کد خبر: 3637919
تاریخ انتشار : ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ - ۰۸:۲۵

ابوریحان بیرونی؛ استادی به‌نام در حوزه‌های ستاره‌شناسی و انسان‌شناسی

گروه فرهنگی: ابوریحان بیرونی به مبانی اسلامی سخت معتقد و پایبند بوده است و در نوشته‌های خود عموماً مانند یک مؤمن واقعی از دین مقدس اسلام یاد می‌کند و به تناسب، آیات کریمه قرآن را می‌آورد وی در حوزه‌های ستاره‌شناسی، تقویم‌شناسی و انسان‌شناسی استادی به‌نام بود و در زمینه ریاضی دانشمند بزرگ به‌شمار می‌رفت.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، 13 شهریور ماه در تقویم جمهوری اسلامی ایران مصادف است با روز بزرگداشت مرد بزرگ در تاریخ ایران‌زمین ابوریحان بیرونی که در حوزه‌های ستاره‌شناس، تقویم‌شناس و انسان‌شناس استاد بنام بود و در زمینه ریاضی دانشمند بزرگ به‌شمار می‌رفت.
ابوریحان محمد بن احمد بیرونی دانشمند بزرگ ایران زمین در حکمت، ریاضی، تاریخ، جغرافی و اخترشناسی است، وی یک فیلسوف رسمی نبود اما تفکر فلسفی داشت، به همین دلیل سیدامین درباره او می‌گوید: بیرونی حکیم ریاضی،‌ عالم به نجوم و در فلسفه، طب و جغرافی، ادب و شعر لغت مهارت داشت.
ابوریحان محمد بن احمد بیرونی خوارزمی از شخصیت‌های درجه اول فرهنگ و تمدن اسلامی است. از نظر برخی مستشرقین، در تمام جهان اسلام نظیر ندارد. رشته تخصصی‌اش ریاضیات، نجوم، تاریخ، هیأت، داروشناسی، بررسی عقاید و ادیان اقوام و ملل و امثال آن‌ها بوده است.
چند کتاب تحقیقی نفیس آفریده که جهان هنوز به اعجاب در آن‌ها می‌نگرد از قبیل تحقیق ماللهند، الاثار الباقیه، قانون مسعودی و غیره. بیرونی در سال 362 قمری متولد شده و در 442 قمری درگذشته است.
او زبان‌های یونانی و سریانی، علاوه‌بر زبان فارسی و زبان عربی و زبان خوارزمی که زبان مادری او بود هم می‌دانسته است. زبان عربی را بهترین زبان‌ها برای مسائل علمی می‌داند و علاقه خاصی به این زبان نشان می‌دهد تا جایی‎که می‌گوید: اگر مرا به عربی ناسزا گویند بیشتر دوست دارم از این‌که به بعضی زبان‌های دیگر مرا بستایند.
استادان او معلوم نیست جز یک نفر به نام ابونصر بن علی بن عراقی که ظاهراً همان ابونصر عراقی است که در دربار خوارزمشاه بوده و معلوم نیست که ابوریحان شاگردانی داشته یا نداشته است.
ابوریحان از کسانی است که عمر نسبتاً طویل یافته و تمام وقتش وقف علم بوده است، جز به علم به‌کار دیگر نپرداخته است. او در سال فقط دو روز تعطیل داشته است.
در رابطه با مقام علمی ابوریحان بیرونی باید گفت که ابوریحان و ابن‌سینا در حدود سال 400 در خوارزم با هم ملاقات داشته‌اند. ابوریحان چند سالی از بوعلی بزرگسال‌تر بوده و در حدود هیجده سؤال در مسائل فلسفی و غیره که برخی از آن‌ها اعتراض به ارسطوست از بوعلی کرده است. بوعلی به آن‌ها پاسخ گفته است.
ابوریحان بیرونی به مبانی اسلامی سخت معتقد و پایبند بوده است و در نوشته‌های خود عموماً مانند یک مؤمن واقعی از دین مقدس اسلام یاد می‌کند و به تناسب، آیات کریمه قرآن را می‌آورد.
ابوریحان بیرونی مخصوصاً احساسات ضد شعوبی‌گری داشت و در برخی نوشته‌های خود سخت از شعوبی‌گری اظهار تنفر می‌نماید و این دانشمند به احتمال زیاد شیعه بوده است. وی متین و با وقار بود و این متانت از آثارش به‌راحتی برداشت می‌شود، آثار او منطقی و عالمانه است و تعدادی از آثارش به زبان فارسی و تعدادی هم به زبان عربی نوشته شده است، البته آثاری به هر دو زبان هم از او موجود است.
در رابطه با لقب «ابوریحان» به وی نیز گفته‌اند: ریحانه دخترک خردسال دوستش بود که علاقه بسیار او به نجوم و ستاره شناسی و ارادتی که به این دانشمند داشت، سبب شد تا وی به آموزش دادن به او بپردازد و از آن پس به او «ابو ریحان» یعنی «پدر ریحانه» گفته شد و چون در خارج از شهر خوارزم زندگی می‌کرد لقب بیرونی به او داده شد.
ابوریحان از شخصیت‌های درجه اول فرهنگ و تمدن اسلامی است. از نظر برخی مستشرقین، در تمام جهان اسلام نظیر ندارد. رشته تخصصی‌اش ریاضیات، نجوم، تاریخ، هیأت، داروشناسی، بررسی عقاید و ادیان اقوام و ملل و امثال آن‌ها بوده است.چند کتاب تحقیقی نفیس آفریده که جهان هنوز به اعجاب در آن‌ها می‌نگرد که از جمله آن‌ها می‎توان به  تحقیق ماللهند، الاثار‌الباقیه، قانون مسعودی و ... اشاره کرد.
او زبان‌های یونانی و سریانی، علاوه‌بر زبان فارسی و زبان عربی و زبان خوارزمی که زبان مادری او بود هم می‌دانسته است. زبان عربی را بهترین زبان‌ها برای مسائل علمی می‌داند و علاقه خاصی به این زبان نشان می‌دهد.
ابوریحان از کسانی است که عمر نسبتاً طویل یافته و تمام وقتش وقف علم بوده است، جز به علم به‌کار دیگر نپرداخته است. او در سال فقط دو روز تعطیل داشته است.
ابوریحان بیرونی برای علم و دانش اهمیت بسیاری قائل بود، تا جایی‎که حتی در لحظه مرگش هم به‌دنبال پاسخ یکی‌از سؤال‌هایش بود و هنگامی‌که از او پرسیدند اکنون که در بستر مرگ هستی چه فرقی می‌کند که جواب سؤالت را بدانی یا نه، پاسخ داد اگر من جواب این سؤال را بدانم به معلومات من افزوده می‌شود و یقیناً داناتر از این دنیا خواهم رفت.
کتاب «التفهیم لاوایل صناعه‌التنجیم» یکی‌از آثار ابوریحان بیرونی است که در آن به آموزش علم نجوم از پایه تا آموزش‌های سطح بالاتر و تکمیلی پرداخته است که بعد از آنکه نوشتن کتاب به اتمام رسید آن‌را به ریحانه تقدیم کرد.
عده‌ای به اشتباه گمان می‌کنند که ابوریحان تقویمی همانند آنچه که امروزه وجود دارد و در آن روز و ماه نوشته شده است را تنظیم کرده بود، اما آنچه ابوریحان به کتابت درآورده بود، اثری به نام آثارالباقیه عن القرون الخالیه است که در آن وقایع مهم ایران، یونان، مسیحی و یهودی را با هم مقایسه می‌کند و اطلاعات ارزشمندی از زمان‌های مختلف تاریخی دارد برای مثال نظر هر کدام از این اقوام را در رابطه با این سؤال‌که دنیا چه‌قدر عمر دارد را به رشته تحریر درآورده است.
بعد از حمله سلطان محمود غزنوی به خوارزم، ابوریحان به اسارت آنان در آمد و به غزنه رفت و زمانی‌که در اسارت به سر می‎برد از فرصت‌ها استفاده کرد و هرگاه سلطان محمود به هند حمله می‌کرد، همراه با او به هند می‌رفت که در نتیجه این سفرها با هند آشنایی کامل پیدا کرد و این کتاب را با موضوع مذهب و عادات و رسوم هندوان به همراه گزارشی از سفرهایش به هند نوشت.وی در سال 440 در غزنین از دنیا رفت و قبرش تا کنون ناپیدا باقی مانده است.
captcha