رئیس جامعةالمصطفیالعالمیه مشهد:
گفتوگوی بین دینی، بهترین روش برای کشف حقایق اخلاقی و عدالت است
گروه معارف: رئیس جامعةالمصطفیالعالمیه مشهد با بیان اینکه امام رضا(ع)، به عنوان پایهگذار گفتوگوی میان ادیان، در زمانه خویش و در دوران دولت عباسیان، مطرح بودند، افزود: گفتوگوی بین دینی در جهان اسلام و میان ادیان مختلف، بهترین روش برای کشف حقایق اخلاقی و عدالت است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام محمدحسین مهدوی مهر، رئیس جامعةالمصطفی العالمیه مشهد، صبح امروز، ۲۶ فروردین ماه در مراسم افتتاحییه همایش بینالمللی «عدالت و اخلاق در مکتب اهل بیت با تاکید بر آموزههای امام رضا(ع)» که در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اظهار امیدواری از اینکه این همایش، در سال مشهد، پایتخت فرهنگی جهان اسلام، نویدبخش پیام عدالت خواهی و اخلاق حسنه، در جهان باشد، گفت: اتحاد هم در سطح ملتهای جهان اسلام و هم در سطحی بالاتر در میان مؤمنان به ادیان الهی، ضرورت زمانه ما است و چه مبارک است که آموزههای رضوی(ع) و میراث معنوی مشهد الرضا(ع)، به عنوان منبع معرفت بخش زندگی، نه تنها برای شیعیان، بلکه برای مسلمانان و تمامی ادیان الهی و انسانیت، الهام بخش باشد.
وی با بیان اینکه امام رضا(ع)، به عنوان پایهگذار گفتوگوی میان ادیان، در زمانه خویش و در دوران دولت عباسیان، مطرح بودند، افزود: جامعةالمصطفی العالمیة، به عنوان نهادی دانشگاهی و حوزه مدرن، با میزبانی بیش از 70 ملیت در مشهد مقدس، در راه پرورش عالمان و محققان و جویندگان اخلاق و عدالت، در طراز جهانی و منطقهای تلاش میکند و گفتوگوی بین دینی در جهان اسلام و میان ادیان مختلف را بهترین روش برای کشف حقایق اخلاقی و عدالت میداند.
مهدوی مهر، با بیان اینکه برای پرداختن به موضوع اخلاق و عدالت خواهی از دیدگاه اهل بیت(ع) در اسلام، ابتدا باید به شناخت از خود و مراقبت از نفس از یک طرف و محبت به خود، از طرف دیگر توجه کرد، تصریح کرد: آنچه در این دو دیدگاه، در دو نقطه مقابل، به چشم میخورد، از یک سو، شناخت خود و تنظیم زندگی بر اساس شناخت از خود و مراقبت از نفس است و از سویی دیگر، محبت به خویش و مقدم داشتن خود بر دیگران است.
وی افزود: این که ما اساس زندگی انسانی هستیم و دیگران خدمت گزاران و پلههای ترقّی برای ما هستند و یا در نقطه مقابل، دیگران اصل بوده و ما مأمور به ایجاد رفاه و آسایش برای آنها هستیم، دو نگاه کاملاً متفاوت در بحث اخلاق و عدالت اجتماعی را پدید میآورد.
مهدوی مهر ادامه داد: در آموزههای اسلامی، معرفت نفس و مراقبت از نفس در مقابل حبّ نفس قرار دارد و به همان مقدار که به معرفت نفس و مراقبت از نفس توصیه شده است، نسبت به حبّ نفس نیز نکوهش شده است.
وی با بیان اینکه معرفت نفس و شناخت پروردگار در کنار هم آمده است و در کلام بزرگان دین گفته شده؛ کسی که خود را شناخته است پر واضح است که خدای خویش را شناخته است، اظهار کرد: شناخت نفس، تقدّم رُتبی بر شناخت خداوند دارد، و آنگاه که خداوند درباره فلسفهی پیدایش انسان در قرآن کریم سخن میگوید، میفرماید: «هوالّذی خلق الموت و الحیوة لیبلوکم ایّکم احسن عملا، اوست که مرگ و زندگی را آفرید تا شما را بیازماید که چگونه زندگی میکنید».
رئیس جامعةالمصطفی العالمیه مشهد حبّ نفس که بازگشت به حبّ دنیا دارد را سرمنشأ همهی خطاها عنوان کرد و با بیان اینکه ظلم از این مرحله بنا میشود، تصریح کرد: با حبّ نفس، بنای عدل و انسانیت تخریب میشود چراکه محبت به دنیا باعث غفلت از توجه به فلسفهی آفرینش میشود و نظارهگریِ خالق نسبت به عملکرد او، نادیده گرفته میشود؛ انسانها سنگهایی خواهند بود که پل عبور او را برای رسیدن به آرزوهایش هموار میکنند و چه بسیار انسانهایی که زیر چرخ ویرانگر خودخواهی محکوم به نابودی هستند و این هیولای ظلم را میهمان خانههای دل میسازد و بنیانهای اخلاق را فرو میریزد.
وی با بیان اینکه ظلم، میهمان شومی است که صلح و آسایش و آرامش را از جوامع بشری میگیرد، گفت: امام رضا(ع) فرمودند: عقل آدمی کامل نیست مگر در صورتی که 10 ویژگی در او یافت شود و از 1 تا 9 این ویژگیها را برشمردند؛ ۱- مردم انتظار کار خیر از او دارند، ۲- از شر او خود را در امان میدانند، ۳- خدمت کم دیگران را زیاد میشمرد، ۴- خدمت زیاد خویش را کم میشمرد، 5- از انجام کار و برآوردن خواستههای مردم خسته نمیشود، ۶- از تحصیل دانش خسته نمیشود، ۷- نداشتن به خاطر خدا را از ثروت بیشتر دوست میدارد، ۸- ذلت در راه خدا را از عزّت در نزد دشمنان خدا بیشتر دوست دارد، ۹- گمنام بودن را بیشتر از شهرت دوست دارد.
وی ادامه داد: امام رضا(ع) به دهمین مورد که رسیدند فرمودند؛ این از همه مهمتر است و آن این است که هر کس را میبیند او را از خود بهتر و خویش را از او پستتر میداند.
مهدوی مهر تصریح کرد: البته بدیهی است که خوبی و بدی به نگاه ما بستگی ندارد، بلکه بر پایهی اعمال انسان است که خوبی و بدی معنا پیدا میکند، ولی در اینجا نگاه شخص بسیار مهم است که خود را در چه جایگاهی میبیند.
مهدی مهر یادآور شد: آنكس كه خود را شهر فضیلتها میبیند، حقوق و امتیازات بیشتری را برای خود، نسبت به دیگران در جامعه قائل است و این سرچشمه ورود به حریم دیگران و آغاز ظلم و تعدّی به حقوق دیگران است لذا توصیه كردهاند كه در امتیازات مادی همواره به محرومان جامعه نظر داشته باشید و در كسب فضیلتهای انسانی همواره به افقهای دور نگریسته و شخصیتهای بزرگ را الگوی خود قرار دهید؛ بنابراین برای كسی كه همواره در فضیلت ها، خود را درگیر كاستیهایی میبیند كه باید در رفع آن بكوشد، جایی برای تفاخر و زیادهخواهی و تجاوز به حقوق دیگران باقی نمیماند.
وی در ادامه به دیدگاه امام رضا(ع) درباره «خوشبختی و بدبختی» اشاره كرد و افزود: حضرت روزی درجمع اصحاب وارد شدند و از یكی از اصحاب به نام علی ابن شعیب سئوال كردند: خوشبختی چیست؟ علی بن شعیب عرضه داشت شما بهتر میدانید، حضرت فرمودند: خوشبخت كسی است كه مردم در سایه زندگی او، زندگی آرام همراه با آسایش و رفاه داشته باشند و اما پرسیدند بدبخت كیست؟ علی ابن شعیب جواب داد: شما بهتر می دانید، حضرت فرمودند: آن كس كه دیگران در سایه زندگی او از آرامش و رفاه برخوردار نباشند.
وی تصریح کرد: در بیان حضرت، به وضوح، موضوع خوشبختی و بدبختی بر اساس تعامل انسانی و دوری از حبّ نفس و خودخواهی تبیین شده است و این مسئله آنقدر دارای اهمیت است كه حضرت زهرا(س) دختر پیامبر اسلام میفرماید: «الجار ثم الدار».
وی با بیان اینکه حقوق همسایه در اسلام آنقدر اهمیت دارد كه نیازهای او بر نیازهای شخص و حتی افراد خانواده تقدم دارد، گفت: الگوسازی این شیوهی تفكر، جدای از آنکه باعث گسترش حاكمیت اخلاق در جامعه میشود، به عنوان مهمترین مانع رواج ظلم و تجاوز به حقوق دیگران خواهد بود.
رئیس جامعةالمصطفی العالمیه مشهد در ادامه به گذشت و جوانمردی امام هشتم اشاره کرد و افزود: امام رضا(ع) آنقدر در گذشت و جوانمردی سرآمد بودند كه حتی برای كسانی كه به حقوق اجتماعی و انسانی حضرت رحم نكرده و به ایشان ظلم روا داشته بودند، وساطت كرده و زمینهی نجات آنان را فراهم میفرمودند. حضرت آنقدر به این كار مبادرت کردند كه در بین دشمنان نیز به مهربانی شهرت یافتند و ایشان را امام رضا(ع) لقب دادند.
