه و كوفه ادامه همان سنت بود.
وی با عنوان این مطلب که سیدالشهدا(ع) در سخنرانیهای خویش شرایط امامت و رهبری را ذكر و به اصول قسط و عدل استناد میکنند، افزود: از دیگر شواهدی كه به این امر اشاره دارد، بیعت گرفتن جناب مسلم بن عقیل از مردم كوفه برای تشكیل حكومت آن حضرت است؛ خلاصه آنكه امام حركت و به وظیفه الهی خویش عمل كرد و به قسمتی از اهداف خود كه ویران کردن بنیان ظلم بود، رسید و در نهایت به جهاد و شهادت در راه محبوب خود رسید؛ حضرت می فرمود «اگر دین جدم محمد(ص) جز با قتل من استوار نمیشود، پس ای شمشیرها مرا دریابید.»
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، در ادامه عنوان کرد: از جمله مسائلی که در مکتب عاشورا بر اساس آموزههای قرآنی عملی شد، میتوان به رهبری، تکلیفگرایی، آزادیخواهی، عزتمندی، انتخاب آگاهانه، نفی منفعتطلبی و اخلاق سیاسی اشاره کرد که تمامی اینها، عمل به آموزههای الهی و قرآنی است.
وی افزود: امام حسین(ع) در مکتب امیرمؤمنان(ع) تربیت شده است که خود خلاصه قرآن است و از چنین تربیتیافتهای جز پیاده کردن احکام الهی و قرآنی چیز دیگری انتظار نمیرود.
وی افزود: خداوند در آیه 141 سوره نساء با استفاده از حرف «لن» که برای نفی ابد بهکار میرود، با تأکید فراوان میفرماید «…وَلَنْ یجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» یعنی هرگز کافران بر مؤمنان قدرت تسلط نخواهند یافت.
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، با عنوان این مطلب که امام حسین(ع) که تربیتیافته در دامان قرآن ناطق، امیرالمومنین(ع) است، مطرح کرد: حضرت اباعبدالله(ع) در واقعه عاشورا با ایمان به خداوند متعال و قرآن کریم، آموزههای قرآنی را در تمامی لحظات این واقعه و مکتب انسانساز پیاده میکند.
وی با بیان اینکه امام حسین(ع) با ادامه راه انبیاء الهی که هدفشان دعوت به توحید و حقپرستی بود، عاشورا را تجلیگاه توحید و محوریت خداپرستی قرار میدهند، افزود: راه امام حسین(ع) همان خط توحیدمحوری، دوستی با خداوند و كوشش در راه خداست.
اکبری بیان کرد: امام(ع) پیرامون بیان ماهیت و هدف قیام خود به این نكته اشاره میكند مگر نمیبینید كه اطاعت خدا متروك شدهاست و به حق عمل نمیشود و از باطل مخالفت به عمل نمیآید؟ و مردم را به حقمحوری، پذیرش فرمان خدا و تمسك به توحید سفارش میکنند.
وی با بیان اینکه قیام عاشورا برای خدا و در راه خدا بود و منافع مادی درآن هیچ دخالتی نداشت، تصریح کرد: آن حضرت خطاب به مردم میفرماید و شما میدانید كه این قوم (یزید و یزیدیان) به فرمان شیطان درآمده و از اطاعت رحمان روی برتافتهاند و در زمین فساد به راه انداخته و حدود خدا را معطل داشتهاند، بیتالمال را به نفع خود تصاحب كرده و حرام خدا را حلال و حلالش را حرام کردهاند بنابراین برای مخالفت با آنان من از هركسی سزاوارترم.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، تصریح کرد: عاشورا فقط یك واقعه تاریخی نیست كه در هزار و اندی سال پیش اتفاق افتاده باشد و هرسالی به یاد آن واقعه مراسم عزاداری برپا شود؛ عاشورا یک جریان اثربخش و نقشآفرین در طول تاریخ بشریت است كه میتواند به زندگی انسان تحرك و پویایی ببخشد و طرح نوینی را در سیاست و حكومت ارائه دهد.
«جریان عاشورا»، تفسیر عملی قرآن
وی ادامه داد: اگر قرآن وظیفه هدایت انسان را دارد و مظاهر حق و باطل را نمایان میسازد، پس جریان عاشورا را میتوان یک تفسیر عملی قرآن دانست، زیرا این واقعه همیشه زنده نقطه برخورد و صفآرایی تمامی حق در برابر تمامی باطل و به عنوان یک نمونه عملی موفق معارف سیاسی قرآن شناخته میشود.
اکبری با بیان اینکه وجه تسمیه قرآن کریم به فرقان به این دلیل است که میخواهد حق را از باطل جدا کند، ابراز کرد: وقتی امام حسین(ع) میفرماید «مگر نمیبینید که به حق عمل نمیشود و در برابر باطل مخالفت نمیشود»؟ این نمونه عملی معارف اسلامی برخاسته از آموزههای قرآنی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، با تأکید بر اینکه قرآن کریم، هدف خود، انبیاء و اولیای الهی را هدایت و بیداری در تمامی شؤون زندگی انسان میداند، با اشاره به آیه 125 سوره نحل «ادْعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِیلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ، با حكمت و اندرز نیكو به سوی راه پروردگارت دعوت نما، و با آنها به طریقی كه نیكوتر است استدلال و مناظره كن، پروردگار تو از هر كسی بهتر میداند چه كسانی از طریق او گمراه شدهاند و چه كسانی هدایت یافتهاند»، بیان کرد: از این آیه فهمیده میشود كه برای اصلاح فرد و جامعه، مصلحان موظف به حركت به سوی جامعه و تلاش برای رفع موانع هدایتند.
وی افزود: هدف اصلی پیامبران الهی از جمله رسول گرامی اسلام(ص) آگاه ساختن مردم به ذات اقدس الهی، تبیین اهمیت و ضرورت ایمان به خدا و تلاش برای تكامل و تعالی بود تا مردم خود با رضا و رغبت این راه را انتخاب كنند و مشتاقانه برای رسیدن به آن اهداف بكوشند.
اکبری با اشاره به آیه 157 سوره اعراف عنوان کرد: اگر وظیفه هدایت مردم و امر به معروف و نهی از منكر بر زمین بماند، جامعه اسلامی در مسیر سقوط و از هم گسیختگی خواهد افتاد لذا قرآن كریم به این فریضه توجه ویژه کرده و امت اسلامی را به هدایت و بیداری یكدیگر فرا میخواند.
وی ادامه داد: قیام جاودانه عاشورا، یك قیام خشن و برخاسته از خشونت نیست بلكه امام(ع) گام به گام در صدد اصلاح امور امت اسلامی برآمد و به امر به معروف و نهی از منكر پرداخت؛ آنگاه كه استراتژی اصلاح و گفتوگو مؤثر واقع نشد امام به نهضت جاودانه خود پرداخت و به وظیفه خود عمل کرد.
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، با اشاره به این سخن امام حسین(ع) که میفرمایند «من از روی تكبر و فخر یا ناسپاسی نعمت و یا به دلیل طغیان و ظلم و فساد، قیام نكردهام؛ من برای انجام اصلاح امور امت جدم رسول خدا(ص) به پا خاستهام. من میخواهم امر به معروف و نهی ازمنكر كنم و به سیره جدم رسول خدا(ص) و پدرم علی بن ابیطالب(ع) عمل كنم»، اظهار کرد: در تاریخ اسلام حركت خونبار حادثه عظیم عاشورا، از زبان امام حسین(ع) حركتی اصلاحطلبانه در امت اسلامی معرفی میشود.
وی تصریح کرد: امام در پی فتح قلوب بود، بنابراین از ابتدای حركت خود به بیان مقاصد و اهداف خود میپرداخت و در صحرای كربلا نیز هر روز بر بلندی میرفت تا سخن حق را به گوش لشكر دشمن برساند و آنها را از باطل بیرون آورد.
اکبری، با اشاره به این مطلب که در طول تاریخ همیشه افراد و گروههای سودجو و مفسد در جامعه، به دلیل رسیدن به منافع نامشروع خویش از هیچ تلاشی فروگذار نبودند، بیان کرد: عباس محمود عقاد از نویسندگان معاصر مصری معتقد است که همیشه افراد منفعتطلبی مثل یزید در برابر انسانهای آرمان طلب مثل سالار شهیدان صفآرایی کرده و در این را دست به هر اقدامی زدهاند؛ این جا است كه برای اصلاح جامعه باید مظاهر فساد را با برخوردهای عملی و قهرآمیز از میان برداشت.
وی با بیان اینکه آیات قرآن كریم به صراحت از ضرورت به كارگیری این روش در اصلاح مفاسد تأكید دارد، صدور دستور به مقاتله با سران کفر را امری در همین راستا دانست و افزود: سران كفر برخلاف همه موازین و تعهدات انسانی و حقوقی، به پایمال كردن مصالح عمومی جامعه پرداخته و جز به مطامع پست خویش، به چیز دیگری نمیاندیشند.
این استاد دانشگاه در ادامه افزود: قطعا در برخورد با چنین مفسدانی، این روش مؤثر است و تا این موانع فساد از سر راه برداشته نشوند، امید به اصلاح افراد و جامعه نمیتوان داشت از این رو مأموریت مهم و خطیر همه پیامبران الهی در افتادن و مبارزه با طواغیت زمان خود بوده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، با تأکید بر این مطلب که حركت اصلاح جامعه به سبب افرادی معدود و سودجو نباید متوقف شود، مطرح کرد: اگر این افراد ماندند، باید با آنان برخورد كرد و به همین جهت خداوند به موسی(ع) امر کرد تا فرعون را هدایت كند زیرا میخواهد وقتی تعالی جامعه با وجود فرعون متوقف میشود، با این حركت تند به مقابله با ظلم و طرد شرك فرعونی بپردازد.
وی افزود: گذشته از طواغیت، افراد و گروههایی نیز كه به دعوت اصلاحی پاسخ مثبت ندهند و با آن از در ستیز و نبرد مسلحانه برخیزند، به تعبیر قرآن از مفسدان هستند و با آنان نیز باید برخورد قاطع و عملی كرد تا جامعه انسانها از لوث وجود آنان پاك شود.
اکبری با اشاره به آیه «یا أَیهَا النَّبِی جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِینَ وَاغْلُظْ عَلَیهِمْ … ؛ اى پیامبر با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنان سخت بگیر...»، بیان کرد: دستور جهاد با كافران و منافقان كه درصدد تخریب پایههای ایمانی و عقیدتی صحیح در جامعهاند و باحكومت دینی پیامبر درگیر میشوند، در همین راستا صادر شده است.
وی افزود: خداوند تسلط و برتری كافران و طاغوت را بر مؤمنان مقرر نفرموده است بنابراین قیام عاشورا در فرهنگ قرآنی و آموزههای دینی جایگاه خاصی دارد؛ آنگاه كه امام(ع) بین دو گزینه حفظ اسلام یا حفظ جان خویش یكی را باید انتخاب کند، دین را بر جان و مال و خاندان خود مقدم میشمارد و به دفع فساد و اعتراض به ظلم و شرك میپردازد و در راه خدا همچون بنیان مرصوص محكم و استوار جهاد کرد.
جریان عاشورا، خیزشی علیه همه راههای منتهی به غیر خدا
اکبری اذعان کرد: امام حسین(ع) در اهمیت قیام علیه ظلم میفرماید: «ای مردم رسول خدا(ص) فرمود: هر كس از شما مردم، سلطان ستمگری را ببیند كه حرام خدا را حلال میشمارد و پیمان خدا را میشكند و با سنت خدا مخالفت میورزد و در میان بندگان خدا باگناهكاری و دشمنی رفتار مینماید و اگر به او اعتراض نكند و یا او را از این امور با گفتار و رفتار باز ندارد، شایسته است كه خداوند او را به همان جایگاهی وارد نماید كه ستمگر وارد میشود» و فرمود: «من مرگ را جز سعادت نمیبینم و زندگی با ستمگران را جز بدبختی نمیپندارم»؛ بنابراین خط امام حسین(ع) و جریان عاشورا راه طرد انحراف، ترك جاهلیت و ستمگری است.
وی افزود: جریان عاشورا در واقع طرد همه كسانی است كه مردم را به بندگی میگیرند و جان و مال آنها را غارت میكنند؛ در یك كلام خیزش علیه همه دشمنان خدا و همه راههای منتهی به غیر خدا است و آیاتی چون 190، 244 و 246 سوره بقره، 195 و 167 سوره آل عمران، 76 و 90 سوره نساء، آیات 12، 29، 36، 83 و 123 سوره توبه، آیه 20 سوره احزاب، 9 حجرات و 10 حدید در این مورد آمدهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در خصوص جایگاه تشکیل حکومت الهی در قیام امام حسین(ع) بر اساس قرآن ابراز کرد: از ابعاد مهم حیات آدمی، بعد سیاست و اجتماع است؛ دستیابی به بهترین شیوه زندگی در راه رسیدن به آرمانهای عالی و دیرینه بشر و نیل به كمال مطلوب در سایه عدل و قسط نیز با رعایت اصول انسان دوستی و حقمداری، از مهمترین دغدغهها و تلاشهای آدمی بوده است.
اکبری با بیان اینکه مهمترین هدف پیامبر بزرگ اسلام(ص) دعوت مردم به توحید و نجات آنان از گمراهی و انحطاط و هدایت به سوی كمال و تعالی بود، ادامه داد: گام اول این هدایت، اعتقاد به توحید و گامهای بعدی آن، تلاش برای احقاق حق و اقامه قسط و عدل در جامعهای دینمدار و ارزشمحور است كه تشكیل حكومت و اجرای سیاستهایی متناسب با این اهداف از ضروریات به شمار میرود.
وی با اشاره به آیه «و لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط»، اظهار کرد: هدف بعثتها به طور كلی این است كه مردمان بر اساس روابط اجتماعی عادلانه نظم و ترتیب پیدا كرده، تا مسیر زندگی و تعالی انسان هموار گردد و این بار تشكیل حكومت و اجرای احكام امكانپذیر است.
این استاد علوم قرآن و حدیث دانشگاه بیان کرد: حكومت الهی، حكومتی بر اساس اراده خداوند است و به یقین خداوند ارادهای جز تأمین مصالح واقعی بندگانش ندارد؛ این نوع حكومت در انبیاء و جانشینان راستین آنها و كسانی كه خط انبیاء را ادامه میدهند تجلی یافته و در مورد حكومتهای الهی، در قرآن بحثهای فراوانی دیده میشود كه از جمله آنها میتوان به حكومت داود(ع)، حضرت سلیمان(ع) و آل ابراهیم(ع) اشاره كرد.
عاشورا، زمینهساز تحقق حكومت اسلامی و معرفی اهداف اسلام ناب است
اکبری ادامه داد: اگر عاشورا را با تمام بنیادهایش بررسی كنیم باید گفت عاشورا زمینهسازی برای تحقق حكومت اسلامی و معرفی اهداف اسلام ناب است؛ امام حسین(ع) در برابر طغیانگران به مقابله برمیخیزد و با جهاد و جانبازی بنیان ظلم را متزلزل میكند و بر اساس كتاب و سنت رسول اكرم(ص) و امام علی و امام حسن(ع) درصدد تشكیل حكومت بودند، لذا در وصیتنامه خود پس از ذكر امر به معروف و نهی از منكر میفرماید: «اسیر بسیره جدی و أبی» یعنی سیره و روش من، همان سیره و روش جد و پدرم است، پیغمبر(ص) در مدینه حكومت تشكیل داد و روش علیبنابیطالب(ع) نیز درمدینه و كوفه ادامه همان سنت بود.
وی با عنوان این مطلب که سیدالشهدا(ع) در سخنرانیهای خویش شرایط امامت و رهبری را ذكر و به اصول قسط و عدل استناد میکنند، افزود: از دیگر شواهدی كه به این امر اشاره دارد، بیعت گرفتن جناب مسلم بن عقیل از مردم كوفه برای تشكیل حكومت آن حضرت است؛ خلاصه آنكه امام حركت و به وظیفه الهی خویش عمل كرد و به قسمتی از اهداف خود كه ویران کردن بنیان ظلم بود، رسید و در نهایت به جهاد و شهادت در راه محبوب خود رسید؛ حضرت می فرمود «اگر دین جدم محمد(ص) جز با قتل من استوار نمیشود، پس ای شمشیرها مرا دریابید.»
دانشیار گروه آموزشی قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، در ادامه عنوان کرد: از جمله مسائلی که در مکتب عاشورا بر اساس آموزههای قرآنی عملی شد، میتوان به رهبری، تکلیفگرایی، آزادیخواهی، عزتمندی، انتخاب آگاهانه، نفی منفعتطلبی و اخلاق سیاسی اشاره کرد که تمامی اینها، عمل به آموزههای الهی و قرآنی است.
وی افزود: امام حسین(ع) در مکتب امیرمؤمنان(ع) تربیت شده است که خود خلاصه قرآن است و از چنین تربیتیافتهای جز پیاده کردن احکام الهی و قرآنی چیز دیگری انتظار نمیرود.
مطالب مرتبط
