عمل به فرامین قرآن مستلزم علم و آگاهی است
گروه معارف: یک استاد دانشگاه با بیان اینکه لازمه عمل به فرامین قرآن، علم و آگاهی است، گفت: افراد باید درک کنند که با عمل به قرآن در زندگی فردی و اجتماعی خود سعادتمند میشوند.
حجتالاسلام محمود خيراللهی، استاد معارف اسلامی دانشگاه اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان اظهار کرد: لازمه انس با قرآن در قدم اول، تلاوت و قرائت این کتاب آسمانی است، به تدریج اشخاص برای فهم معانی و تفاسیر آیات قرآن تلاش میکنند و بعد از این مراحل است که توفیق عمل به فرامین قرآن برای آنها فراهم میشود.
وی افزود: از کلام امیرالمؤمنین(ع) که میفرمایند: «ثَمَرَهُ العِلمِ العَمَلُ: میوه دانش، به کار بستن آن است»، استنباط میشود که تا انسان علم و آگاهی نداشته باشد، نمیتواند عمل کننده باشد؛ لذا شرط لازم عمل به فرامین قرآن کریم، دانستن و آگاهی از تک تک آیات قرآن به صورت مرحله به مرحله، از تلاوت صرف و استمرار بر خواندن قرآن تا ورود به بطن معانی آن است.
حجتالاسلام خیراللهی بیان کرد: قوانین و فرامین قرآن کریم در حکم قانون اساسی است، چنانکه در هر زمینهای میتوان به قرآن رجوع کرد و در مسائل مستحدثه نیز راهگشا بوده و اصول کلی زندگی را برای عموم افراد بشر عرضه نموده است.
وی ادامه داد: استنباط جزئیات آیات به عهده علما، دانشمندان، فقها و مفسران است که وظیفه دارند بر اساس مقتضیات هر عصر و زمان، جزئیات مسائل را از کلیات مندرج در قرآن و نیز سنت ائمه هدی(ع) که حجت بر مردم هستند، استنباط و استخراج کنند. عمل به مفاهیم آیات در مرحله بعد قرار میگیرد و شرایط خاص خود را نیاز دارد که مهمترین آنها این است که افراد انگیزه داشته باشند و درک کنند که با عمل به قرآن، زندگی فردی و اجتماعی آنها رونق یافته و به سعادت دست مییابند.
این استاد دانشگاه با اشاره به آیات دو و سه سوره مبارکه قریش، گفت: گام اول برای ایجاد انگیزه به منظور عمل به فرامین قرآن این است که عموم افراد جامعه از نظر معیشت و شرایط اقتصادی در رفاه نسبی زندگی کنند، تا جایی که درگیر موانع لاینحل اقتصادی نباشند؛ در غیر این صورت، انتظار عمل به فرامین قرآن از سوی یک جوان با وضعیت نابسامان اقتصادی و اجتماعی عقلا و منطقا جایز و ممکن نیست، لذا در کنار عبادت باید مردم را از گرسنگی نجات داد. اگر به وضعیت اقتصادی کشورهای غیر مسلمان نگاه کنیم، شاهد رفاه حال شروندان، تراکم ثروت و عمران و آبادانی آنها خواهیم بود.
وی تصریح کرد: از جمله موانع استقلال و پیشرفت یک کشور، فقدان بیداری سیاسی مردم است، اینکه مردم درست و نادرست را از یکدیگر تشخیص داده و دوست و دشمن را بشناسند و در مرحله بعد، طبق فرموده امیرالمؤمنین(ع)، با قلب پاک و سلیم، پذیرای نصایح خیرخواهانه دیگران باشند.
حجتالاسلام خیراللهی خاطرنشان کرد: برخی از افراد دلیل عقب ماندن کشورهای اسلامی از قافله علم و صنعت و تکنولوژی روز دنیا را، دین اسلام میدانند، در حالی که کشور مالزی با 57 درصد جمعیت مسلمان اکنون به یکی از کشورهای صنعتی و پیشرفته تبدیل شده و علاوه بر هدایتگریهای قرآن، وجود رهبری لایق همچون ماهاتیر محمد به پیشرفت و توسعه آن کمک شایانی نموده است.
وی افزود: مشکل از قرآن و دستورات ناب این کتاب آسمانی نیست، بلکه ایراد کار را باید در اراده جمعی جستجو کرد. این یک حقیقت مسلم است که «خواستن توانستن است»، البته نباید بر سر اراده جمعی و عمومی سد و مانعی وجود داشته باشد تا مراتب عالی گذرانده شود.
این استاد دانشگاه گفت: برای استنباط احکام، چهار منبع قرآن، سنت (فرامین پیامبراکرم و ائمه هدی)، عقل و اجماع در فقه وجود دارد که بر اساس آنها باید جزئیات مربوط به احکام و مسائل را استخراج کرد، چرا که تمام جزئیات در قرآن ذکر نشده است، برای مثال آیه 183 سوره بقره میفرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا كُتِبَ عَلَيكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِن قَبلِكُم لَعَلَّكُم تَتَّقون: ای کسانی که ایمان آوردهاید! روزه بر شما نوشته شده، همانگونه که بر کسانی که قبل از شما بودند نوشته شد؛ تا پرهیزکار شوید».
وی ادامه داد: آیه مذکور وجوب روزه را مطرح میکند، اما چگونگی و جزئیات مربوط به احکام آن را بیان نکرده، نمونه دیگر اینکه در قرآن فقط آمده است که نماز را به پا دارید، اما جزئیات آن ذکر نشده؛ لذا اینگونه مسائل را مفسران زبده، برجسته، آگاه و بیدار به مسائل روز باید از منابع یاد شده استنباط کنند.
