راههای دستیابی به بصیرت در نهجالبلاغه؛
طهارت و مال حلال؛ لازمه دستیابی به بصیرت
گروه معارف: کهندل با اشاره به راههای دستیابی به بصیرت در کلام امیرالمومنین(ع)، گفت: یکی از شروط اصلی و مهم برای کسب بصیرت، طهارت و خودسازی است.
قاسم کهندل نویسنده کتاب بصیرت در نهجالبلاغه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به بیان تعریف واژه بصیرت پرداخت و گفت: بصیرت از ماده بصیر آمده و به معنی دانایی و بینایی دل است.
وی افزود: بصیرت در واقع یک قوه قلبی برای شناخت حقیقت است و فرد صاحب بصیرت با نور باطنی که در او به وجود آمده میتواند پی به عمق و باطن هر مطلبی ببرد.
وی با بیان اینکه فرد بصیر، رابطه علت و معلولی پدیدهها را خیلی سریع متوجه میشود و میتواند علت و راه حل مشکلات را دریابد، تصریح کرد: فرد صاحب بصیرت قادر است از روی شواهد و قراین اجتماعی، حوادث و وقایع آینده را پیشبینی کند و با همین پیشبینی میتواند جلوی برخی از مشکلاتی که قرار است در آینده اتفاق بیافتد را بگیرد و برای آنها راه حل ارائه دهد.
وی ادامه داد: حضرت علی(ع) در خطبه 154 نهجالبلاغه میفرمایند کسی که با چشم دل نگاه میکند متوجه میشود چه کاری به سود یا به ضرر دنیا و آخرتش است اگر به سودش باشد آن کار را انجام میدهد و اگر به ضررش باشد از آن پرهیز میکند.
وی با بیان اینکه طبق فرمایش حضرت علی(ع) کسی که ندانسته کاری را انجام میدهد، مانند کسی است که به بیراهه میرود و هر چه انحرافش بیشتر شود از مقصد دورتر میشود و برای قرار گرفتن در مسیر درست مجبور است عقبگرد کند، گفت: حضرت علی(ع) در خطبه 153 میفرمایند فرد بصیر کسی است که بشنود و بیاندیشد، بنگرد و بینش یابد و آنچه را هم مایه عبرت است از ما بهرهمند شود.
راههای دستیابی به بصیرت
کهندل در ادامه به بیان راههای دستیابی به بصیرت از دید نهجالبلاغه پرداخت و گفت: یکی از شروط اصلی و مهم برای کسب بصیرت، طهارت و خودسازی است.
وی با بیان اینکه تا زمانی که رفتار و گفتار انسان دارای آلودگی باشد، هرگز نمیتواند به بصیرت دست یابد، اظهار کرد: هم جسم و هم روح ما باید از آلودگیهای ظاهری و باطنی پاک باشد.
وی با اشاره به اینکه رحمت الهی واسعه است و به همه انسانها میرسد، اما آنهایی که استعداد و قابلیت وجودیشان بیشتر است، بیشتر از مواهب الهی بهرهمند میشوند، گفت: فردی که به طهارت جسم و روح دست نیافته، قابلیت درک و دریافت برکات الهی را ندارد.
وی پاک بودن لقمه و پرهیز از شبههها را لازمه طهارت دانست و اظهار کرد: حضرت علی(ع) در نامه 45 میفرمایند: بدانید امیر شما به قرص نانی بسنده کرده، شما نمیتوانید چنین باشید اما با پرهیز کاری، تلاش زیاد، پاکدامنی و استواری من را یاری کنید.
وی بر لزوم دشمنشناسی برای دستیابی به بصیرت تاکید کرد و افزود: در زمان پیامبر(ص) مسلمانان یک طرف بودند و کفار، در طرف دیگر، اما بعد از رحلت رسول گرامی اسلام(ص) انحراف از مسیر ولایت باعث شد یک سری شبههها در دین وارد شود طوری که زمان حضرت علی(ع) میبینیم، هم در سپاه حضرت علی(ع) و هم در سپاه دشمن، نماز میخوانند و قرآن تلاوت میکنند.
وی با بیان اینکه حضرت علی(ع) در خطبههای 173 میفرمایند: پرچم مبارزه با کفر و نفاق را جز افراد بصیر، صبور و آگاه نمیتوانند بر دوش بکشند، اظهار کرد: حضرت علی(ع) همچنین مردم گرفتار در شبههها را دشمن دین معرفی میکند و میفرمایند: من در هم شکننده منحرفان هستم.
وی با اشاره به اینکه مال حرام، مانع طهارت و جودی است، ادامه داد: حضرت سیدالشهدا(س) در روز عاشورا خطاب به سپاه دشمن گفتند: شما چون شکمهایتان از مال حرام پر شده، امام خودتان را نمیشناسید و با او وارد جنگ شدهاید.
کهندل یادآور شد: حضرت علی(ع) کارگزاران خودشان را از نشستن بر سر سفرههای اشرافی و رنگین آن زمان نهی و آنها را به قناعت و سادهزیستی توصیه میکردند، همچنین اگر به بیتالمال دستاندازی میشد با آنها به شدت برخورد میکردند.
وی افزود: بصیرت در واقع یک قوه قلبی برای شناخت حقیقت است و فرد صاحب بصیرت با نور باطنی که در او به وجود آمده میتواند پی به عمق و باطن هر مطلبی ببرد.
وی با بیان اینکه فرد بصیر، رابطه علت و معلولی پدیدهها را خیلی سریع متوجه میشود و میتواند علت و راه حل مشکلات را دریابد، تصریح کرد: فرد صاحب بصیرت قادر است از روی شواهد و قراین اجتماعی، حوادث و وقایع آینده را پیشبینی کند و با همین پیشبینی میتواند جلوی برخی از مشکلاتی که قرار است در آینده اتفاق بیافتد را بگیرد و برای آنها راه حل ارائه دهد.
وی ادامه داد: حضرت علی(ع) در خطبه 154 نهجالبلاغه میفرمایند کسی که با چشم دل نگاه میکند متوجه میشود چه کاری به سود یا به ضرر دنیا و آخرتش است اگر به سودش باشد آن کار را انجام میدهد و اگر به ضررش باشد از آن پرهیز میکند.
وی با بیان اینکه طبق فرمایش حضرت علی(ع) کسی که ندانسته کاری را انجام میدهد، مانند کسی است که به بیراهه میرود و هر چه انحرافش بیشتر شود از مقصد دورتر میشود و برای قرار گرفتن در مسیر درست مجبور است عقبگرد کند، گفت: حضرت علی(ع) در خطبه 153 میفرمایند فرد بصیر کسی است که بشنود و بیاندیشد، بنگرد و بینش یابد و آنچه را هم مایه عبرت است از ما بهرهمند شود.
راههای دستیابی به بصیرت
کهندل در ادامه به بیان راههای دستیابی به بصیرت از دید نهجالبلاغه پرداخت و گفت: یکی از شروط اصلی و مهم برای کسب بصیرت، طهارت و خودسازی است.
وی با بیان اینکه تا زمانی که رفتار و گفتار انسان دارای آلودگی باشد، هرگز نمیتواند به بصیرت دست یابد، اظهار کرد: هم جسم و هم روح ما باید از آلودگیهای ظاهری و باطنی پاک باشد.
وی با اشاره به اینکه رحمت الهی واسعه است و به همه انسانها میرسد، اما آنهایی که استعداد و قابلیت وجودیشان بیشتر است، بیشتر از مواهب الهی بهرهمند میشوند، گفت: فردی که به طهارت جسم و روح دست نیافته، قابلیت درک و دریافت برکات الهی را ندارد.
وی پاک بودن لقمه و پرهیز از شبههها را لازمه طهارت دانست و اظهار کرد: حضرت علی(ع) در نامه 45 میفرمایند: بدانید امیر شما به قرص نانی بسنده کرده، شما نمیتوانید چنین باشید اما با پرهیز کاری، تلاش زیاد، پاکدامنی و استواری من را یاری کنید.
وی بر لزوم دشمنشناسی برای دستیابی به بصیرت تاکید کرد و افزود: در زمان پیامبر(ص) مسلمانان یک طرف بودند و کفار، در طرف دیگر، اما بعد از رحلت رسول گرامی اسلام(ص) انحراف از مسیر ولایت باعث شد یک سری شبههها در دین وارد شود طوری که زمان حضرت علی(ع) میبینیم، هم در سپاه حضرت علی(ع) و هم در سپاه دشمن، نماز میخوانند و قرآن تلاوت میکنند.
وی با بیان اینکه حضرت علی(ع) در خطبههای 173 میفرمایند: پرچم مبارزه با کفر و نفاق را جز افراد بصیر، صبور و آگاه نمیتوانند بر دوش بکشند، اظهار کرد: حضرت علی(ع) همچنین مردم گرفتار در شبههها را دشمن دین معرفی میکند و میفرمایند: من در هم شکننده منحرفان هستم.
وی با اشاره به اینکه مال حرام، مانع طهارت و جودی است، ادامه داد: حضرت سیدالشهدا(س) در روز عاشورا خطاب به سپاه دشمن گفتند: شما چون شکمهایتان از مال حرام پر شده، امام خودتان را نمیشناسید و با او وارد جنگ شدهاید.
کهندل یادآور شد: حضرت علی(ع) کارگزاران خودشان را از نشستن بر سر سفرههای اشرافی و رنگین آن زمان نهی و آنها را به قناعت و سادهزیستی توصیه میکردند، همچنین اگر به بیتالمال دستاندازی میشد با آنها به شدت برخورد میکردند.
