دکتر الهام فخاری، محقق و پژوهشگر علوم تربیتی و فعال اجتماعی در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان با اشاره به مسئله افسرگی و عوامل و پیامدهای آن، بیان کرد: دگرگونيهاي پرشتاب فناوري، آشفتگي در مدلهاي ارزشي، آشفتگي در دگرگوني سبك زندگي و به ويژه كمبودها در زمينه آموزش مهارتهاي تفكر، مهارتهاي زندگي و مهارتهاي تعاملي به وضعيت كنوني جامعه ايراني از منظر افسردگی دامن زده است.
وی افزود: افسردگي يكي از اختلالات خلقي به شمار ميرود. اختلال خلقي مجموعهاي از نشانههاست که ناشی از خلق و خوي ناهنجار يا غيرمعمول است. ملال، اندوه، و كم اميدي يا شادي و نشاط زياد، تحريك پذيري، خودبزرگ بيني، و بیش فعالي برخي از نشانههاي اختلالهاي خلقي هستند.
این پژوهشگر و کارشناس علوم تربیتی با اشاره به تعریف افسردگی گفت: افسردگي را امروزه بيماري فراگير انسان ناميده و از آن با نام سرماخوردگي رواني هم ياد ميكنند. افسردگي تجربه يك دوره اندوه، گوشه گيري و نگرش منفي است که ميتواند دورهاي كوتاه يا طولاني داشته باشد و به رويداد مشخص بيروني يا مساله اي مربوط باشد يا يك تجربه خلق و خويي با ريشههاي زيست شناختي باشد.
وی اظهار کرد: دو علت رويدادي افسردگي تجربه از دست دادن و شكست هستند. افسردگي مي تواند گذرا يا ماندگار و موسوم به افسردگي باليني تجربه شود. نشانهها و پيامدهاي افسردگي ابعاد مختلفی ازجمله نشانههای شناختی مثل تفكر و ذهن و نشانههای عاطفي و رفتاري و اجتماعي فرد را در برمیگيرد.
این مدرس دانشگاه در ادامه تصریح کرد: افكار منفي، كاهش خودباوري، بدبيني، و درماندگي برجستهترين نشانههاي شناختي و اندوه، كمبود شور و شادي، ناخرسندي، آزردگي، از دست دادن علاقهها، از دست دادن انگيزهها، كاهش شوخ طبعي، و دلسردي نشانههاي عاطفي اين وضعيت برشمرده ميشوند.
فخاری با اشاره به دیگر نشانههای افسردگی افزود: افراد افسرده براي تعامل و همكاري پيشگام نميشوند، از كارهاي گذشته لذت نميبرند، بيشتر گريه ميكنند.كم حرف شدن، كند شدن رفتارها، خستگي، كمبود انرژي ، با صداي آهسته صحبت كردن، ژوليدگي و ركود فعاليت نشانههاي رفتاري افسردگي هستند. همچنین افراد افسرده دچار اختلالهاي خواب نظیر گاهي كم خوابي و بيشتر پرخوابي ميشوند و ميل و رفتار جنسي آنها نیز كاهش میيابد.
این استاد دانشگاه گفت: تداوم این نشانهها در فرد چنانچه به بيش از دو هفته برسد اختلال افسردگي شناخته ميشود. اختلال افسردگي با توجه به شدت و دوره زماني انواع مختلفی دارد که افسردگي مزمن، اختلال فصلي و خستگي مزمن را شامل میشود و در برخي موارد با تنش مداوم و اضطراب همراه است.
وی با اشاره به علل و عوامل افسردگي بیان کرد: این اختلال زمينهها و علتهاي دروني و بيروني گوناگون دارد. زمينه ارثي، سبك زندگي، ناهماهنگي ارزشهاي فردي با جامعه خود ناارزنده پنداري و سرخوردگيهاي فردي و تعاملي، شكستهاي زندگي، از دست دادن افراد و ارزشهاي بنيادي، كمبود مهارتهاي شناختي و ناتواني در مهارتهاي زندگي به ويژه مهارتهاي خودآگاهي، مديريت احساسهاي منفي و حل مساله، استقرار كليشههاي فرهنگي و كمبود گوناگوني و حق انتخاب، درماندگي آموخته شده و باور به ناتواني در اثربخشي برزندگي خود و ديگران، شرايط پرتنش و فشار اقتصادي و اجتماعي، كمبود مواد ضروري و ويتامين ها، و تنش هاي تعاملي در خانوادهها از جمله علتهاي افسردگي هستند.
این کارشناس علوم تربیتی تصریح کرد: رتبه جامعه ايراني از نظر افسردگي هشدار دهنده است. هرچند که ميتوان برخي تفاوتهاي فرهنگي و سبك زندگي يا شيوه داده گيري اين بررسيهاي جهاني را مورد سنجش قرار داد.
وی اظهار کرد: دگرگونيهاي پرشتاب فناوري، آشفتگي در مدلهاي ارزشي، آشفتگي در دگرگوني سبك زندگي و به ويژه كمبودها در زمينه آموزش مهارتهاي تفكر، مهارتهاي زندگي و مهارتهاي تعاملي به وضعيت كنوني جامعه ايراني دامن زده است.
فخاری افزود: فرد با شخصيت سالم، برخوردار از مهارتهاي زندگي و هويت يكپارچه برنامه و سبك زندگي خود را براي خوب زيستي، لذت، سازگاري و سازندگي تنظيم ميكند و زندگي معنوي بخش ارزندهاي از هويت، لذت و شخصيت فرد را در بر میگيرد.