گزارش ایكنا از تجلیل از نیم قرن فعالیت بنیانگذار انجمن قرآننگاران شیراز
گروه فعالیتهای قرآنی: مراسم تجلیل از نیم قرن فعالیت بزرگترین كاتب وحی طی سالهای اخیر در استان فارس، استاد محمد نعمتی در شیراز برگزار شد.
نخستین بخش این مراسم بعد از تلاوت آیات وحی، سخنرانی مهدی امیدبخش، معاون فرهنگی ادارهكل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس بود كه از استاد نعمتی به عنوان یكی از اساتید به نام خوشنویسی و از فعالان قرآنی استان فارس یاد كرد كه نیم قرن از عمر خود را صرف كتابت آیات وحی كرده است.
وی یادآور شد: امشب كه مصادف با سالروز ازدواج آسمانی حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) است،همچنین مصادف با سالروز تولد استاد محمد نعمتی نیز است كه از این فرصت بهمنظور گرامیداشت مقام شامخ استاد استفاده كردهایم.
امیدبخش در بخش دیگری از سخنان خود به تبیین نكاتی درباره هنر خوشنویسی پرداخت و گفت: خطاطی و خوشنویسی اگرچه یکی از شاخهها و رشتههای هنر اسلامی است، اما در عین حال به دلیل اهمیت ریشهها و سابقه کهن خود میتواند به تنهایی یکی از مهمترین خاستگاههای تدوین تئوریهای مربوط به هنر اسلامی قرار بگیرد، چراکه خوشنویسی هنری است برخاسته از دل که دست هنرمند همچون واسطه ای صادق آن را بر صفحهای سفید ترسیم میکند.
معاون فرهنگی ارشاد فارس با بیان اینکه در ایران خوشنویسی قدمتی طولانی دارد و از قدر و منزلتی والا برخوردار است، افزود: با تعمق در سیر خوشنویسی و بررسی آثر به جا مانده از سالیان گذشته تا به امروز میتوان نتیجه گرفت که هنر خوشنویسی نیز مانند سایر هنرها دستخوش تغییرات بسیاری شده است.
وی همچنین با اشاره به تغییرات هنری در شاخههای مختلف گفت: در این عرصه پیشرفت تکنولوژی و کامپیوتر روزبه روز بر سرعت تحولات و نوآوریها افزود و نیازهای عظیم جامعه به هنرمندان فرصتی بخشید تا با هوشیاری خاص خود اشکال هنری تازه را در روندی جدید به کار گیرند و خط و خوشنویسی نیز این بیان جدید بصری را برآورده ساخت.
امیدبخش ادامه داد: شاید مهمترین سنتشکنی در ارتباط با فرم و محتوا در همین زمان صورت گرفته در دنیای سنتی خط وظیفه داشت مفهوم را به سادهترین و سریعترین شکل انتقال دهد اما اینک وظیفه مهم خط، زیبایی و تبلیغ است و لذا هنرمندان در حالی که بدیع بودن و شگفتی را همراه زیبایی از اهداف مهم بصری تعیین كردند.
وی همچنین با برشمردن تحولاتی که امروزه خطاطی و خوشنویسی را علاوه بر وظایف گذشته به فرمی زیبا بدل کرده که در درجه اول معنا را فقط القا نمیکند بلکه ادعایی نیز دارد، افزود: خط در تمامی جنبههای هنری و کاربردی مبانی زیبا شناسی را در ابعاد و گرایشهای هنر اسلامی اعم از معماری و تزئینات داخلی، فلز کاری، کتاب آرایی و... تسری داده و از آن مهمتر اینکه خود به عنوان یکی از عوامل وحدت و تفاهم بین رشتههای هنری تلقی میشود.
معاون ارشاد فارس در بخش پایانی از رسالت فرهنگی و هنری ادارهکل در پاسداشت اساتید و پیشکسوتان در رشتههای مختلف هنری از ابتدای سال ۹۶ اشاره کرد و افزود: تاکنون آیینهای باشکوهی برای این فرهیخته گان ماندگار فرهنگ و هنر فارس برگزار شده است.
بنا بر این گزارش، در ادامه این مراسم كلیپی از زندگینامه استاد محمد نعمتی پخش شد كه در بخشهایی از آن آمده است: محمد نعمتی فرزند عبدالرحیم ارسنجانی در سال ۱۳۲۳ در شیراز متولد شد. عشق به خوشنویسی و کتابت قرآن که در خانواده ارسنجانیها موروثی شده، وی را بر آن داشت تا با مشق از روی آثار خوشنویسان برجستهای چون میرزا احمد نیریزی و محمد شفیع ارسنجانی کتابت نخستین قرآن را در سال ۱۳۴۶ آغاز کند.
وی با کتابت دهها قرآن، صدها تابلو خوشنویسی و صدها کتیبه و زیارتنامه بقاع متبرکه جزو پرکارترین خوشنویسان عصر حاضر است. قرآن ۳۰ صفحهای (هر جزء یک صفحه)، قرآن ۳۰۰ صفحهای در قطع مربع، قرآن تلفیقی خط نسخ و ثلث از آثار برجسته اوست.
انجمن قرآن نگاران ایران متشکل از شاگردان برجسته وی و جمعی از تذهیبکاران شیراز توسط وی تأسیس شده است. وی که به اعتقاد بسیاری از بزرگان عرصه خوشنویسی احیاگر خط نسخ ایرانی در دوره معاصر به شمار میرود هم اکنون عضو شورای تشخیص انجمن خوشنویسان ایران است.
در ادامه این مراسم سه تن از اساتید و پیشكسوتان عرصه هنر خوشنویسی و همچنین سرشناسان این هنر در شهرستان ارسنجان به بیان نكاتی درباره همشهری خود، استاد محمد نعمتی پرداخت.
ابتدا فقیه ارسنجانی، نوه آیتالله العظمی فقیه ارسنجانی گفت: علمای بسیاری در شهرستان ارسنجان وجود داشته است به طوری كه این علما زمانی در تمام مساجد شیراز خطابه داشتند.
وی با بیان اینكه استاد محمد نعمتی یكی از نامآوران ارسنجان است كه هم در خط و هم در خطابه بسیار تبحر دارد، گفت: ایشان در در نهایت فصاحت و بلاغات سخن میگوید؛ ضمن اینكه تواضع و فروتنی نیز یكی از ویژگیهای مهم استاد نعمتی است.
نعمتاللهی، مدرس دانشگاه نیز درباره استاد نعمتی گفت: استاد نعمتی متعلق به هنر جهان اسلام است آن هم هنر معنوی ماندگار ایران زمین و هنر فاخر و جنت طراز شیراز كه در اذهان مانده است.
وی از مسئولان فرهنگی استان و كشور خواست تا زمانی كه هنرمندان ما زنده هستند، قدر آنها را بدانیم و از ظرفیت آنان استفاده كنیم و ادامه داد: ما درباره بعد هنری استاد نعمتی زیاد شنیدهایم اما یكی از نكات مهم ایشان آن است كه وی اهل خطابه هستند.
نعمتاللهی ادامه داد: هنر استاد نعمتی به غیر از زبان و نوشتار، این است كه با عمل و كارنامه خود آموزگار مردم بودند و كسانی كه با ایشان حشر و نشر داشتند به این مطلب به خوبی واقفند.
وی با بیان اینكه هنر استاد نعمتی با قرآن كریم گره خورده است، گفت: به همین دلیل میگوییم هنر قرآنی خدامدار است و طبق آیات قرآن، كسی كه به كار خود رنگ خدایی بزند، جاودان خواهد بود.
این مدرس دانشگاه با تصریح اینكه استاد نعمتی یك شخص نیست، بلكه یك شخصیت است و یك شخصیت هم نیست یك فرهنگ بشری ماندگار و جاودیدان به درخشندگی قرآن است، به برگزاری این مراسم اشاره كرد و گفت: امیدوارم این جرقه اول در پاسداشت فعالیتهای استاد نعمتی باشد.
فرزند آیتالله ارسنجانی نیز در ادامه این مراسم دلنوشتهای را برای استاد نعمتی كه موجب افتخار شهرستان ارسنجان و همشهریانش شده است، قرائت كرد.
سخنران دیگر این مراسم علی اشرف قنبری، یكی از تهذیبنگاران برجسته كشورمان از تهران بود كه او نیز استاد نعمتی را یكی از برجستهترین خوشنویسان عصر حاضر عنوان كرد و گفت: پیوند روح استاد نعمتی با آیات قرآن كریم موجب شده است امتیازاتی ارزشمند افزون بر هنرمندی خود داشته باشد.
وی ضمن برشمردن خاطرات آشنایی با استاد نعمتی گفت: نعمتی یكی از پركارترین هنرمند خوشنویس ایران است كه در طول زندگی خود كتابت بزرگترین كتاب مقدس ما را انجام داده است.
قنبری با بیان اینكه متأسفانه هنوز آثار ایشان به چاپ نرسیده است، ابراز امیدواری كرد: روزی برسد كه در خانه هر ایرانی مسلمانی، كتاب قرآنی منقش به خط استاد محمد نعمتی وجود داشته باشد.
در این مراسم بهزاد مریدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس نیز با بیان اینكه خوشنویسی، به معنای زیبانویسی و یا نوشتن همراه با خلق زیبایی است، گفت: گاهی درك خوشنویسی به عنوان یك هنر مشكل است اما باید بدانیم كه خوشنویس سعی داشته اثر هنری را با ارزشهای زیباشناختی خلق كند و از این رو هنر را در دل خود جای داده است.
وی با تصریح اینكه خوشنویسی هنر والایی است كه قداست آن بر كسی پوشیده نیست، چرا كه كتابت آیات وحی با آن صورت میگیرد، گفت: عشق به کتابت آیات قرآن کریم در فارس قدمتی دیرینه دارد از خاندان شفیع ارسنجانی تا آثار خط احمد نی ریزی و استاد محمد نعمتی پرورش یافته همین مکتب است.
مریدی با یادآوری اینكه کتابت بیش از ۱۷ جلد قرآن کریم نفیس، صدها کتیبه و زیارت نامه بخش کوچکی از زحمات استاد نعمتی است، گفت: از آثار به یاد ماندنی ایشان خطاطی قرآنهایی است که در هر صفحه یک جز کتابت شده و مزین به خط نسخ و ثلث مثال زدنی استاد است.
مدیركل ارشاد فارس در ادامه خانه استاد نعمتی را با تابلوهایی مزین به آیات قرآن مجید به قطعه ای از بهشت تشبیه کرد و اظهار امیدواری کرد که منزل استاد در زمان حیات و حضور او تبدیل به مأمن و موزه هنر خوشنویسی پارس و محلی برای عاشقان هنر تبدیل شود.
استاد محمد نعمتی نیز در این مراسم ضمن قدردانی از دستاندركاران و تمام كسانی كه به پاس زحمات او در این مراسم گردهم آمده بودند، گفت: آنچه كه دیدهام همه صمیمیت، صفا و محبت و عشق بود به طوری كه اشك را به چشمانم میآورد.
وی با بیان اینكه من در وادی هنر و عشق هیچکسم، گفت: اصل بزرگ خوشنویسی شأن و صفاست و هنر واقعی هنر خوب زیستن است.
نعمتی با یادآوری هنرنمایی خوشنویسان فارس در عرصه كتابت آیات وحی گفت: خوشنویسی فارس تنها منحصر به میرزاحمد نیریزی و میرزا شفیع ارسنجانی نیست، بلكه اساتید بسیاری در فارس در این زمینه قلمفرسایی كردند كه هر كدام مقامهایی بالایی نیز در این عرصه دارند.
این هنرمند كاتب وحی با یادآوری اینكه خاطراتی درباره سفرهای خود به كشورهای مختلف و همچنین بیان نكاتی درباره حافظ گفت: من كوچك همه بزرگان هستم و از فرض وجود بزرگان خوشه چیدم.
وی با بیان اینكه خوشنویسی هنر خوبی است اما هنر والای انسانی خوب بودن است، گفت: 12 شرط برای خوشنویسی لازم است كه 2 شرط آن شامل شأن و صفا كم شده است در حالی كه خوشنویس باید شأ و صفا را رعایت كند.
نعمتی با تأكید بر اینكه خوشنویس باید پاكدل و پاك طینت باشد، گفت: هرچه توفیق است همگی از خداست و باید قدردانی توفیقها و نعمات الهی باشیم.
در ادامه این مراسم كتاب «مسجد جامع عتیق» كه بههمت سعید قاضیپور، سید احد امامی و استاد محمد نعمتی گردآوری شده بود، رونمایی شد.
در پایان صحبت استاد نعمتی کیک تولدی مزین به تصویر این هنرمند خوشنویس که توسط خانواده و همشهریان ارسنجانی ایشان تهیه شده بود به صحنه آورده شد و همزمانی تولد استاد با شب بزرگداشت ایشان و همچنین مصادف شدن با شب ازدواج مولا علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) با تشویق حاضران جشن گرفته شد.
از نکات جالب در طراحی و اجرای برنامه حضور استاد کاظمی در گوشه صحنه و کتابت آیات کلامالله مجید و خوشنویسی بود که آثار ایشان در انتهای برنامه به عنوان هدیه به حاضران منتخب قرعه کشی اهدا شد.
