حجتالاسلام خامهگر عنوان کرد:
تأکید تعالیم دینی بر آموزش پژوهشمحور
گروه معارف: یک پژوهشگر و عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و فرهنگ اسلامی عنوان کرد: آموزههای اسلامی همواره تأکید بر آموزش پژوهشمحور داشته و این نوع آموزش، از تعلیم علم بهصورت محض باارزشتر است.
حجتالاسلام محمد خامهگر، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم
و فرهنگ اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به روایات وارد شده در رابطه با
محور قرار گرفتن پژوهش در زمینه آموزش علوم گفت: آموزههای اسلامی همواره
تاکید بر آموزش پژوهش محور داشته و این نوع آموزش، از تعلیم علم به صورت
محض باارزشتر است.
وی ادامه داد: حضرت علی(ع) در روایتی میفرمایند؛ خبری که به شما میرسد به درایت در آن تعقل کنید و این یعنی نباید به صرف علوم و سخنان شنیده شده اکتفا کرد بلکه پژوهش در علوم باید مدنظر باشد.
همگامی عناصر آموزشی با پژوهش
حجتالاسلام خامهگر با اشاره به تاثیرگذار بودن آموزش مبتنی بر پژوهش اضافه کرد: ابتدا باید تعریف دقیقی از آموزش و پژوهش داشته باشیم تا بتوانیم آموزش پژوهش محور را تبیین کنیم و بنابر تعاریف انجام شده از دو عنصر پژوهش و آموزش، میتوان گفت آموزشی که همه عناصر و ارکان آن همراه با پژوهش حرکت کند، آموزش پژوهش محور مینامند.
وی در بحث آموزش پژوهش محور ضمن اشاره به تاثیر نظام آموزشی استاد و دانشجو، اظهار کرد: علاوه بر این باید به عناصر آموزشی که همان کلاس، متن درسی و آموزشهای درسی است نیز توجه کرد و همه اینها را در جهت انجام پژوهش قرار داد.
حجتالاسلام خامهگر با انتقاد از اینکه هم اکنون فعالیت پژوهشی در دانشگاهها، پایان نامهنویسی است که به صورت پروژه پژوهشی اجرا میشود، گفت: پژوهش باید یک جریان باشد نه یک پروژه؛ این جریان سبب میشود تا شاهد کارکردهای مفید آموزش مبتنی بر پژوهش باشیم که از جمله این کارکردها میتوان تذهیب آموزش و حفظ آن، تربیت پژوهشگر و مدیریت توانمند و پویایی آموزشی و تحلیلهای نو را متذکر شد.
وظایف ارگان آموزشی در مسیر پژوهش محوری
وی ضمن ارایه راهکارهایی برای حرکت به سمت آموزش پژوهش محور گفت: هر یک از ارگان آموزش در این مسیر وظایفی دارد که برای مثال میتوان به برخی از وظایف نظام آموزشی به عنوان رکن آموزش اشاره کرد، در واقع اولین گام از نظام آموزشی شروع میشود که با تشکیل انجمنهای علمی پژوهشی و محوریت قرار گرفتن اساتید مربوطه، زمینه آموزش پژوهش محور را فراهم کند.
حجتالاسلام خامهگر، شناسایی مطالب درسی براساس نیاز روز توسط اساتید را از جمله وظایف علمی و پژوهشی تعریف کرد و افزود: اساتید با این کار به مسئله شناسی پرداخته و محورهای مورد نظر برای پژوهش را به دانشجو نشان میدهند.
وی ساماندهی دروس براساس پژوهش، مهارتهای عملی و برگزاری دورههای پژوهشی در کنار دورههای آموزشی را از دیگر وظایف نظام آموزشی دانست و تصریح کرد: این دو اقدام سبب متمرکز شدن وقت بر پژوهش، جلوگیری از اتلاف وقت و استفاده عملی از آن دانستهها میشود و برخلاف روش رایج، بر افزایش محفوظات تکیه ندارد.
حجتالاسلام خامهگر ادامه داد: بحث و بررسی دستاوردهای جدید علمی براساس اشکالات و سخنان علمی نو میتواند مباحث اساسی برای دانشجویان را به سمت پژوهشی شدن آموزشها هدایت کند و استاد با آموختن مهارتهای پژوهشی به دانشجوی خود، او را در تمام مراحل پژوهش همراهی کند.
اشتغالزا بودن آموزش پژوهش محور
وی با اشاره به اشتغالزا بودن آموزش پژوهش محور گفت: امروزه پژوهشکدهها و مراکز علمی و آموزشی برای انجام و به ثمر نشاندن طرحهای خود با کمبود پژوهشگر مواجه هستند و دانشجوی هر رشتهای با حرکت به سمت آموختن مطالب پژوهشی میتواند فعالیت در این عرصه را پیش بگیرد.
حجتالاسلام خامهگر در ادامه به وظایف دانشجویان در این عرصه اشاره کرد و افزود: دانشجویان میتوانند با شناخت و مطالعه منابع پژوهشی و ارتباط با انجمنهای علمی و پژوهشی به روشی که قبل از این توضیح داده شد و نیز با استفاده از آموزش جدید، در جهت آموزش پژوهش محور و ثمربخش حرکت کنند.
وی ادامه داد: حضرت علی(ع) در روایتی میفرمایند؛ خبری که به شما میرسد به درایت در آن تعقل کنید و این یعنی نباید به صرف علوم و سخنان شنیده شده اکتفا کرد بلکه پژوهش در علوم باید مدنظر باشد.
همگامی عناصر آموزشی با پژوهش
حجتالاسلام خامهگر با اشاره به تاثیرگذار بودن آموزش مبتنی بر پژوهش اضافه کرد: ابتدا باید تعریف دقیقی از آموزش و پژوهش داشته باشیم تا بتوانیم آموزش پژوهش محور را تبیین کنیم و بنابر تعاریف انجام شده از دو عنصر پژوهش و آموزش، میتوان گفت آموزشی که همه عناصر و ارکان آن همراه با پژوهش حرکت کند، آموزش پژوهش محور مینامند.
وی در بحث آموزش پژوهش محور ضمن اشاره به تاثیر نظام آموزشی استاد و دانشجو، اظهار کرد: علاوه بر این باید به عناصر آموزشی که همان کلاس، متن درسی و آموزشهای درسی است نیز توجه کرد و همه اینها را در جهت انجام پژوهش قرار داد.
حجتالاسلام خامهگر با انتقاد از اینکه هم اکنون فعالیت پژوهشی در دانشگاهها، پایان نامهنویسی است که به صورت پروژه پژوهشی اجرا میشود، گفت: پژوهش باید یک جریان باشد نه یک پروژه؛ این جریان سبب میشود تا شاهد کارکردهای مفید آموزش مبتنی بر پژوهش باشیم که از جمله این کارکردها میتوان تذهیب آموزش و حفظ آن، تربیت پژوهشگر و مدیریت توانمند و پویایی آموزشی و تحلیلهای نو را متذکر شد.
وظایف ارگان آموزشی در مسیر پژوهش محوری
وی ضمن ارایه راهکارهایی برای حرکت به سمت آموزش پژوهش محور گفت: هر یک از ارگان آموزش در این مسیر وظایفی دارد که برای مثال میتوان به برخی از وظایف نظام آموزشی به عنوان رکن آموزش اشاره کرد، در واقع اولین گام از نظام آموزشی شروع میشود که با تشکیل انجمنهای علمی پژوهشی و محوریت قرار گرفتن اساتید مربوطه، زمینه آموزش پژوهش محور را فراهم کند.
حجتالاسلام خامهگر، شناسایی مطالب درسی براساس نیاز روز توسط اساتید را از جمله وظایف علمی و پژوهشی تعریف کرد و افزود: اساتید با این کار به مسئله شناسی پرداخته و محورهای مورد نظر برای پژوهش را به دانشجو نشان میدهند.
وی ساماندهی دروس براساس پژوهش، مهارتهای عملی و برگزاری دورههای پژوهشی در کنار دورههای آموزشی را از دیگر وظایف نظام آموزشی دانست و تصریح کرد: این دو اقدام سبب متمرکز شدن وقت بر پژوهش، جلوگیری از اتلاف وقت و استفاده عملی از آن دانستهها میشود و برخلاف روش رایج، بر افزایش محفوظات تکیه ندارد.
حجتالاسلام خامهگر ادامه داد: بحث و بررسی دستاوردهای جدید علمی براساس اشکالات و سخنان علمی نو میتواند مباحث اساسی برای دانشجویان را به سمت پژوهشی شدن آموزشها هدایت کند و استاد با آموختن مهارتهای پژوهشی به دانشجوی خود، او را در تمام مراحل پژوهش همراهی کند.
اشتغالزا بودن آموزش پژوهش محور
وی با اشاره به اشتغالزا بودن آموزش پژوهش محور گفت: امروزه پژوهشکدهها و مراکز علمی و آموزشی برای انجام و به ثمر نشاندن طرحهای خود با کمبود پژوهشگر مواجه هستند و دانشجوی هر رشتهای با حرکت به سمت آموختن مطالب پژوهشی میتواند فعالیت در این عرصه را پیش بگیرد.
حجتالاسلام خامهگر در ادامه به وظایف دانشجویان در این عرصه اشاره کرد و افزود: دانشجویان میتوانند با شناخت و مطالعه منابع پژوهشی و ارتباط با انجمنهای علمی و پژوهشی به روشی که قبل از این توضیح داده شد و نیز با استفاده از آموزش جدید، در جهت آموزش پژوهش محور و ثمربخش حرکت کنند.
