روایتی تاریخی از زندگی امام صادق(ع)

علی اخضری، استاد تاریخ مراکز آموزش عالی اصفهان در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، درباره‌ دوران زندگی امام صادق علیه السلام، اظهارکرد: ایشان تقریبا در برهه‌ای از تاریخ زندگی می‌کردند که انتقال قدرت از بنی‌امیه به بنی‌عباس در حال انجام بود. در زمان بنی‌امیه دشمنی شدیدی با علویان وجود داشت و لذا حصار محکمی در اطراف امام (ع) بود که مبادا تبلیغاتی را علیه بنی‌امیه انجام دهند.

وی افزود: از طرف دیگر افرادی به نام عباسیان وجود داشتند که تحت نام علوی قیام کردند تا سلسله جدیدی را به وجود بیاورند. آنها از امام علیه السلام درخواست کردند تا به آنها بپیوندد و از آنان حمایت کند، اما امام (ع) که از قصد واقعی آنها با خبر بودند و از این کار خودداری کردند.

اخضری ادامه داد: پس از رد درخواست آن‌ها توسط امام صادق علیه السلام، آنها فردی از خاندان امام را پیدا کرده و به قدرت رساندند. اما وقتی خود به قدرت رسیدند، اولین اقدامشان این بود کسی که ایشان را از لحاظ سیاسی و دینی حمایت کرده بود، به قتل رساندند و لذا این هوشیاری امام صادق علیه السلام بود که موفق شد درک واقع خود را نشان دهد و در یک برهه از زمان به نفع علویان بیرون بیاید.

وی با بیان اینکه عملکرد هر یک از امامان را باید در برهه تاریخی و شرایط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خودشان بررسی کنیم، گفت: مثلا صلاح اسلام در صلح امام حسن (ع) و شهادت امام حسین (ع) بود. پس از امام حسین (ع)دیگر جنگ و قتال ثمره‌ای نداشت و بهترین روشی که ائمه علیهم السلام و مخصوصا امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در پیش گرفتند، کامل کردن جامعه شیعه در امور فرهنگی بود و در این زمینه افرادی را تربیت کردند که در آینده سرآمد علوم مختلف در میان شیعیان شدند. 

این استاد تاریخ ادامه داد: در زمان امام صادق (ع)، هر گروه و فرقه‌ای اندیشه خاص خود را داشت و آن را مطرح می‌کرد. امام صادق علیه السلام هم عقاید و مرام خودش را مطرح می‌کرد. در دوره‌های بعد، مریدان و یاران ایشان به این جریانات فکری قوت بخشیدند؛ یعنی کسانی که امام صادق را مقتدای خود قرار دادند و بحث فقهی شیعه جعفری را مطرح کردند، اندیشه خاصی را دنبال کردند که مثلا افرادی نظیر ابوحنیفه آن اندیشه را دنبال نمی‌کرد.

اخضری ادامه داد: افرادی نظیر ابوحنیفه گرچه از لحاظ عقیدتی با امام صادق (ع) مخالف بودند، اما به طور کلی در دامنه اسلام فعالیت می‌کردند. بعد از شهادت امام صادق علیه السلام، یاران و مکتب‌هایی که به وجود آمده بودند به این اختلاف نظرها دامن زدند و باعث این فاصله میان شیعه و سنی در مرام چهارگانه تسنن شدند.