نبود روح و اصالت ایرانی؛ در طراحی تابلو فرشهای کشور/تخصیص یارانه به تولید کنندههای قالی
گروه فرهنگی: یک طراح قالی و مدرس دانشگاه عنوان کرد: در طراحی تابلو فرش نیز باید از شخصیتها و طرحهای اسلامی و ایرانی استفاده شود چراکه باید فرهنگ کشورمان را در تولید فرش و قالی به کشورهای دیگر نشان دهیم. گسترش و طراحی تابلو فرش زمانی خوب است که روح و اصالت ایرانی در آن جای داشته باشد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، فرش دستباف ایرانی از گذشته تا به حال به عنوان با کیفیتترین فرش جهان نه تنها در خانه ایرانیان، بلکه در خانه جهانیان جای خود را باز کرده و شناخته شده است. این محصول هنری تاریخچهای به عمق تاریخ با شکوه کشورمان دارد و در دوره ساسانی به عنوان کالای وارداتی به چین شناخته میشد. در این باره گفتوگویی با طراح، مدرس و فعال صنعت فرش انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
سمیه فتحالله تبار ملکشاه، طراح قالی، مدرس و فعال صنعت فرش، در گفتوگو با ایکنا، با بیان اینکه طراحی فرش جزو طرحهای سنتی است، عنوان کرد: یک طراح در طراحی فرش به گونهای باید فرش را طراحی کند که قرار است، بافته شود. دانشجویان این رشته باید به صورت تخصصی روی طرحها کار کنند و هر نقشی را جزو طراحی قالی ندانند چراکه هر طرحی بافته نمیشود.
وی ادامه داد: طراح فرش شدن یک هنر است هنری که با یکماه تمرین به دست نمیآید و دانشجویان هم بعد از گذراندن چندین ترم و دروس مختلف نمیتوانند اسم خود را طراح فرش بگذارند.
در گلیم از رنگ شاد و محدود استفاده میشود
این طراح قالی در خصوص تفاوت بین گلیم و قالی، گفت: گلیم پرز ندارد درحالیکه قالی پرز دارد. در بافت گلیم از رنگهای شاد و محدود استفاده میشود اما استفاده از رنگ در قالی گستردهتر است و زمان آن هم برای بافت طولانیتر است.
این تولید کننده فرش در ادامه با اشاره به انواع نقوش به کار رفته در طراحی فرش و قالی، بیان کرد: ما از دو نقوش اسلیمی و خطایی در طراحی فرش و قالی استفاده میکنیم. نقوش خطایی شامل گلها، شاه عباس، غنچهها است و نقوش اسلیمی در تزئین قرآن آمده و در قاببندی نیز استفاده میشود.
رنگ گیاهی در قالی دوام بیشتری دارد
فتحالله تبار ملکشاه با بیان اینکه رنگهای به کار رفته در قالی شیمیایی و گیاهی است، افزود: در قدیم از رنگ گیاهی برای قالی استفاده میکرند اما امروزه از رنگ شیمیایی استفاده میشود. رنگ گیاهی دوام بیشتری دارد و هر چه پا بخورد زیباتر میشود. درست است که زمانبر و هزینهبر است اما ارزش دارد و ماندگارتر است.
وی با اشاره به اینکه طرح و نقش و نگار قالی در دوره اسلامی به زیباترین شکل بود، عنوان کرد: ویژگیهای نقوش و طرحهای دوره اسلامی از ابتدا تا پایان دوره سلجوقی شامل کاربرد وسیع طراحی خطوط کوفی متنوع و ترکیب خط کوفی با نقوش اسلیمی و طراحی خطوط متنوع کوفی براساس نقش مایههای اسلیمی، فشردگی و پیچیدگی طرحها، تزیین فضاهای خالی نقوش اسلیمی با نقوش هندسی، است.
اوج استفاده از نقوش در فرش؛ دوره صفویه
وی با بیان اینکه دوره صفوی اوج استفاده از نقوش در هنر فرش، پارچه است، اظهار کرد: ویژگیهای نقوش سنتی در دوره صفویه شامل قوسهای اسلیمی و خطایی درعین ظرافت و رعایت تناسبات، ترکیب اسلیمی و خطایی در یکدیگر است.
این تولید کننده فرش در پاسخ به این سوال که برای طراحی قالی و فرش از چه رنگهایی بیشتر استفاده میشود، افزود: رنگهایی هستند با خاصیت معدنی که تبدیل به پودر میشوند. برخی از این رنگها به دلیل کاربرد و قدرت رنگی، رنگهای مادر یا اصلی هستند چون لاجورد، شنجرف «لاکی»، سینکا، اُخرا، گِل ماشی و سُرنج که با این رنگهای اصلی انواع ترکیبهای متنوع به دست میآید چون درجه رنگهای سبز ساقهای روشن و سیر، سبز مینایی و... از جوهر رنگ هم برای برخی رنگها مثل سبز یا مشکی استفاده میشود. گاهی از رنگهای صنعتی هم که امروزه گاه مرسوم شده استفاده میشود.
وی در ادامه گفتههای خود در خصوص وضعیت این صنعت، افزود: در سالهای اخیر رقبای قالی ایرانی توانستهاند جای ایران را بگیرند اما با تبلیغات مناسب و تولید هدفمند و برنامهریزی شده، میتوانیم دوباره سهم بیشتری از بازار صادراتی قالی دستباف داشته باشیم.
تحریم تأثیر منفی بر صادرات قالی دستباف داشته است
این طراح قالی ادامه داد: تنها یک عامل کاهش صادرات قالی ایرانی تحریم بوده است اما به هر حال این عامل تأثیر منفی ویژهای بر صادرات قالی دستباف داشته است.
فتحالله تبار ملکشاه در پاسخ به این سوال که دلیل بیرغبتی مردم به خرید فرش دستباف با طرح اسلامی و ایرانی چیست، اظهار کرد: با رونق گرفتن بازار و کالای غربی طرحها و نقوش ایرانی جای خود را به نقوش و تزئینات جدید داده است.
وی ادامه داد: برخی مردم نیز دوست دارند در خانههایشان از فرش دستباف استفاده کنند. عدهای دیگر با این فکر که فرش دستباف گران است و طرح و نقش آن با ترکیب و دکور منزلشان همخوانی ندارد از خرید فرش دستباف ایرانی صرف نظر میکنند. این یک فکر غلط است و در ذهن برخی مردم جامعه جا افتاده است.
فرش ماشینی موجب سرطان و خشکی روح میشود
این مدرس دانشگاه در ادامه با اشاره به تأثیر فرش ماشینی و دستباف بر سلامت انسان، افزود: فرش دستباف به دلیل آنکه کار دست است و از پشم و رنگ گیاهی استفاده میشود ضامن سلامتی افراد بوده و روح را به خانه میآورد در حالیکه فرش ماشینی با طرح، نقش، رنگ زیبا و جدیدی که دارد موجب بیماری سرطان و تراکم استخوانی و خشکی روح فرد میشود. مردم اطلاعاتشان در این خصوص کم است و نبود بودجه و گرانی را بهانه میکنند.
نبود روح و اصالت ایرانی؛ در طراحی تابلو فرشهای کشور
فتحالله تبار ملکشاه با بیان اینکه در طراحی تابلو فرشهای ایرانی بیشتر از چهره و شخصیتهای غربی استفاده میشود، عنوان کرد: وقتی فرش و قالی نمادی ایرانی دارد. در طراحی تابلو فرش نیز باید از شخصیتها و طرحهای اسلامی و ایرانی استفاده شود چراکه باید فرهنگ کشورمان را در تولید فرش و قالی به کشورهای دیگر نشان دهیم. گسترش و طراحی تابلو فرش زمانی خوب است که روح و اصالت ایرانی در آن جای داشته باشد.
وی در ادامه گفتههای خود با اشاره به اینکه طراحی قالی روستاییان هر شهر ایران با یکدیگر متفاوت است، بیان کرد: به اندازه همه روستاهای کشور طرح داریم و هر روستای طبق سلیقه خودش به طراحی و بافت قالی میپردازد.
این فعال صنعت فرش افزود: فعالیت دیگری که در کار فرش انجام میشود مرمت آن است. زمانی که فرش و یا قالی آسیب میبیند از خارج از کشور آن را به ایران میفرستند چراکه ما بهترین تولید کنننده فرش در جهان هستیم و در زمینه مرمت فرش نیز فعالیت خوبی داریم.
تخصیص یارانه به تولید کنندههای قالی؛ برای صادرات فرش
وی در پایان با اشاره به اینکه مواد اولیه فرش گران است و ما در تولید مشکل داریم، اظهار کرد: به همین خاطر دستمزد بافنده گران میشود و قیمت فرش و قالی هم گران در میآید. چه خوب است که یارانهای برای تولید کنندههای فرش و قالی در نظر گرفته شود تا فرش ایرانی به راحتی به خارج از کشور صادر شود.
