فاطمه منتظری، مدرس تذهیب انجمن خوشنویسان مشهد در گفتو گو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، اندیشههای هنر را مربوط به دوران ساسانیان دانست و ادامه داد: اما در میان هنرهای سنتی ایران هنر تذهیب جایگاه خاصی دارد. این هنر که نمودی از میراث غنی و دیرپا است تکیه بر فرهگ اسلامی و ریشه در دوران قبل از ورود ایران به اسلام دارد.
وی با اشاره به اینکه تذهیب هنری کاملا ایرانی است، عنوان کرد: با ورود اسلام به ایران به دلیل این که اسلام کشیدن چهرهها را حرام میدانست هنرمندان نگارگر ایران به سمت تذهیب به خصوص تذهیب نسخ خطی قرآن رفتند.
قرآن اولین کتاب تزیین شده با هنر تذهیب در قرن اول هجری
منتظری ادامه داد: در نهایت تذهیب در خدمت کتابآرایی ایرانی قرار گرفت و به دنبال این ابتکار دیوانهای اشعار کتاب آرایی شد و مکتب علمی و پزشکی با تذهیب تزیین شدند. شاید بتوان قرآن را اولین کتابی دانست که در قرن اول هجری سرفصلهای آن در عربستان تذهیب شده است.
تذهیب معاصر بیشتر از قدیم در خدمت تک اثر است
طراح و مدرس نقوش سنتی با بیان اینکه تذهیب امروز با گذشته دستخوش تغییراتی شده است، تصریح کرد: در مورد تفاوتهایی که بین تذهیب معاصر و گذشته وجود دارد باید بگوییم تذهیب معاصر بیشتر از قدیم در خدمت تک اثر و یا قطعات خوشنویسی است.
وی بیان کرد: تذهیب در گذشته بیشتر در خدمت کتابآرایی بوده و از اواخر صفوی تذهیب تکاثر رواج یافته است.
منتظری ادامه داد: هنرمند قدیم از نظر مالی تأمین بوده زیرا هنرمندان در دربار شاهان به ایفای هنرهای اسلامی از قبیل تذهیب، خوشنویسی، معماری، کاشیکاری میپرداختند اما در عصر حاضر حمایت مالی از هنرمندان این عرصه وجود ندارد.
مدرس تذهیب انجمن خوشنویسان مشهد تصریح کرد: متأسفانه هنرمند نمیتواند تمام وقت در خدمت هنر باشد و همین علت اُفت شان و کیفیت هنرها در دوران معاصر را به خصوص در رشتههای تذهیب و خوشنویسی اسلامی به وجود آورده است.
وی در خصوص تفاوت بین تذهیب قرآنی و غیر قرآنی گفت: استفاده از نقش حاشیه در تذهیب هم در حاشیه قرآن کاربرد دارد هم در کتب شعر، همانطور که از تاج، سرلوح و... در تذهیب قرآنی و غیر قرآنی استفاده میشود.
رنگ لاجوردی و طلایی در هنر تذهیب مفهوم عرفانی دارد
منتظری در خصوص رنگهای به کار رفته در هنر تذهیب بیان کرد: رنگهایی که در تذهیب به کار میروند مثل طلا و لاجوردی همواره دارای مفهوم عرفانی هستند. طلا رنگ مقدس است و در نگارگری و تذهیب به مفهوم روز، تقدس و پاکی است. رنگ لاجوردی معنای شب سکوت و آرامش را در هنر اسلامی نشان میدهد.