بازخوانی حضور آیتالله مشکینی در آخرین تبعیدگاه/ از تمرینهای ورزشی طلاب تا برپایی جلسات تفسیر
گروه شهرستانها: آیتالله علی مشکینی که از پیشگامان فعالیتهای انقلابی در زمان طاغوت بود، در آخرین مرحله از تبعیدهای متعددش طی دوره یک ساله در شهر کاشمر به فعالیت علمی و قرآنی خود ادامه داد و سبب شد تا رویشهایی تازه از انقلاب اسلامی میان مردم این شهر فراگیر شود که در این گزارش به بازخوانی حضور یک ساله ایشان در آخرین تبعیدگاه یعنی کاشمر میپردازیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مرحوم آیتالله میرزاعلی فیض مشکینی، رئیس اسبق مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه فقید شهر مقدس قم که سالها به همراهی حضرت امام خمینی(ره) در تبیین ارزشهای اسلامی و انقلابی مشغول بود، پس از تحمل تبعیدهای اجباری در شهرهای ماهان و گلپایگان، آخرین دوره از سلسله تبعیدهایش را به مدت یک سال در شهر کاشمر گذراند.
آیتالله مشکینی با همین حضور یک ساله در شهر کاشمر و برخلاف فشارهای رژیم حاکم علیه وی، باعث جذب تعداد بالایی از طلاب این شهر به جریان انقلاب اسلامی شد و آگاهیبخشی گسترده نسبت به وضعیت حاکم بر جامعه ایران در میان مردم به وجود آورد و روح سیاست همراه با دیانت را بار دیگر در مشهد آیتالله مدرس زنده کرد.
رژیم پهلوی، کاشمر را شهری مناسب تبعید میدانست
صابر شاکری از همراهان آیتالله مشکینی در دوران تبعید در گفتوگو با ایکنا با اشاره به شرایط و اوضاع حاکم بر شهر کاشمر در زمان تبعید ایشان، عنوان کرد: روحانیت فعال آن زمان در شهر کاشمر از نوعی تفکر جدایی دین از سیاست پیروی میکرد و البته یک نوع خوی اشرافی نیز در میان برخی علمای این شهر حاکم بود، درمیان قشر عام و غیر روحانی شهر نیز فعالان حوزه سیاست با گرایش به سازمان پیکار و همچنین سازمان مجاهدین خلق کار میکردند.
وی ادامه داد: از طرفی شهر کاشمر با توجه به شرایط جغرافیایی خاص خود مثل جدایی از مسیرها و راههای اصلی تردد و همچنین دارا بودن تنها یک مسیر رفت و آمد به شهر سبب شد تا رژیم پهلوی این شهر را به عنوان تبعیدگاه در نظر بگیرد لذا این شهر برای تبعید آیتالله مشکینی نیز از نظر شرایط زمانی و مکانی مناسب بود.
نقد اشرافیگری و جدایی دین از سیاست؛ محور فعالیت آیتالله مشکینی
شاکری اضافه کرد: آیتالله مشکینی پس از حضور در شهر کاشمر، دو فعالیت اصلی خود را آغاز کرند، یکی اینکه دین از سیاست جدا نیست و با این نوع نگاه به بیان مطالب و دروس خود در میان مردم و حوزویان مشغول میشدند و دیگر فعالیت ایشان نیز نقد عملی خوی اشرافی و اشرافیگری به ویژه در میان روحانیت بود که این مورد را با رفتار اجتماعی و نوع سبک زندگی خود نشان میدادند.
وی افزود: آیتالله مشکینی پس از استقرار در شهر کاشمر و به انتخاب خود وی، از میان مدارس علمیه موجود در مدرسه مرحوم حاج شیخ اولیایی مشغول به تدریس شد البته با توجه شرایط تبعید و البته مطالبی که توسط آیتالله مشکینی بیان میشد، اساتید حوزه، طلاب را از حضور در درس ایشان منع میکردند.
شاکری که از افراد مرتبط با آیتالله مشکینی در زمان تبعید ایشان در کاشمر بود، اضافه کرد: برخلاف موانعی که برای سخنرانی و تدریس آیتالله مشکینی وجود داشت، طلاب جوان به سرعت جذب ایشان شدند و در دروس اخلاق و تفسیر ایشان حضوری پرشور داشتند و حتی طلاب روستایی که آخر هفته به محل سکونت خود بازمیگشتند نیز به عنوان یک مبلغ به تبلیغ دروس فراگرفته در محضر آیتالله مشکینی مشغول میشدند، این سخن همیشه بر زبان آیتالله مشکینی جاری بود که ما وظیفه داریم آنها را برای جلوگیری از انحراف، نسبت به مسائل جامعه آگاه کنیم.
حضور آیتالله مشکینی؛ بهانهای برای رفت و آمد علمای انقلابی در کاشمر
وی بیان کرد: با توجه به اینکه برادر من یکی از طلاب همان مدرسه بود، من نیز از اتفاقات آن زمان آگاه بودم و البته خودم پای سخنرانیها و دروس آیتالله مشکینی حاضر میشدم، بهجهت اینکه تا قبل از حضور آیتالله مشکینی در شهر کاشمر طی سلسله جلساتی خصوصی با سایر مبلغان انقلابی مثل شهید هاشمینژاد و شهید کامیاب در ارتباط بودیم، تبعید آیتالله مشکینی به کاشمر نیز عاملی برای ارتباط بیشتر افراد انقلابی شد و البته این تبعید باعث شد تا پای روحانیون بزرگی مثل آیتالله مکارم شیرازی، آیتالله سبحانی و همچنین حجتالاسلام قرائتی به این شهر باز شود.
وی با بیان خاطرهای از ایام تبعید آیتالله مشکینی در کاشمر، اضافه کرد: به واسطه ارتباط با بیت ایشان و وظیفهای که در هماهنگی و تأمین موارد لازم برای ایشان برعهده داشتم، میدانستم که غذای خوبی که ایشان استفاده میکردند، عدسپلو بود و هیچوقت از خورشتی جز ماست برای غذای خود استفاده نمیکردند، شبی به من گفتند که میخواهم یک خورشت ساده دیگر برای ما آماده کنی، علت را که جویا شدم، فهمیدم مهمانان ویژهای آن شب برای دیدار ایشان میآیند، بعد هم مشخص شد که آن شب آیتالله خامنهای، آیتالله واعظ طبسی، حجتالاسلام شهید هاشمینژاد و حجتالاسلام شهید کامیاب مهمان ایشان هستند.
شاکری با اشاره به وضعیت ساده زندگی آیتالله مشکینی در زمان تبعید در شهر کاشمر، گفت: ایشان در منزلی کوچک نزدیک حوزه علمیه حاج شیخ ساکن شدند. در میان جوامع مختلف شهر حاضر بودند، حتی گاهی کارگری میکردند، خم میشدند و خودشان از لوله آب کوچه و بازار، آب مینوشیدند و رفتاری ساده زیستانه از خود نشان میدادند که این نیز یک نوع نقد عملی برای رفتارهای اشرافی بود و باعث جذب خیل عظیمی از مردم شهر شده بود.
سیره عملی آیتالله مشکینی در تبیین شخصیت شهید مدرس
این همراه آیتالله مشکینی در روزگار تبعید ابراز کرد: وی هر روز برای زیارت قبر آیتالله مدرس و البته حضور در شهربانی و معرفی خود پیادهروی میکردند، تا آن زمان کسی در کاشمر آیتالله مدرس را با این نام نمیشناخت و قبر ایشان فقط به عنوان یک روحانی سید و با نام «آقای شهید» مشهور بود، رفت و آمد هر روز آیتالله مشکینی برای زیارت قبر آیتالله مدرس به جهت این بود تا مجاهدتهای مرحوم مدرس بیشتر در نظر مردم باشد و این شخصیت برای مردم شناخته شود.
شاکری ادامه داد: آیتالله مشکینی تأثیر فرهنگی عجیبی بر شهر کاشمر گذاشت و این موضوع سبب ارتباط مستمر و مداوم مردم شهر حتی پس از انقلاب با ایشان شد بهگونهای که مردم، مسائل مختلف به ویژه مسائل سیاسی را با ایشان مطرح میکردند و مشاوره میگرفتند، زمانی که در کاشمر تبعید بودند با سخنرانی میان مردم و توزیع رساله امام خمینی(ره) که با واسطه افرادی خاص انجام میشد، به بیان ارزشهای انسانی و اسلامی میپرداختند.
تمرینهای ورزشی طلاب جوان با حضور آیتالله مشکینی
وی در تشریح ارتباط صمیمی آیتالله مشکینی با طلاب شهر کاشمر، ابراز کرد: ایشان همیشه طلبهها را به شنا و تیراندازی تشویق میکرد، خود نیز علاقه زیادی به این دو ورزش داشت، در همان حیات مدرسه علمیه با یک تفنگ ساده و ساچمهای به طلبهها تیراندازی میآموخت و زمانی که شرایط فراهم میشد، همراه چند تن از طلاب در مکانهایی مشخص به تمرین شنا مشغول میشد.
حجتالاسلام عالی اصغر شاکری یکی دیگر از همراهان آیتالله مشکینی در کاشمر و از جمله طلبههای شاگرد ایشان است، وی که پس از تبعید نیز همراه آیتالله مشکینی عازم قم شد، در گفتوگو با ایکنا بیان کرد: مرحوم آیتالله مشکینی شهریور سال 1354 به کاشمر تبعید شد و به مدت یکسال در این شهر اقامت داشتند و این آخرین مرحله از تبعید ایشان توسط رژیم پهلوی بود، ایشان پس از اتمام دوران تبعید در کاشمر و مدتی اقامت کوتاه در شهر مشهد به قم بازگشتند.
برپا شدن کرسی درس تفسیر برای علمای کاشمری
حجتالاسلام شاکری گفت: آیتالله مشکینی در مدرسه علمیه حاج شیخ کاشمر برای طلاب درس میگفت و البته با توجه به سابقه فعالیت در حوزه تفسیر قرآن، کرسی درسی ویژه علمای شهر در همین رابطه و با محوریت تفسیر ترتیبی و موضوعی برپا کرد که مورد استقبال واقع شد و علمای بزرگ آن زمان کاشمر در آن شرکت میکردند، این جلسات تفسیر پس از دوران تبعید ایشان در شهر قم نیز ادامه داشت.
وی با اشاره به برگزاری کرسی درس آیتالله مشکینی در دوران تبعید، اضافه کرد: ممانعتهایی برای شرکت طلبههای جوان در جلسه تفسیر ایشان انجام میشد، یک بار هم شهربانی مرا برای حضور در جلسات تفسیر ایشان احضار کرد و از من تعهد گرفت اما وقتی آیتالله مشکینی از این موضوع مطلع شدند به ما گفتند به رفتارها توجه نکنید و پیگیری جلسات را ادامه دهید.
وقتی پای منبر آیتالله مشکینی جایی برای نشستن نبود
حجتالاسلام شاکری افزود: پس از گذشت مدت کوتاهی از حضور ایشان در شهر کاشمر و با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، برنامه سخنرانی برای مردم نیز آغاز شد که این مجالس نیز مورد استقبال واقع شد به طوری که دیگر جای خالی در مدرسه وجود نداشت.
وی بیان کرد: مرحوم آیتالله مشکینی هر سه وعده نماز را به جماعت در مدرسه برگزار میکردند، یک سری جلسات با رویکرد مباحث اخلاقی و روایی نیز به صورت هفتگی در منازل افراد بازاری و سایر اقشار برپا بود.
وی بیان کرد: مرحوم آیتالله مشکینی هر سه وعده نماز را به جماعت در مدرسه برگزار میکردند، یک سری جلسات با رویکرد مباحث اخلاقی و روایی نیز به صورت هفتگی در منازل افراد بازاری و سایر اقشار برپا بود.
وی با اشاره به همراهی طلبههای کاشمری با آیتالله مشکینی در دوران پس از تبعید ایشان عنوان کرد: آیتالله مشکینی ارتباط بسیار خوبی با طلبهها داشت، زهد و تقوای ایشان در زندگی و فعالیتهایش مورد توجه طلاب قرار گرفت؛ رفتارهایی مثل عدم استفاده از امکانات مدرسه علمیه که موقوفهای در دست اوقاف رژیم طاغوت بود، باعث جذب طلاب و همراهی آنان با آیتالله مشکینی شد و ایشان خود نیز در وصیتنامهاش نوشت که طلبههای جوان کاشمری مرا همراهی کردند و مشوق کار من بودهاند.
یادآور میشود، آیتالله مشکینی که به تعبیر رهبر معظم انقلاب، از پیشگامان نهضت اسلامی در دوران طاغوت در شمار مجاهدان واقعی و معلم اخلاص، پرهیزگاری و پارسایی در دوران جمهوری اسلامی بود، پس از سالها مجاهدت در راه اسلام و انقلاب و خدمت به آستان قرآن، روز هشتم شهریور سال 1386 دعوت حق را لبیک گفت و در جوار بارگاه مطهر حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
امیرحسین محبتی
امیرحسین محبتی
