نشست علمی بررسی جریانات تکفیری برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، حسن بهشتی پور پیش از ظهر امروز 21 تیرماه در نشست علمی بررسی جریان‎های رادیکال دینی، تکفیری در منطقه آسیای میانه و قفقاز  گفت: حوزه های اسلامی در روسیه به دو عرصه ولگا و قفقار تقسیم و خود این ها به چهار حوزه دیگر تبدیل می شوند.

وی افزود: کتابی در سال 91 به نام اسلام در روسیه منتشر شده است که به فارسی نیز برگردان شد؛ این کتاب کمک بسیاری به شناسایی جریان اسلامی در روسیه می کند و در ریشه یابی اسلام در روسیه و گرایشات مختلف اسلامی در روسیه مطالب بسیار مهمی را بیان کرده است.

استاد دانشگاه بیان کرد: اسلام دین هویتی است؛ در واقع یک قرقیز خود را قرقیز مسلمان می داند و نه مسلمان قرقیز؛ دو موضوع قومیت و اسلامیت در این مناطق به شدت به هم دوخته شده است؛ اسلام در 70 سال دوران کمونیستی عامل حفظ آنها بوده است؛ موضوع اسلام برای این مردم هویتی ساخت که این مردم بتوانند خود را از هضم شدن در جریان کمونیستی حفظ کنند.

مدیرعامل سابق شبکه العالم تصریح کرد: نکته دیگر آن است که سه نوع برداشت کلان از اسلام در شوروی سابق و به خصوص قفقاز شمالی و ولگا وجود دارد؛ اسلام مرتبط به وهابیت اولین نگاه است که از نظر سیاسی به تفکر اخوانیون نزدیک هستند؛ دوم اهل سنتی هستند که به تفکرات تصوفی نزدیک هستندکه از جمله آنها می‏‎توان به قادریه و.... اشاره کرد.

وی گفت: نگرش سوم اسلام شبه سوسیالیستی با برداشت‎های اسلام حکومتی زمان شوروی بود که در آینده توسط حاکمیت روس ها تحت شعاع گرفت که این نگرش را تاتارها حفظ کردند و با دولت مرکزی نیز نزدیکی زیادی داشتند؛ پس از تجاوز شوروی به افغانستان و حضور مبارزانی از جهان اسلام در افغانستان، بین مسلمانان شوروی که به صورت ارتش وارد افغانستان شده بودند و مسلمانان جهادی درگیری‎ها و تماس هایی ایجاد شد؛ این تماس به شکلی بود که این گروه صبح ها با هم می جنگیدند و شب ها با هم در باره اسلام صحبت می‏کردند.

تحلیلگر سیاسی بیان کرد: پس از این جریان، تفکر اسلام نویی که به آن اسلام سلفی می‎گویند به سه گرایش قبلی اضافه شد و در دوره فرغونه در اسیای مرکزی و داغستان و قفقار شمالی گسترش یافت؛ چچنی ها پس از سقوط شوروی به دنبال جدایی بودند و این فرصت، فرصت بسیار خوبی برای شخصی به نام عمر بود  که از اردن به چچن رفته بود و گروه های مسلحی شکل داده بود؛ وی سعی داشت از این فرصت استفاده کند تا تفکرات سلفیت و وهابیت را ترویج دهد.

وی گفت: جریان اسلام سلفی از این سالها شکل گرفت و تبلیغات شوروی به این تبلیغات، تبلیغات وهابی می‎گفتند و آنها را مطالب ارجاعی می‌گفتند؛ پس از فروپاشی سلفی‌ها و وهابیون به هم نزدیک شدند و یک جریان فکری را در چچن و اینگوش و داغستان و ماخاچ قلعه رشد دادند وعربستان و امارات و حتی ترکیه نیز از نظر مالی و فضایی و بسترسازی به این جریان کمک کردند.

وی تصریح کرد: در این دوره به اسم احیای مساجد و افزایش مساجد این گروه به توسعه مکانی و تبلیغی پرداختند؛ در این دوران تاتارها به شدت در مقابل این اسلام وهابی مقاومت می کردند زیرا این گروه به مسکو نزدیک بودند؛ اخوانی‎ها که پیش از آن مساجد را در دست داشتند و در مصر و اردن وسوریه درس خوانده بودند با این جریان در تعارض بودند ولی عملا نه از سوی روسیه تقویت می شدند و از طرفی با گرایشات چچنی و داغستانی نمی‎توانستند کار کنند.

وی گفت: این جریان تا سال 2001 ادامه پیدا کرد و پس از یازده سپتامبر و معرفی القاعده به دنیا، جریان جدیدی در این منطقه رشد کرد؛ آنها به اسم مبارزه به آمریکا به افغانستان رفتند؛ در این بین شبکه چند لایه بین این گروه شکل گرفت و در سال 2003 به عراق هم گسترش پیدا کرد؛ دولت روسیه به این جمع بندی رسید که بهترین کار این است که با این گروه به جای مبارزه در داخل منطقه خود با این گروه در سوریه بجنگد؛ روسیه به این مساله واقف بود که به جای داغستان و چچن با این سه تا پنج هزار نیروی جنگجو در داخل سوریه مقابله کند.

وی اظهار کرد: یکی از انگیزه‎های همکاری روسیه با جریان مقاومت، همین مساله است؛ اگر امروز جریان داعش و تکفیری هایی که در قفقار شمالی نفوذ دارند، این افراد نیروهای بومی هستند و مهاجر نیستند؛ تکثر زبان و قومیت در منطقه قفقاز فضای بسیار خوبی برای حضور گروه های تکفیری و وهابی است؛ آنها با اقسام روش ها به تثبیت خود پرداختند ولی نفوذ آنها در حوزه ولگا بسیار کم بوده است ولی در داغستان در چند سال اخیر رشد بسیاری پیدا کرده‎اند.

بهشتی پور تصریح کرد: گروه اخوانی و سلفی خود را شهروند در جه و مظلوم می دانند و به همین دلیل سعی می کنند که از ین جریان استفاده کرده و خلیفه اسلامی تشکیل دهند و از روسیه جدا شوند؛ روسیه این جریان را به شدت سرکوب کرد ولی در داغستان این جریان همچون آتش زیرخاکستر هستند زیرا 30 گروه قومی و زبانی در داغستان حضور دارند.

وی با بیان این که روسیه به دنبال ارائه اسلام میانه رو از طریق ایران در کشورهای آسیای میانه  و قفقاز است اظهار داشت: علی رغم رشد منفی جمعیت در کشور روسیه در سال های اخیر در میان مسلمانان و قومیت های غیر روسیه نرخ رشد بالای 3 و 4 درصد را شاهد هستیم.

وی افزود: با توجه به پیش بینی های صورت گرفته، اگر روال همینگونه پیش رود، جمعیت مسلمانان رشد فزاینده ای را رقم زده، به جمیعت نخست این سرزمین تبدیل خواهد شد، لذا روسیه شدیدا به دنبال ارائه اسلام میانه رو در جامعه اسلامی این سرزمین است تا  بتواند با استفاده از ظرفیت جمهوری اسلامی ایران به این مهم برسد.

وی با بیان این که پوتین در دوره سوم ریاست جمهوری خود، مقابله با گروه های افراطی دینی را در دستور کار خود قرار داده است، اظهار داشت: دولت های روسیه و آذربایجان، تاجیکتان، ازبکستان و قزاقستان، در بسیاری از موارد از فرصت پیش آمده منطقه ای، پوششی را برای تروریست دانستن مسلمانان مخالف خود  به کار گرفتند؛ البته روسیه قطعا به دنبال این مطلب است که اسلامی که ایران اسلامی نماینده آن به حسب ضدیت با غرب و معتدل بودن به جای اسلام تکفیری و افراطی در این منطقه نفوذ کند؛ زیرا اسلام با قرائت تشیع به نیازهای نسل جوان روسیه نیز پاسخ می‎دهد.

بهشتی پور تصریح کرد: روس ها با ما در سوریه همراه هستند  به چند دلیل که از جمله آنها می‎توان به بندر حیثیتی تحت حاکمیت غیر رسمی روس‎ها که بهای سنگینی در از دست دادن آنها خواهند داد؛ نکته دوم برخورد خراج از مرزها با جدایی طلبان افراطی آسیای میانه است و دلیل سوم نیز مقابله با آینده بدون بشار اسد و عدم حاکمیت جریان غیرغربی در سوریه است؛ به همین دلیل است که روس‎ها در سوریه با ما همراه هستند ولی این رویکرد را در یمن مشاهد نمی‎کنیم.