هوای نفس؛ دشمنترین دشمن/دشمنیکه انسان را کور و کر میکند
گروه معارف: هواپرستی یکیاز موانع عمده شناخت است که برحقایق پرده میافکند و آدمی را کر و کور میسازد. درواقع دشمنترین دشمن انسان هوای نفس است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
لرستان، دشمنترین دشمن انسان هوای نفس است.اولین کاری که هوای نفس با
انسان میکند این است که بینایی را از انسان میگیرد.در نتیجه حقایق هستی
که باید با چشم عقل و قلب، درک شود، دیگر درک نمیشود.
هواپرستی یکیاز موانع عمده شناخت است که برحقایق پرده میافکند و آدمی را کر و کور میسازد.هواپرستان بهگونهای به اطاعت از خواستههای ناسالم مشغول میشوند که گویی نفسِ خود را معبود قرار داده و آنرا میپرستند.
قرآنکریم در آیه 23 سوره جاثیه با این مضمون «أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ» در این رابطه فرموده است: «پس آیا ندیدی کسی را که هوس خویش را معبود خود قرار داده و خدا او را دانسته، گمراه و برگوش او ودلش مهر زده و بر دیدهاش پرده نهاده است».
امام علی(ع) در فراز چهل و یکم از نامه خود به امام حسنمجتبی(ع) با عنوان «غریبهها و آشناها» فرموده است: «هواپرستی، شریک و همدم کوری است.چهبسا دوری که از هر نزدیکی نزدیکتر و نزدیکی که از هر دوری دورتر است.
غریب، کسی است که دوست ندارد.کسیکه از حق تجاوز کند، زندگی بر او تنگ میشود.هرکس قدر خود را بداند، برایش پایندهتر است.مطمئنترین وسیلهای که میتوانی به آن چنگ بزنی، رشتهای است که میان تو و خدای تو باشد.کسیکه به (کار) تو اهتمام نمیورزد و حرمت تو را نگه نمیدارد، به یقین دشمن توست.
باید توجه داشت که مقارنه و ملازمت هوای نفس با کوری به شکلهای مختلف در قرآن و حدیث آمده است و این یکی از سنن متقن و قواعد خدشهناپذیر عالم است که پیروی از هوای نفس، موجب کری و کوری انسان میشود.البته هوای نفس مصادیق و موارد متعددی دارد: مقامپرستی، تسلیم شدن در برابر جاذبههای دنیا، افراط در شهوترانی، لذتطلبیهای بیضابطه، ثروتاندوزی نامشروع و تمایلات مهار نشده و ... همگی از مصادیق هواپرستی است که نتیجه حتمی آن، چشم بستن بر حقایق و کری و کوری و اسیر شدن عقل و خرد است کمااینکه امام علی(ع) فرموده است: «چهبسا عقل و خردی که اسیر فرمان هواپرستی است».
پیروی از هوای نفس
پیروی از هوی و هوس خطرناکترین دشمن انسان و عامل اصلی گمراهی و ضلالت و سقوط است کمااینکه خداوند متعال در آیه 119 سوره مبارکه انعام میفرماید: « ... وَإِنَّ کَثِیرًا لَّیُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِم بِغَیْرِ عِلْمٍ ...؛ بهراستى بسیارى [از مردم دیگران را] از روى نادانى با هوسهاى خود گمراه مىکنند».
طبق آیه 43 سوره مبارکه فرقان که میفرماید: «أَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنتَ تَکُونُ عَلَیْهِ وَکِیلًا: آیا آن کس که هواى [نفس] خود را معبود خویش گرفته است دیدى آیا [مىتوانى] ضامن او باشى»، هواپرستی سرچشمه غفلت و فساد است.
بزرگترین دغدغه و خوف پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) بر امت، تبعیت از هوی و هوس بود و امام علی(ع) فرمود: «من برای شما از دو چیز میترسم: پیروی از هوی و هوس و آرزوهای دراز، زیرا پیروی از هوی نفس، شما را از حق بازمیدارد و آرزوی دراز باعث فراموشی آخرت میگردد».
ریشه همه گناهان، بدعتها، انحرافات و غم و غصهها تبعیت از هوی و هوس است تاجایی که هویپرستی انسان را کر و کور میکند و قدرت فهم و تشخیص را از او میگیرد، به همین جهت در دعای پیامبر(ص) آمده است: «پروردگارا از منکرات اخلاق و اعمال و هواهای نفسانی به تو پناه میبرم».
هواپرستی یکیاز موانع عمده شناخت است که برحقایق پرده میافکند و آدمی را کر و کور میسازد.هواپرستان بهگونهای به اطاعت از خواستههای ناسالم مشغول میشوند که گویی نفسِ خود را معبود قرار داده و آنرا میپرستند.
قرآنکریم در آیه 23 سوره جاثیه با این مضمون «أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ» در این رابطه فرموده است: «پس آیا ندیدی کسی را که هوس خویش را معبود خود قرار داده و خدا او را دانسته، گمراه و برگوش او ودلش مهر زده و بر دیدهاش پرده نهاده است».
امام علی(ع) در فراز چهل و یکم از نامه خود به امام حسنمجتبی(ع) با عنوان «غریبهها و آشناها» فرموده است: «هواپرستی، شریک و همدم کوری است.چهبسا دوری که از هر نزدیکی نزدیکتر و نزدیکی که از هر دوری دورتر است.
غریب، کسی است که دوست ندارد.کسیکه از حق تجاوز کند، زندگی بر او تنگ میشود.هرکس قدر خود را بداند، برایش پایندهتر است.مطمئنترین وسیلهای که میتوانی به آن چنگ بزنی، رشتهای است که میان تو و خدای تو باشد.کسیکه به (کار) تو اهتمام نمیورزد و حرمت تو را نگه نمیدارد، به یقین دشمن توست.
باید توجه داشت که مقارنه و ملازمت هوای نفس با کوری به شکلهای مختلف در قرآن و حدیث آمده است و این یکی از سنن متقن و قواعد خدشهناپذیر عالم است که پیروی از هوای نفس، موجب کری و کوری انسان میشود.البته هوای نفس مصادیق و موارد متعددی دارد: مقامپرستی، تسلیم شدن در برابر جاذبههای دنیا، افراط در شهوترانی، لذتطلبیهای بیضابطه، ثروتاندوزی نامشروع و تمایلات مهار نشده و ... همگی از مصادیق هواپرستی است که نتیجه حتمی آن، چشم بستن بر حقایق و کری و کوری و اسیر شدن عقل و خرد است کمااینکه امام علی(ع) فرموده است: «چهبسا عقل و خردی که اسیر فرمان هواپرستی است».
پیروی از هوای نفس
پیروی از هوی و هوس خطرناکترین دشمن انسان و عامل اصلی گمراهی و ضلالت و سقوط است کمااینکه خداوند متعال در آیه 119 سوره مبارکه انعام میفرماید: « ... وَإِنَّ کَثِیرًا لَّیُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِم بِغَیْرِ عِلْمٍ ...؛ بهراستى بسیارى [از مردم دیگران را] از روى نادانى با هوسهاى خود گمراه مىکنند».
طبق آیه 43 سوره مبارکه فرقان که میفرماید: «أَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنتَ تَکُونُ عَلَیْهِ وَکِیلًا: آیا آن کس که هواى [نفس] خود را معبود خویش گرفته است دیدى آیا [مىتوانى] ضامن او باشى»، هواپرستی سرچشمه غفلت و فساد است.
بزرگترین دغدغه و خوف پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) بر امت، تبعیت از هوی و هوس بود و امام علی(ع) فرمود: «من برای شما از دو چیز میترسم: پیروی از هوی و هوس و آرزوهای دراز، زیرا پیروی از هوی نفس، شما را از حق بازمیدارد و آرزوی دراز باعث فراموشی آخرت میگردد».
ریشه همه گناهان، بدعتها، انحرافات و غم و غصهها تبعیت از هوی و هوس است تاجایی که هویپرستی انسان را کر و کور میکند و قدرت فهم و تشخیص را از او میگیرد، به همین جهت در دعای پیامبر(ص) آمده است: «پروردگارا از منکرات اخلاق و اعمال و هواهای نفسانی به تو پناه میبرم».
