مرحوم آیت‌الله حائری نگاه جامع‌شناسانه به آیات قرآن داشت/ تبیین اصول قرآنی شکل‌گیری شخصیت انسان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، مراسم بزرگداشت مرحوم آیت الله محمدصادق محی الدین حائری شیرازی، امام جمعه سابق شیراز و نماینده پیشین ولی فقیه در استان فارس امروز، 3 دی ماه با حضور گسترده مردم، مسئولان، علما و فضلای استان فارس در شبستان امام خمینی(ره) حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) برگزار شد.
آیت‌الله سید شرف‌الدین ملک‌حسینی، نماینده ولی فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد، مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی را فقیهی بزرگ، عالمی سترگ و اندیشمندی متعالی و فاخر برشمرد و گفت: آن مرحوم وقتی به منبر می‌رفت حتی برای یادکردن از عالمی بزرگ قرآن و حدیث می‌خواند و توصیه می‌کرد و کلامی چند درباره آن عالم سخن می‌گفت لذا شخصیتی جامع‌الاطراف بود.
وی با تصریح اینکه قرآن کریم کسانی را که رسالات خدای بزرگ تکریم می‌کنند و در مسیر تبلیغ رسالت الهی جز از خدا نمی‌هراسند، ستایش می‌کند، گفت:  خداوند بر تمام انسان‌ها کفایت کرده و اعمال این انسان‌های بزرگ را محاسبه می‌کند.

مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی در ناملایمات بسیار تحمل می‌کرد
آیت‌الله ملک‌حسینی با یادآوری اینکه عالمان دینی بعد از انبیای بزرگ الهی رسالت بلند انبیا و اولیا را به عهده گرفتند، دین را تبلیغ کردند و خداوند در قرآن این‌ها را ستود، به شخصیت آن عالم ربانی اشاره کرد و گفت: مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی، شخصیتی صبور، شکور، فکور و فقیه و عالمی اندیشمند و متواضع بود که در رفتار هم زاهد بود و در ناملایمات بسیار تحمل می‌کرد.

در حادثه های اجتماعی زنده و هوشیار بود
خواهرزاده مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی ادامه داد: زبان آن عالم ربانی به تخریب دیگران باز نمی‌شد و در حادثه‌های اجتماعی هوشیار، زنده و بیدار بود و در مناسباتی که باید اندیشه‌ها را راضی می‌کرد، تفکر خودش را شجاعانه ابراز می‌کرد.

شکر یعنی به نتیجه رساندن تمام ظرفیت‌های وجود
وی با طرح این سئوال که انسان چگونه ممکن است که چنین شخصیتی را به دست آورد، گفت: همه ما انسان‌ها زمانی که متولد می‌شویم هیچ چیزی اعم از دانش و اندیشه نداریم اما ابزارهای دانش‌آموزی را خداوند به ما داده است تا به مقام شکر برسیم یعنی باید ظرفیت‌های وجود خودمان را شکوفا کنیم و شکر یعنی به نتیجه رساندن تمام ظرفیت‌های وجود.

ظرفیت‌ها و موهبت‌های الهی، افتخار ندارد
آیت‌الله ملک‌حسینی با تأکید بر اینکه انسان نباید به ظرفیت‌هایش افتخار کند، گفت: ظرفیت‌ها، موهبت‌های الهی است و هیچ افتخاری ندارد اما انسان وقتی خودش را در معرض تربیت دین، نبی مکرم(ص) و اهل بیت و پدری بزرگ که فقیه، متفکر، زاهد و پاک بود قرار داد اتفاقی می‌افتد به نام تربیت متعالی و مسیری که ظرفیت و تربیت از انسان یک شخصیتی مانند مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی می‌سازد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با یادآوری روایتی از امام صادق(ع) گفت: یک فرد از امام صادق(ع) پرسید شاکله شخصیت شما بر چه پایه‌هایی استوار شده است که امام فرمودند 4 دانستن، برایم اتفاق افتاد، نخست اینکه دانستم کار مرا کسی جز خودم نمی‌کند پس کوشش کردم؛ دوم دانستم که خداوند بر همه مطلع است بنابراین حیا کردم و یک انضباط در رفتارم ایجاد شد؛ سوم دانستم که نتیجه کار و تلاش من می‌رسد، اضطراب در وجود من مشاهده  نمی‌شود لذا به آرامش می‌رسد، و چهارم دانستم که می‌میرم بنابراین آماده بودم.

تبیین 4 اصل قرآنی جهت شکل‌گیری شخصیت انسان
وی با بیان اینکه 4 اصل کوشش و جهاد، حیا، آرامش و طمأنینه و اصل شتاب و حرکت پر شتاب و فرصت‌شناسانه برای آخرت باید در زندگی خود داشته باشیم، افزود: این‌ها اصول قرآنی برای شکل‌گیری شخصیت انسان است.

مبانی شخصیتی انسان بر اساس معرفت اوست
آیت‌الله ملک‌حسینی با تأکید بر اینکه مبانی شخصیتی انسان بر اساس معرفت اوست، گفت: انسان با باورهای درست رفتارش درست و شخصیتش متعالی است و برعکس؛ ضمن اینکه باید بدانیم انسان‌ها در جامعه متفاوت هستند برخی می‌درخشند، نورند و ستاره‌اند و برخی سیاه و خاموش شده و رو به زوال هستند و هر دو بر اساس باورها و نگرش‌های خود حرکت می‌کنند یعنی حرکت بر مدار باورها در شکل‌گیری شخصیت یک انسان مؤثر است.
نماینده ولی فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: وقتی که انسان درست بیندیشد و بر پایه آنچه که اندیشیده عمل کند، می‌شود انسانی فاخر و متعالی اما ماده اول، ماده کوشش است و این همان است که قرآن آموزش می‌دهد که هر انسانی بداند هرچه انجام می‌دهد برای خود اوست و هیچکس بار دیگری را نمی‌برد و هیچکس کار دیگری را نمی‌کند و اگر انسان این را فهمید تلاش می‌کند تا خودش همه بار خودش را اعم از عبادت، فعل و اندیشه ببندند و چنین انسانی نه استعمار می‌شود و نه استثمار.
وی ادامه داد: زمانی که حرکت آغاز شد، ممکن است اعجاب یا انحراف رخ دهد و یا اینکه وسوسه‌های شیطانی جهت انسان را تغییر دهد لذا باید درست حرکت کنیم و اینجاست که فهمیدیم خدای بزرگ ناظر بر رفتار ماست و اگر انسان قرار است رشد کند بداند که خدا ناظر است و این اعتقاد از انسان، فردی کم خطا می‌سازد و از معصوم انسانی بی‌خطا می‌سازد.

روزی تمام آن چیزی است که به انسان می‌رسد
آیت‌الله ملک‌حسینی با یادآوری این نکته که اگر من درست حرکت کردم بدانم خداوند ثمره تلاشم را مانند یک روزی به من می‌دهد، ادامه داد: این روزی فقط روزی آبرومندانه نیست بلکه این روزی نتیجه تلاش‌های من و توست که خداوند آن را عطا کرده است ضمن اینکه باید بدانیم روزی فقط آب و نان و مسکن و مأوا نیست بلکه روزی تمام آن چیزی است که به انسان می‌رسد و او را یا فربه در جسمش و یا فربه در روح و روانش می‌کند و خداوند هم از روزی دریغ نمی‌کند لذا مأیوسم نه مرئوسم و غیره و می‌دانیم که همه می‌میریم.
خواهرزاده مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی بیان کرد: آیت‌الله حائری با آن همه دانش و تفکر و اندیشه مرد، همه می‌میریم اما در اینجا منظور معرفت به مرگی است که آغاز حیات دیگر است و معرفت به جهان دیگر که تجلی آیات قرآن است و شخصیت روحانی و بزرخی انسان نیز چیزی جز عمل او نیست.
وی با یادآوری معنی مرگ گفت: مرگ یعنی رجوع به خدای بزرگ و یک محاسبه جدید و یک اتفاق نو در مسیر حیات انسان، اتفاقی که کاملاً وابسته به این دنیایی است که در آن زندگی می‌کنیم و این فرصت چند روزه تمام می‌شود.
آیت‌الله ملک‌حسینی افزود: انسان با معرفت وقتی می‌فهمد که لحظه مرگ مشخص نیست و ناگهان می‌آید لذا با شتاب از هیچ فرصتی نمی‌گذرد و فرصت‌شناس می‌شود و این نگاه انسان را زاهد می‌کند البته زهد نه به معنای صوفیانه و ژنده‌پوشی و خانه کثیف و خانه‌ای که در آن نمی‌توان زندگی کرد و زهد نه به معنای ژست بلکه به معنای آنکه  نه غمگین از آنچه که گذشت باشد و نه خوشحال از آنچه که می‌آید.

فرصت‌شناسی انسان را از گذشته و آینده غمناک نمی‌کند
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه اگر انسان‌ها از فرصت‌ها استفاده کنند، نه غصه گذشته می‌خورند نه نگران آینده، گفت: مرگ آن هنگام درست است که زمان را در خودمان هضم کنیم نه اینکه در زمان‌ها هضم شویم و این انسان را زاهد می‌کند و دلبسته نمی‌کند و فضائل اخلاقی را در انسان رشد می‌دهد.
وی با یادآوری اینکه مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی از مرگ به عنوان جشن اولیا و انسان‌های پاک یاد می‌کرد، گفت: وقتی نگاه انسان به مرگ قرآنی شود، مسلماً شخصیت چنین انسانی با انسان‌های دیگر متفاوت خواهد بود.

مرحوم آیت‌الله حائری حتی ذره‌ای از عمرش را به هدر نداد
آیت‌الله ملک‌حسینی به برشمردن 4 اصل قرآنی ذکر شده در زندگی آیت‌الله حائری شیرازی برشمرد و گفت: اصل نخست این بود که دانستم کسی کار من را نمی‌کند بنابراین اهل جهاد و کوشش شدم؛ اگر رهبر معظم انقلاب این مرد را به‌عنوان یک عالم متفکر و روحانی برجسته و انسانی که در 4 عصر بر انسان‌های دیگر تأثیر گذاشت، ناشی از همین عنصر بود یعنی او، انسان تلاشگری و اهل کوشش بود و نگذاشت ذره‌ای از عمرش به هدر برود و یا فکر می‌کرد و یا سخن می‌گفت.

زبان و ادبیات باید در خدمت قرآن و اخلاق باشد
نماینده ولی فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد در ادامه به بیان خاطراتی از آن عالم ربانی پرداخت و گفت:  ایشان فکور بود و پیوسته فکر می‌کرد ضمن اینکه دارای حافظه بسیار قوی بود و از این موهبت الهی به خوبی استفاده می‌کرد و قرآن و شعر را به خاطر می‌سپرد؛ اگر چه جلد ادبی نداشت اما بیش از همه کسانی که در دوران خودش زندگی می‌کردند اشعار ادبیات را حفظ داشت. می‌دانست که زبان و ادبیات باید در خدمت قرآن، اخلاق و اسلام باشد و از این‌ها گاه استفاده می‌کرد.
وی ادامه داد: ایشان فکر می‌کرد تا از محفوظات خودش به مطلب جدید برسد و در محفوظات خودش سیر می‌کرد. چون حافظه قوی داشت اندوخته‌های ذهنی خود را مرور می‌کرد و از آن‌ها استفاده کرده و به مطلب جدید می‌رسید و سپس برای بیانش برای ما از نوع سوم تفکر یعنی تفکر آیه‌ای استفاده می‌کرد.

مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی را از لابلای تمثیل‌های تفکر منطقیش پیدا نکردیم
وی با یادآوری اینکه تفکر آیه‌ا‌ی یعنی تفکر برای مثال آفریدن و آموزش‌های دینی را به مردم القا کردن است، گفت: آن عالم ربانی فقیه متکلم و اصول خوش‌ذوق و مفسر بود اما پشت پرده تمثیلات گم شد و اگر در لابلای تمثیل‌ها عمق تفکر منطقی او را پیدا نکردیم تقصیر از ماست.
آیت‌الله ملک‌حسینی با بیان اینکه مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی احترام و عزت شهر شما بود، بر لزوم حفظ احترام و این عزت بعد از مرگ ایشان تأکید کرد و گفت: باید تلاش کنیم تا ایشان را در لابلای افکارش زنده نگه داریم و این بهترین احترام به فرزندان اوست.

استکبارستیزی و تقوای سیاسی؛ دو عنصر مهم انقلابی بودن
وی همچنین به روش تبیین مباحث اعتقادی مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی اشاره کرد و افزود: آن مرحوم وقتی وارد حریم مباحث اعتقادی می‌شود یک آیه را آنچنان پی می‌گیرد که قریب 20 سال این بحث را دنبال می‌کند و از این آیه به همه عرصه‌های علمی سر می‌زند و مبانی انقلاب را استخراج می‌کند و انسانی استکبارستیز و با تقوای سیاسی می‌شود که دو عنصر مهم انقلابی بودن است.

مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی نگاه جامع‌شناسانه به آیات قرآن داشت
عضو مجلس خبرگان رهبری با یادآوری فعالیت‌های تفسیری قرآن کریم مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی، گفت: آن مرحوم نگاه جامع‌شناسانه به آیات قرآن کریم داشت و آن‌ها را تفسیر می‌کرد.

در جامعه زنده و معتدل، مدیران هم شعور پیدا می‌کنند
وی در ادامه سخنان خود خطاب به مسئولان و رجال و سیاسیون و عامه مردم تأکید کرد که اگر جامعه خود را خفیف کرد، هم خود و هم جامعه را خفیف کردید و اگر دچار فسق و فجور و عیش و نوش و بی‌بند و باری شوید، ذلیل می‌شوید و بر عکس جامعه زنده و  جامعه معتدل و جامعه‌ای که از ابتذال بدش بیاید، مدیرانش هم شعور پیدا می‌کنند و مناظره‌ها را به مداجله‌ها و مشاجره‌ها تبدیل نمی‌کنند.
آیت‌الله ملک‌حسینی همچنین با تصریح اینکه حیا بر دو نوع عقل و حمق است، گفت: بیان نکردن حق، حماقت است اما حیای عقلانیت این است که بدانم خدا شاهد من است و اگر حق را تشخیص دادم، آن را بگویم و از مسیر منحرف نشوم و بی‌انضباطی از من رخ ندهد.

اشاره به سخنان مرحوم آیت‌الله حائری درباره مبارزه با ربا و علوم انسانی
وی با بیان اینکه مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی موقعیت علمی داشت و اگر در عرصه علم چیزی را تشخیص می‌داد می‌دانست که نگفتن او حیای حماقت است، به سخنان آن عالم ربانی درباره اقتصاد ربوی و اقتصاد اسلامی اشاره کرد و گفت: اگر می‌دید پول می‌آید و پول باز می‌گردد و سرمایه در خدمت کار  و خدمات و صنعت و کشاورزی قرار نمی‌گیرد، می‌گفت رباست.
عضو مجلس خبرگان رهبری یادآور شد: آن عالم ربانی تأکید داشتند که پول باید حقیقی باشد در غیر این صورت جنگ ‌ها و تحریم‌ها بر او تأثیر می‌گذارد و جامعه را به رکود می‌کشاند و اگر همین پول را ادامه دهید، نمی‌توانید از کمند ربا نجات پیدا کنید و اقتصاد ضد ربا ترویج دهید.
وی گفت: اگر مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی به این نتیجه رسید که در حوزه علوم انسانی، انسان تفسیری متفاوت از تفسیری خدای بزرگ پیدا کرده و موجودی مادی با نیازهای مادی است و مبانی تفکر این علوم در مراکز علمی ما بر پایه اومانیست استوار است و در آن خدا جایی ندارد، فریاد می‌زد که این علوم شرک‌آمیز هستند اما متأسفانه همین علوم در دانشگاه‌ها و حتی حوزه‌ها آموزش داده می‌شود.

مرحوم آیت‌الله حائری حریت علمی داشت
آیت‌الله ملک‌حسینی با بیان اینکه آن عالم ربانی حریت علمی داشت و از خدا خجالت می‌کشید، خودسانسوری را نوعی از حیای حماقت دانست و گفت: امروز بسیاری از ما حرف‌هایی در دل داریم اما می‌ترسیم بگوییم و دچار خودسانسوری هستیم و این همان حیای حماقت است.
یادآور می‌شود، در این مراسم صادق آهنگران و کاظم محمدی از مداحان کشوری و استانی به نوحه‌خوانی و مرثیه‌سرایی پرداختند.