صلهرحم؛ بهترین دستآورد شب یلدا
گروه اجتماعی: از سنتهای شب یلدا، شبنشینی، دید و بازدید و صلهرحم است، چنانکه بهرهگیری علمی از فرصت آن با طرح مسائل علمی و تاریخی، خواندن اشعار بهویژه شعر حافظ و تفأل به آن و ... سنت دیگر است، مناسب است مؤمنان در چنین فرصتهایی با زوایای زندگی و سیره معصومان(ع) جهت رشد و کمال علمی و معنوی آشنا شوند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یلدا جشنی است که در آن بلندترین شب سال و بهدنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیمکره شمالی، که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته میشود.
بر اساس منابع مختلف، یلدا به زمان بین غروب آفتاب 30 آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته میشود.
ایرانیان یلدا را بهعنوان بلندترین شب سال و نماد روشنی میدانند و از ایران کهن تاکنون جشن یلدا را با هدف گرامیداشت این دو و همچنین امید به زمستانی نه چندان سخت برپا میکنند.
واژه «یلدا» سریانی و بهمعنای «میلاد» است و چون شب یلدا را با تولد حضرت مسیح تطبیق میکردند آنرا به این نام خواندهاند چون ایرانیان این شب را شب تولد میترا(مهر) میدانستهاند آنرا با تلفظ سریانیش پذیرفتهاند و در واقع یلدا با نوئل (noel) اروپایی که در 25 دسامبر تثبیت شده، معادل است، بنابراین نوئل اروپایی همان شب یلدا یا شب چله ایرانی است.
از سنتهای شب یلدا، شبنشینی، دید و بازدید و صلهرحم است، چنانکه بهرهگیری علمی از فرصت آن با طرح مسایل علمی و تاریخی، خواندن اشعار بهویژه شعر حافظ و تفال به اشعار حافظ و ... سنت دیگر آن است.مناسب است مؤمنان در چنین فرصتهایی با زوایای زندگی زندگی و سیره معصومان(ع) در جهت رشد و کمال علمی و معنوی آشنا شوند.
در لرستان نیز که مهد فرهنگ غنی ایرانی بوده شب یلدا یا شو اول قاره با آداب و رسوم خاص خود همراه است و مردم این دیار سعی می کنند در حد بضاعت خود به هر نحو که شده این آداب را به جای بیاورند.
روز آخر آذرماه ، خانهتکانی توسط کدبانوها و زنان لرستانی آغاز میشود و همزمان با این خانهتکانی حال و هوای دل مردمان لر نیز طراوت و تازگی مییابد.
زنان لرستانی با تمام هنر وسلیقه خود سعی در یک سفرهآرایی چشمگیر و سبقت از یکدیگر دارند و در این میان میتوان گفت یکیاز اصلیترین غذاهای لرستان بهویژه خرمآباد انواع غذاهای کبابی از جمله جوجه کباب و کوبیده است.
رفته رفته با نزدیک شدن به غروب آخرین روز پاییز در بیشتر خانههای لرستان بوی گندم بوداده به مشام میرسد گندمی که اصطلاح «گندم شیر» دارد و آنرا در شیر میخیسانند و زردچوبه و نمک را با آن مخلوط میکنند سپس آنرا روی ساج برشته میکنند و همراه بادام، گردو، کشمش، سیاهدانه و کنجد مخلوط میکنند.البته سالهای اخیر سایر تنقلات ازجمله پسته و گردو و بادام نیز جایی در سبد شب یلدای لرستانیها برای خود باز کردهاند.بعد از صرف شام مفصل، شبنشینی، دید و بازدید اقوام، فال حافظ و فال چهل سرو به همراه صرف انار و هنداوانه آغاز میشود .
در شب یلدا بسیاری از پشت بام منازل این شهر مملو از جوانان و نوجوانانی است که با شور و شوق فراوان عبارت «امشو اول قاره» (امشب شب یلدا است) را در شهر طنینانداز کرده و حال و هوای خاص شب یلدا را دو چندان میکنند.
در این شب نوجوانان و جوانان با تاریک شدن هوا به پشت بام منازل همسایه رفته و شالی را به حیاط منزل آویزان میکنند و با سردادن شعار جمعی «امشو اول قاره، خیر دِ هونت بواره، نون و پنیره و شیره، کیخا حونت نمیره» از صاحبخانه میخواهند تنقلات شب یلدا را در شال آنها بریزد.
گرفتن فال چهلسرو و خواندن چهل بیت شعر، همانند تفال به حافط در میان لرستانیها رواج دارد، تفالی که لرستانیها برای شروع فصل سرما و زمستان میزنند و گاهی اوقات نیز به نیت خاصی فال میگیرند.
در چهلسرو یک نفر از بزرگان خانواده چهل عدد از دانههای تسبیح را شمرده و جدا میکند و سایر بزرگترها که اشعار چهلسرو را میدانند به نوبت مصرعهای نخست این اشعار را میخوانند و به ازای هر مصرع، یک عدد دانه تسبیح شمارش میشود.
البته فرد تسبیح به دست باید تسبیح را از مابقی افراد مخفی کند تا متوجه نشوند چهل دانه تسبیح کی به اتمام میرسد، تا اینکه چهلمین مصرع که به چهلمین دانه تسبیح میرسد، بهعنوان نتیجه تفال اعلام میشود.پس از این آن، مصرع دوم تفال نیز خوانده میشود و تعبیر آن هرچه که باشد به منزله خوب یا بد بودن نتیجه نیت مورد نظر است.
قربانی کردن گوسفند و تقسیم آن به چهل قطعه رسم فراموش شده یلدا در لرستان است باید گفت قدیمیترها لرستان از رسم و رسومی در شب یلدا سخن میگویند که دهههای اخیر به فراموشی سپرده شده، رسمی که در آ ن پس از قربانی کردن یک گوسفند و تقسیم آن به چهل بسته، ذخیره غذایی زمستان آماده میشد.
در این آئین که بیشتر در محیطهای عشایری و روستایی انجام میشده گوسفند را مجدداً در پوست خود نگهداری میکردند تا در سرمای زمستان، جیره غذایی مناسبی برای خانواده باشد.
لرستانیها همچنین از اول آذر تا 40 روز بعد را چله بزرگ مینامند و گوسفند قربانی شده را برای این چهل روز نگهداری میکنند.
از روز چهل تا روز 44 زمستان را بهعنوان سردترین و سختترین روزهای سرما میدانند و در وصف آن اینگونه سرودهاند: «چارم وِ ری چلته» به این معنی که این چهار روز به اندازه تمامی چهل روز نخست زمستان سرد و طاقت فرسا است.
باید گفت که جمع شدن خانواده در کنار هم بهترین دستآورد، این رسم(یلدا) بوده است کمااینکه متاسفانه این روزها دیگر خانواده کمتر به سر میزنند و شاید این رسم فرصت مناسبی برای نزدیکتر شدن خانواده به همدیگر باشد.
بر اساس منابع مختلف، یلدا به زمان بین غروب آفتاب 30 آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته میشود.
ایرانیان یلدا را بهعنوان بلندترین شب سال و نماد روشنی میدانند و از ایران کهن تاکنون جشن یلدا را با هدف گرامیداشت این دو و همچنین امید به زمستانی نه چندان سخت برپا میکنند.
واژه «یلدا» سریانی و بهمعنای «میلاد» است و چون شب یلدا را با تولد حضرت مسیح تطبیق میکردند آنرا به این نام خواندهاند چون ایرانیان این شب را شب تولد میترا(مهر) میدانستهاند آنرا با تلفظ سریانیش پذیرفتهاند و در واقع یلدا با نوئل (noel) اروپایی که در 25 دسامبر تثبیت شده، معادل است، بنابراین نوئل اروپایی همان شب یلدا یا شب چله ایرانی است.
از سنتهای شب یلدا، شبنشینی، دید و بازدید و صلهرحم است، چنانکه بهرهگیری علمی از فرصت آن با طرح مسایل علمی و تاریخی، خواندن اشعار بهویژه شعر حافظ و تفال به اشعار حافظ و ... سنت دیگر آن است.مناسب است مؤمنان در چنین فرصتهایی با زوایای زندگی زندگی و سیره معصومان(ع) در جهت رشد و کمال علمی و معنوی آشنا شوند.
در لرستان نیز که مهد فرهنگ غنی ایرانی بوده شب یلدا یا شو اول قاره با آداب و رسوم خاص خود همراه است و مردم این دیار سعی می کنند در حد بضاعت خود به هر نحو که شده این آداب را به جای بیاورند.
روز آخر آذرماه ، خانهتکانی توسط کدبانوها و زنان لرستانی آغاز میشود و همزمان با این خانهتکانی حال و هوای دل مردمان لر نیز طراوت و تازگی مییابد.
زنان لرستانی با تمام هنر وسلیقه خود سعی در یک سفرهآرایی چشمگیر و سبقت از یکدیگر دارند و در این میان میتوان گفت یکیاز اصلیترین غذاهای لرستان بهویژه خرمآباد انواع غذاهای کبابی از جمله جوجه کباب و کوبیده است.
رفته رفته با نزدیک شدن به غروب آخرین روز پاییز در بیشتر خانههای لرستان بوی گندم بوداده به مشام میرسد گندمی که اصطلاح «گندم شیر» دارد و آنرا در شیر میخیسانند و زردچوبه و نمک را با آن مخلوط میکنند سپس آنرا روی ساج برشته میکنند و همراه بادام، گردو، کشمش، سیاهدانه و کنجد مخلوط میکنند.البته سالهای اخیر سایر تنقلات ازجمله پسته و گردو و بادام نیز جایی در سبد شب یلدای لرستانیها برای خود باز کردهاند.بعد از صرف شام مفصل، شبنشینی، دید و بازدید اقوام، فال حافظ و فال چهل سرو به همراه صرف انار و هنداوانه آغاز میشود .
در شب یلدا بسیاری از پشت بام منازل این شهر مملو از جوانان و نوجوانانی است که با شور و شوق فراوان عبارت «امشو اول قاره» (امشب شب یلدا است) را در شهر طنینانداز کرده و حال و هوای خاص شب یلدا را دو چندان میکنند.
در این شب نوجوانان و جوانان با تاریک شدن هوا به پشت بام منازل همسایه رفته و شالی را به حیاط منزل آویزان میکنند و با سردادن شعار جمعی «امشو اول قاره، خیر دِ هونت بواره، نون و پنیره و شیره، کیخا حونت نمیره» از صاحبخانه میخواهند تنقلات شب یلدا را در شال آنها بریزد.
گرفتن فال چهلسرو و خواندن چهل بیت شعر، همانند تفال به حافط در میان لرستانیها رواج دارد، تفالی که لرستانیها برای شروع فصل سرما و زمستان میزنند و گاهی اوقات نیز به نیت خاصی فال میگیرند.
در چهلسرو یک نفر از بزرگان خانواده چهل عدد از دانههای تسبیح را شمرده و جدا میکند و سایر بزرگترها که اشعار چهلسرو را میدانند به نوبت مصرعهای نخست این اشعار را میخوانند و به ازای هر مصرع، یک عدد دانه تسبیح شمارش میشود.
البته فرد تسبیح به دست باید تسبیح را از مابقی افراد مخفی کند تا متوجه نشوند چهل دانه تسبیح کی به اتمام میرسد، تا اینکه چهلمین مصرع که به چهلمین دانه تسبیح میرسد، بهعنوان نتیجه تفال اعلام میشود.پس از این آن، مصرع دوم تفال نیز خوانده میشود و تعبیر آن هرچه که باشد به منزله خوب یا بد بودن نتیجه نیت مورد نظر است.
قربانی کردن گوسفند و تقسیم آن به چهل قطعه رسم فراموش شده یلدا در لرستان است باید گفت قدیمیترها لرستان از رسم و رسومی در شب یلدا سخن میگویند که دهههای اخیر به فراموشی سپرده شده، رسمی که در آ ن پس از قربانی کردن یک گوسفند و تقسیم آن به چهل بسته، ذخیره غذایی زمستان آماده میشد.
در این آئین که بیشتر در محیطهای عشایری و روستایی انجام میشده گوسفند را مجدداً در پوست خود نگهداری میکردند تا در سرمای زمستان، جیره غذایی مناسبی برای خانواده باشد.
لرستانیها همچنین از اول آذر تا 40 روز بعد را چله بزرگ مینامند و گوسفند قربانی شده را برای این چهل روز نگهداری میکنند.
از روز چهل تا روز 44 زمستان را بهعنوان سردترین و سختترین روزهای سرما میدانند و در وصف آن اینگونه سرودهاند: «چارم وِ ری چلته» به این معنی که این چهار روز به اندازه تمامی چهل روز نخست زمستان سرد و طاقت فرسا است.
باید گفت که جمع شدن خانواده در کنار هم بهترین دستآورد، این رسم(یلدا) بوده است کمااینکه متاسفانه این روزها دیگر خانواده کمتر به سر میزنند و شاید این رسم فرصت مناسبی برای نزدیکتر شدن خانواده به همدیگر باشد.
