حجتالاسلام والمسلمین سیدعلیاکبر حسینی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، به نقشی که الگوهای مرجع در تقویت سبک زندگی اسلامی برای خانوادهها دارند اشاره و عنوان کرد: در قرآن کریم افرادی که میتوانند برای انسانها به عنوان الگو مورد تبعیت قرار بگیرند و شاخصهایی که باید دارا باشند بیان شده است.
وی با اشاره به آیه 21 سوره مبارکه احزاب که میفرماید: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا؛ قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نيكوست براى آن كس كه به خدا و روز بازپسين اميد دارد و خدا را فراوان ياد مىكند» اظهار کرد: در این آیه به صراحت الگو و اسوه برای مؤمنان معرفی شده است.
وی با بیان اینکه الگودهنده و الگو گیرنده هر دو باید دارای شاخصها و ملاکهایی خاص باشند اظهار کرد: تنها وجود الگودهنده کافی نیست بلکه الگو پذیران نیز باید شاخصهایی داشته باشند چرا که صرفا سخن دل پذیر مهم نیست بلکه باید دل سخن پذیر نیز برای تأثیرگذاری وجود داشته باشد.
حجتالاسلام حسینی قرآن را یک متن تربیتی خواند که شاخص ترین ویژگی آن هدایت و تغییر و تحول در بنیادهای رفتاری، منشها و گرایشها است و گفت: قرآن از همه سبکها و شیوههای تربیتی استفاده میکند که یکی از آنها ارائه الگوها است. قرآن را میتوان از یک بعد ارائه دهنده سرنوشت انبیا و مدرسان بشریت نیز خواند و در صحبت از هر پیامبر یک الگو و شیوه و سبک مناسب زندگی را به تصویر میکشاند.
این استاد اخلاق با بیان اینکه پیامبر(ص) برای کسانی الگو است که دارای مشخصههای خاصی باشند اظهار کرد: برای جامعهای که از ویژگیهای «امید به خدا، باور به قیامت و یاد مدام خدا» برخوردار نباشند و آن را جدی نگیرند نمیتوان مدل دینی برای سبک زندگی ارائه داد بلکه صرفا میتوان از دین اقباس داشت.
اسوه بودنی فراتر از امور معنویوی انتخاب الگوهای دینی را نیازمند توجه به آیاتی از قرآن کریم دانست و گفت: پیامبر(ص) در تعامل و ارتباط با دنیا نیز اسوه است و الگو بودن ایشان محدود به امور معنوی نیست. همچنین ظلم ستیزی از جمله بارزترین شاخصهای رسول اکرم(ص) است که در آیات قرآن کریم به آن اشاره شده است و هر قرآن پژوهی در مییابد که واژه اسوه در فضایی به کار گرفته شده است که با ستیزه جویی در برابر طاغوتها مواجه است.
وی با تأکید بر اینکه امروز نوعی گسست بین نسلی که برای آنها دغدغه مدیریت فرهنگی داریم با نسلی که انتظار داریم داشته باشیم وجود دارد، اظهار کرد: افقی که از سوی قرآن کریم ترسیم شده است همراه با عزت، سربلندی و برتری است و ما نیاز به ساز و کارهایی برای تحول باورها به وسیله روانشناسی، ادبیات و تهییج احساسات داریم.
حجتالسلام حسینی ادامه داد: امروز نیاز به تبلیغات رسانهای و به راه اندازی موج احساسات برای بالا بردن افقهای فرهنگی شهروندان داریم. ما امروز با دنیایی مواجه هستیم که به دلیل دارا نبودن باورها و بنیادهای عمیق توحیدی رسانهها از روشهای خاصی همچون برجسته کردن هنرمندان و ورزشکاران بهره میگیرد، اگرچه این افراد ارزشمند هستند اما عموم مردم به سبب تلاش و پشتکار آنان در دستیابی به موفقیتها به آنان نمینگرند بلکه جذابیت دسته دو که در فیلمها و سریالها به چشم میخورد سبب محبوبیت میشود، همچنین کمتر دیده میشود یک عالم وارسته که جایگاه علمی، معرفتی، عرفانی و اشراقی قابل قبولی دارد از رسانهها به عموم مردم معرفی شود.
این استاد اخلاق بر ضرورت تعمیم و گسترش دایره الگوها و فراتر بردن آن از چیزی که هست تأکید و تصریح کرد: شهدا و مهربانی آنان نسبت به خانواده و جامعه و نثار جان خود برای رفاه سایرین میتواند بهترین الگو برای نسل جوان باشد اما در معرفی آنها توفیق چندانی نداشتهایم.
وقتی نخبگان فقط درگیر سیاست میشوندحجتالاسلام حسینی به آسیبهایی که در قبال الگوگیری از برخی گروههای مرجع وجود دارد اشاره و عنوان کرد: درگیر بودن نخبگان با اهداف سیاسی، انرژیهای متراکم و تلاشها را بیهوده هزینه میکند و این امر نگران کننده است. وقتی نخبگان و افراد تأثیرگذار و نقش آفرین در جامعه به سمت تجمل گرایی و دنیاطلبی میروند و شاخصهای مادی را مد نظر قرار میدهند حقیقتا نمیتوان توقع داشت جامعه را تربیت کرد که با معیارهای دینی مطابقت داشته باشد.
استاد اخلاق حوزه علمیه نقش الگوها را از چنان اهمیتی برخوردار دانست که در بیان امام علی(ع) نیز به چشم خورده و ایشان میفرمایند: «إِذَا تَغَیَّرَ السُّلْطَانُ تَغَیَّرَ الزَّمَانُ؛ هرگاه حاکم تغییر پیدا کند، زمانه نیز دگرگون مىشود» و این نشان دهنده تأثیر عمیق گروههای مرجع و افراد شاخص بر مردم است. اگر ارباب قدرت و حاکمان از شرایط لازم برای ارائه الگو برخوردار نباشند جامعه و شهروندان نیز به نتیجه نمیرسند و دغدغههای مقام معظم رهبری رفع نمیشود.
وی یکی از آسیبهایی که سبک زندگی اسلامی را مورد تهدید قرار داده است را دنیاطلبی و تجمل گرایی دانست که در دستگاههای سیاسی نیز نفوذ یافته است و گفت: علاوه بر منابع توحیدی بسیاری از اندیشمندان نیز بر این موضوع اتفاق نظر داشتهاند.