مهرداد ویسکرمی، استاد و پژوهشگر قرآنی لرستان، در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، گفت: پیامبر اکرم(ص) در زمان حیات خود تأکید جدی داشتند بر اینکه احادیث مرا بنویسید.
وی با اشاره به اینکه اهل تسنن روایات ضعیف و ساختگی آوردهاند که حضرت فرمودهاند: «حدیث مرا ننویسید» این درحالیاست که نوشتن حدیث رسول خدا(ص) از زمان ایشان مانند نوشتن قرآن مرسوم بوده است، حتی حضرت میگفتند علمتان را هم بنویسید چون تثبیت میشوند و میماند. همینکه ابوبکر، احادیث فراوانی را نوشته بود و در دوران خلافتش آنها را سوزاند، دلیل بر این مدعاست.
ویسکرمی با اشاره به اصرار شیعیان بر کتابت احادیث، ادامه داد: ما در شیعه در مقابل 100 سال منع کتابت احادیث، 300 سال امام معصوم داشتیم و از صحابه پیامبراکرم(ص) کتاب داریم.
این پژوهشگر قرآنی با اشاره به اینکه از نظر ما شیعیان احادیث امامان هیچ فرقی با احادیث پیامبراکرم(ص) ندارند، تصریح کرد: اهل تسنن ائمه ما را ثقه میدانند و دلیل اینکه افرادی مانند ابوحنیفه خلاف نص روایات فتوا میدادند، این بود که معتقد بودند؛ «روایات اهل تسنن ضعیف هستند و قابل اعتماد نیستند پس من به عقل خودم اجتهاد میکنم، ابوحنیفه با خلفای عباسی نیز درگیر بود و یکیاز کسانی بود که شیعه و سنی را به هم نزدیک کرد.
وی ادامه داد: از زمان حیات رسول اکرم(ص) شاگردان اهلبیت(ع) کتاب مینوشتند، بهطوری که در تاریخ حدیث شیعه حدود 400 کتاب به اسم «اصل» داشتیم، اصل به کتابهایی گفته میشود که عین سخن معصوم را مینوشتند، این 400 کتاب حداقل تا قرن پنجم که مرحوم شیخ صدوق کتاب «منلایحضره» را مینویسد وجود داشتند بهطوری که 200 جلد از این کتابها در اختیار ایشان بوده است.
ویسکرمی بیان کرد: بنابراین برعکس اهل تسنن که صد سال منع حدیث داشتند و فقط احادیث رسول خدا(ص) را دارند و از ائمه ما احادیثی را قبول دارند که به پیامبر اکرم(ص) ختم میشود، ما شیعیان نه منع کتابت حدیث بلکه حدود 400 کتاب از سخنان معصومین داشتیم و همچنین علاوهبر حدیث پیامبر اکرم(ص)، حدیث سایر ائمه معصومین(ع) را نیز تا 300 سال داشتیم، بنابراین حرکت فرهنگی شیعه بهعنوان یک حرکت ممتد ادامه داشته است و تا سیصد سال حدیث از ائمه نقل میشد، اگر حرکت ائمه نبود حتی اهل سنت تا جایی میرفتند که اصلاً نمیشد آنها را از امت اسلامی دانست.
این پژوهشگر قرآنی با اشاره به اینکه کتابهای رجل به بحث حدیث کمک میکنند، عنوان کرد: کتابهای رجل در شیعه از قرن پنجم نوشته شدهاند و این به این معناست که ما از قرن سوم بهبعد زندگینامه کسانیکه حدیث نقل کردند را میدانیم، بهعنوان مثال مرحوم آیتالله خویی، کتاب «معجم رجال احادیث الشیعه» که 23 جلد است را نوشتند یعنی تمام کسانیکه در شیعه روایت کردهاند ما زندگینامه آنها را میدانیم .
وی تأکید کرد: بعضی از ضعف سندها که بیان میشود مربوط به این مسائل است که یک راوی آن مبهم یا مجهول است که احتمال دارد بعدها یک محقق آن راوی را با تحقیق پیدا کند، بنابراین در شیعه باب اجتهاد همچنان باز است.
ویسکرمی با اشاره به اینکه اکثر احادیث که ما داریم نقل به مضمون است که از خود معصوم اجازه گرفته شده است، عنوان کرد: بهعنوان مثال از امام صادق(ع) میپرسیدند که من سخن شما را میفهمم اما عین لفظ را در خاطر ندارم، میتوانم نقل کنم، امام میفرماید: به شرط اینکه حرف ما را عوض نکنید اشکال ندارد.
این پژوهشگر قرآن افزود: نکته دیگر این است که ما تا قرن چهارم مطلبی داریم تحتعنوان «کسب اجازه» از استاد برای نقل حدیث، که با این توصیفات سلمان و ابوذر کتاب داشتند، که در این راستا افراد زیادی از محضر امام معصوم(ع) فیض بردند بهطوریکه نقل شده است که 465 شاگرد نزد امام باقر(ع)، 3208 نفر نزد امام صادق(ع) و 248 نفر نزد امام کاظم(ع) تربیت شده و به نقل حدیث پرداختهاند.
وی فقه شیعه و فقه اهل سنت را مدیون امام صادق(ع) دانست و عنوان کرد: این بهعلت شرایط خاص امام صادق(ع) بود که 4000 نفر از فرقههای گوناگون شاگرد این امام همام بودند.
ویسکرمی با اشاره به اینکه از حضرت علی(ع) تا امام حسن عسگری(ع) چهارصد کتاب به اسم «اصل» داشتیم که تا نیمه قرن پنجم هجری دویست عدد آنها وجود داشته است و تا آن موقع شیعیان به حفظ این کتابها اهمیت میدادند، اما بهعلت بعضی وقایع بعضی از این کتابها از بین رفت، بهعنوان مثال زمانیکه کتابهای شیخ طوسی را آتش زدند بسیاری از این کتابها از بین رفت و سرکوب شیعیان نیز دلیل دیگر از بین رفتن این کتابها بود، بعداز کتب اربعه، که حاصل آن 400 کتاب اصل بود، توجه به این کتب اصل کمتر شد.
این پژوهشگر قرآنی افزود: ما در حدیث گروهی به اسم «اصحاب اجماع» داریم، به این معنا که همه علمای حدیث بر احادیث اینها اتفاق نظر دارند، که تعداد آنها را 18 نفر گفتهاند که بعضی از آنها شیعه نیستند، بنابراین بهدلیل نگارش حدیث از زمان حیات مبارک رسول اکرم(ص) و حضور نزدیک به سیصد ساله ائمهاطهار(ع) و وجود کتب «اصول اربعمأه» و زندگینامه راویان احادیث شیعه، تاریخ روایی شیعه، برخلاف اهل تسنن، بسیار روشن است.