گزارش ايكنا از افتتاحيه همايش ملی قرآن و عترت از منظر اسلامشناسان ايران و جهان
گروه فعاليتهای قرآنی: همایش ملی قرآن و عترت از منظر اسلامشناسان ایران و جهان از سلسله برنامههای همایش ملی «ریحانةالنبی» در شهرستان مهر آغاز به كار كرد.
به گزارش خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) از فارس، همایش ملی قرآن و عترت از منظر اسلامشناسان ایران و جهان از سلسله برنامههای همایش ملی «ریحانةالنبی» صبح امروز، 25 اسفندماه در محل سالن همایشهای پالایشگاه پارسیان شهرستان مهر استان فارس آغاز به كار كرد.
بهزاد مريدي، مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي فارس در اين مراسم با بيان اينكه فاطمه(س) همان است كه اسماء و صفات الهي كه در لاهوت نمود داردرا متجلي ساخته و حقيقت لاهوت كامل ساخته است و به آن كمال ميدهد.
وي به تشريح برنامههاي همايش ملي «ريحانةالنبي» پرداخت و گفت: روز اول اين همايش به گردهمايي نخبگان قرآني اختصاص داشت و در روز دوم نيز ادبا و هنرمندان در جشنواره ادبي ريحانه گردهم آمدند و امروز نيز همايش ملي قرآن و عترت از منظر اسلامشناسان قرآن و ايران آغاز شده است.
مريدي با تصريح اينكه مقالات علمي متعددي از كشورهاي مختلفي نظير ايتاليا، آمريكا، لندن، پاكستان و غيره به دبيرخانه جشنواره نيز ارسال شد اما مؤلفان آنها امكان حضور در اين مراسم نداشتند، گفت: در عين حال تمام مقالات آنان در مجموعه مقالات چاپ ميشود.
دبير علمي اين همايش با تصريح اينكه اين همايش بههمت دانشگاه شيراز، دانشگاه آزاد اسلامي شيراز، پايگاه استنادي جهان اسلام غيره برگزار شده است، گفت: از بيش از 200 مقاله رسيده به دبيرخانه جشنواره 25 مقاله و در نهايت 15 مقاله در 2 پنل تخصصي امروز و فردا با حضور هيئت رئيسه ارائه خواهند شد.
بنا بر اين گزارش، حجتالاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی، رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء نيز در اين نشست گفت: از برجستهترین عناوینی كه برای حضرت زهرا(س) انتخاب شده است لقب سیدة النساءالعالمین است؛ اگرچه این یك لقب شخصی است اما حاوی یك پیام والاست و آن اینكه فاطمه(س)، حقیقتی است كه اسوه و الگوی همه انسانها به خصوص جامعه زنان است.
وی افزود: این لقب صرفاً یك فضیلت شخصی نیست بلكه نشان از آن است كه فاطمه(س) در صحنه انسانیت و در ابعاد و جنبههای مختلف انسانی حضور و ظهور دارد؛ او بانویی نیست كه با سلسلهای از فضایل در گوشهای منزوی است و به حال خود مشغول است بلكه همواره در همه ابعاد زندگی انسانی اعم از فردی و اجتماعی و در جنبههای مختلف سیاسی، فرهنگی، اخلاقی و نظایر آن ظهور و بروز دارد.
جوادی آملی با تأكید بر اینكه تا زمانی كه فرهنگ فاطمی(س) احیا نشود و گفتمان فرهنگ فاطمی در جامعه ایران عزیز و نظام گرانقدر اسلامی به صحنه نیاید، قدرت نفوذ و رسوخ این اندیشه بلند در عرصه جهانی نخواهد بود، گفت: اگر بناست فرهنگ فاطمی جهانی شود و لقب شریف سیدة نساءالعالمین به همه جهان منتشر شود و موج وجود این حضرت شرق و غرب عالم را فرا بگیرد از این خطه و از نواحی دیگر ایران اسلامی فرهنگ فاطمی به صورت یك گفتمان غالب باید تبدیل شود.
وی با تصریح اینكه حضرت رسول اسلام(ص) فاطمه(س) را به درستی ترسیم كرد و چهره وجودی و سهم بزرگ آن حضرت در هدایت و راهبری جامعه اسلامی تعیین كرد، گفت: وقتی امام زمان(عج) كه اكنون قبله همه انسانها و حجت خدا بر روی زمین است و ارض و سما به وجود او ثابت هستند وجود زهرا(س) را الگوی خود میداند و میفرماید من تأسی به حضرت زهرا(س) میجویم، نشان آن است كه باید ابعاد وجود حضرت زهرا(س) شناخته شود.
جوادی آملی اعتقاد دارد كه آنچه كه از زهرای مرضیه(س) امروز در جامعه ما مطرح است، نسبت به این شخصیت متعالی بسیار ضعیف و ناچیز است و ادامه داد: اگر زهرا(س) را فقط و قفط به جهت خطبه فدكیه بشناسیم و ابعاد ارزشمند این خطبه را به عنوان قطبها و محورهای فرهنگی دینی به صحنه بیاوریم روشن خواهد شد كه این بانو كیست و این خطبه نشانگر چه شخصیتی است.
وی با اشاره به اینكه انسان صاحب روح و نفسی است كه این روح نه مذكر است نه مونث، گفت: انسان وقتی به مرحله عقل رسید فرقی نمیكند مرد یا زن باشد، از جایگاه ولایت سخن میگوید، وقتی از جایگاه عقل و ولایت سخن گفت فرقی بین علی(ع) و زهرا(س) نیست و سخن این دو از جایگاه وحی باید تحلیل كرد، لذا تفاوتی بین كلام علی(ع) و زهرا(س) نیست همانگونه كه فرمودند اگر علی(ع) نبود كفو و همتایی برای زهرا(س) نبود.
رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء با تأكید بر اینكه همانگونه كه قرآن جهانی، همگانی و همیشگی است عترت هم همینگونه است، گفت: چون قرآن همگانی، همیشگی و كتابی جهانی است اهل بیت(ع) هم جهانی و برای همه انسانها هستند و نباید اهل بیت(ع) را در شیعه خلاصه كنیم بلكه باید آنها را برای همه انسانها بخواهیم و اگر توانستیم نگاهمان را در معرفت اهل بیت جهانی كنیم، حركتها و عزاداریهای ما جهانی خواهد بود و شناخت نسبت به این شخصیت و شناساندن این شخصیت نسبت به جهان با یك نگاهی جهانی و همیشگی است.
وی در پایان بر این نكته تأكید كرد كه هرگز حضرت علی(ع) در محور زمان و مكان محبوس و محصور نیست؛ همانگونه كه قرآن در زمان و مكان نمیگنجد اینها فراتر از زمان و مكان هستند و شناخت اینها نیاز به یك دید جهانی و همگانی و همیشگی بودن حقیقت قرآن را دارد.
به گزارش ايكنا، شیخ مصطفی نوری، امام جمعه اهل سنت گلهدار هم در اين نشست با اشاره به یكی از روایتهای كتب اهل سنت گفت: روزی كه در صحرای محشر همه ساكت هستند دستور از طرف پروردگار صادر میشود ای اهل محشر سرهایتان را پایین بیندازید و چشمهایتان را از دیدن فرو ببندید چون فاطمه(س) عبور میكند.
وی افزود: چرا فاطمه(س) چنین است و چرا چنان بود و ما چنان در مقابل این عظمت چنان خواهیم بود؛ عدل علی(ع) و احسان فاطمه(س) همه را در بر میگیرد.
شیخ نوری با تأكید بر اینكه خداوند چنین میخواست كه كسی فاطمه(س) را نه در دنیا ببیند نه در آخرت، گفت: در زمان حیاتش به گونهای بود كه فاطمه(س) هیچگاه تنها راه نمیرفت و بلكه در میان زنان قریش راه میرفت چرا كه منزلتش به گونهای بود كه خدا دوست داشت فقط او، او را ببیند.
زهرا شجاعي معاون رئيس جمهور اسبق نيز در اين نشست با طرح اين سئوال كه آيا ما توانستيم گفتمان فاطمي را در جامعه امروز به شكلي رواج دهيم كه جوانان ما نيازي به الگوهاي غربي و غيربومي و غيرملي ما نداشته باشند، گفت: آيا از اينكه ما اين اسوههاي طراز مكتب را آنچانن آسماني و دور از دسترس معرفي كنيم كه اينگونه نتيجهگيري شود كه نميتوان مانند حضرت زهرا(س) بود، پس الگوي ديگري بايد انتخاب كنيم، موفق به دستيابي به اهداف خود ميشويم؟
وي درخواست كرد تا بهگونهاي كاربردي و عملياتي از زندگي حضرت زهرا(س) و ساير الگوهاي طراز مكتب سخن گوييم كه قابليت پيروي داشته باشند و گفت: بايد درباره ابعاد مختلف حضرت زهرا(س) نظير كارآفريني، مديريت زمان و غيره آن حضرت نيز سخن گوييم.
اين گزارش ميافزايد، حجتالاسلام عظیمی، مدیر مؤسسه پژوهشی آسمان نيز در اين همايش با اشاره به مبحث ولایت گفت: درباره ولایت چندین مطلب در قرآن كریم آمده است كه یكی از آنها آیةالكرسی است.
وی افزود: در این آیه تأكید شده است كه همه انسانها بلااستثنا دارای ولی هستند اما ولی كسانی كه مؤمن هستند، خداست و كسانی كه كافر هستند، ولیشان طاغوت است.
عظیمی همچنین به برهان ولایت اشاره كرد و گفت: برهان ولایت این است كه انسان موجودی است كه به ذات فقیر است یعنی همه انسانها حتی وجود نازنین پیامبر اسلام(ص) 4 ویژگی دارند و آن اینكه ندارند، نمیدانند چطور به دست بیاورند، نمیتوانند به دست بیاورند و چون ندارند نمیدانند و نمیتوانند پس میخواهند.
این پژوهشگر علوم دینی ادامه داد: حتی پیامبر(ص) از طرف خداوند مأمور است كه این مسئله یعنی فقر را به مردم بگوید لذا خدا به پیامبر(ص) دستور میدهد كه به مردم بگو كه حتی من پیامبر هم فقیرم.
وی یادآور شد كه بحث فقر در قرآن بحث مفصلی است و به بیان چند ویژگی درباره فقر پرداخت تا جایگاه ولایت مشخص شود و گفت: همه انسانها فقیرند حتی پیامبر(ص) و دوم اینكه همه انسان ها از ابتدای تولد تا روز آخر عمرشان همیشه فقیرند؛ سوم اینكه در همه شئون زندگی فقیرند نه در یك جهت خاص و نكته چهارم اینكه چون فقر جزو ذات انسان است لذا هر كس خودشناستر و آگاهتر و عالمتر و فقیهتر است و چون پیامبر اسلام(ص) و حضرات معصومین عالمترین بودند، پس فقیرترین بودند.
عظیمی اظهار كرد: قرآن میفرماید هر كس فقیرتر است بهرهمندتر است یعنی آنهایی بیشتر میبرند و بیشتر دارند و بیشتر برخوردارند كه بیشتر فقر خودشان را احسان است و چون انسان فقیر است دنبال كسی میگردد كه اولاً داشته باشد، ثانیاً بداند چطور به ما برساند ثالثاً بتواند به ما برساند و رابعاً بخواهد به ما برساند.
وی با بیان اینكه چون ما فقیرین هستیم باید كسی باشد كه دارد، میتواند و میخواهد به ما برساند و این همان برهان ولایت است، گفت: اما خداوند در قرآن اینطور مطلب را بیان كرده است كه اسم ولی از اسماء خاصه است؛ اسامی خداوند در قرآن زیاد آمده است و برخی از اسامی مربوط به همه بشریت وموجودات عالم است؛ او حتی رازق شمر و خالق همه موجود است و كلمه رب یك اسم عام خداوند است.
این مدرس حوزه و دانشگاه گفت: برخی از اسامی خدا خاص است و یكی از اسامی كه خاص است و مربوط به همه انسانها نیست كلمه ولی است لذا خیلی صریح در آیه الكرسی فرمود. به تعبیر دیگر ولایت خدا از جمله مطالبی است كه خدا فقط برای مومنین هزینه میكند.
وی در ادامه با بیان اینكه ما معمولاً كلمه ولایت را در كنار كلمه امامت میآوریم و فكر میكنیم كه كلمه ولایت با كلمه امامت هم معناست و این اشتباه است، گفت: فرق امامت و ولایت مثل فرق ربوبیت و ولایت خداوند است؛ حضرت علی(ع) امام همه بشریت است چه آنها كه آن را پذیرفتند و چه آنها كه آن را نپذیرفتند.
به گزارش ايكنا، سخنران ديگر اين مراسم آيتالله سيدمحمد ايازي، استاد حوزه و دانشگاه بود كه درباره شخصيت حضرت زهرا(س) در قرآن كريم سخنراني كرد و گفت: متأسفانه وقتی درباره شخصیت حضرت زهرا(س) صحبت میكنیم، عموماً یك الگوی زنانه و به تعبیری جنیستی معرفی میكنیم، گفت: این یك ظلم بزرگ برای شخصیت حضرت زهراست چراكه آن حضرت الگویی برای تمام انسانهاست.
وی اظهار كرد: اگر میگوییم حضرت زهرا(س) سیده نساءالعالمین مفهومش این نیست كه او الگوی زنان است، چنان كه قرآن كریم درباره حضرت مریم میگوید او الگوی مومنین است نه زنان و آیا تنزل دادن شخصیت حضرت زهرا(س) برای یك نگاه جنسیتی صحیح است؟
این مدرس حوزه و دانشگاه با یادآوری اینكه 4 آیه قرآن كریم درباره شخصیت حضرت زهرا(س) آمده است، گفت: یكی سوره كوثر، دیگری در سوره انسان، یكی آیه تطهیر و دیگری هم آیه مباهله است كه در هم شأن نزول آنها هم این نكته آمده و همه مفسرین ذكر كردهاند و هیچكدام جنبه جنسیتی و محدود كردن ندارد.
آیتالله ایازی با تأكید بر اینكه باید حضرت زهرا(س) را در آن مفاهیم عام و كلی كه نیاز امروز جامعه ماست، به عنوان الگو به مردم معرفی كنیم، گفت: باید این مبانی را در قالب رفتار و منش و مشكلات و چالشهایی كه امروز جامعه ما را تهدید میكند، تطبیق داده و از الگوی حضرت استفاده كنیم و بگوییم كه او صدیقه كبری(س) منشأ خیر است و این خیر بودن میتواند برای جامعه الگوسازی شود.
وی تأكید كرد كه اگر ما در پی الگوسازی از حضرت زهرا(س) هستیم و میخواهیم شخصیت ایشان را درست معرفی كنیم نباید رنگ جنسیتی به آن دهیم و متأسفانه اینها پیشزمینهای است كه الگوی زن و مرد را تقسیم میكند.
آیتالله ایازی اعتقاد دارد كه برخی از روایات درباره حضرت زهرا(س) جعلی و فاقد استناد است، گفت: در روایت آمده است كه حضرت زهرا(س) امكان گناه كردن نداشته و یا اینكه گرسنه نمیشده است در حالی كه اگر حضرت زهرا(س) امكان گناه نداشت، كه گناه نكردن او فضیلتی نداشت و یا اینكه اگر گرسنه نمیشد، اطعام او به فقیران هم ارزشی نداشت لذا برخی از روایات كاملاً اموی است.
وی با بیان اینكه در مسئله الگو دادن و معرفی شخصیت حضرت زهرا(س) باید به مواردی كه قرآن اشاره كرد، بپردازیم چرا كه برای همه انسانها مفید است، از محققان خواست تا به جای بحث های تكراری از این مسائلی كه برای جامعه انسانی سخنی جهانی داشته باشد، استفاده كنند و الگوی حضرت زهرا(س) را برای نسل جدید و همه دنیا معرفی كنند.
بنا بر اين گزارش، آخرين سخنران اين مراسم حجتالاسلام سيدعبدالواحد موسويلاري، رئيس مركز اسلامي فاطميه بود كه از تمام دستاندركاران اين همايش تقدير كرد و گفت: فاطمه زهرا(س) القاب متعددي دارد اما من روي دو لقب حضرت زهرا(س) تكيه دارم يكي كوثر و ديگري امابيها و امالائمه.
وي افزود: كوثر يعني خير كثير و ام يا به معناي مقصد است يا به معناي مركز؛ فاطمه زهرا(س) خير كثير است يا مقصد همه ما به سمت راه و رسم اوست يا او كانون همه خير وبركت و مركز اهل بيت(ع) است و با هر نگاهي كه ببينيم تمسك به دامن زهرا(س) رسيدن به خير كثير خواهد بود به همين دليل ما آغازگر بوديم و قطعاً انتظارمان تداوم از نسلي است كه رو به آينده است.
موسوي لاري در پايان همچنين از عنايت آيات عظام صافي گلپايگاني، جوادي آملي، موسوي اردبيلي و سيستاني نسبت به اين همايش قدرداني كرد و گفت: علاوه بر اينها بسياري از مديران كل استان در دستگاههاي مختلف نيز در اين زمينه ما را ياري دادند.
