تغییر معیار فرهنگ مکتوب بعد از انقلاب/ هویت مذهبی در كتابهای درسی قبل انقلاب تضعیف میشد
گروه فرهنگی: یک جامعهشناس اظهار كرد: بعد دیگر فرهنگ نمادین، مکتوب و نوشتاری است و میبینیم که از آن هرج و مرج نشر و محتوایی که در حوزه کتابها، نشریات و مجلات وجود داشت، بعد از انقلاب به یک معیار و جهتی رسیدیم.
محمود اکرامیفر، جامعهشناس، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به تأثیر انقلاب بر فرهنگ کشورمان، اظهار كرد: با رویش انقلاب، نهادهای رسمی و غیررسمی، اجتماعی، ساختارهای اداری، نگرشها، هنجارها و ارزشها دگرگون شد و جامعه پسوند اسلامی به خود گرفت.
مجموعهای از آداب و رسوم، عادات و قوانین یك جامعه فرهنگ نام دارد
این مردمشناس اظهار کرد: اگر ما فرهنگ را به تعریف تایلور در نظر بگیریم، مجموعه پیچیدهای شامل دانشها، معتقدات، باورها، هنرها، صنایع، فنون، اخلاق، حقوق و قوانین و آداب و رسوم، بالاخره تمام قابلیتها و عادات و رفتاری میشود که انسان به عنوان عضو جامعه، خود فرا میگیرد و در برابر آن جامعه، وظایف و تعهداتی را برعهده دارد.
بعد از انقلاب ساختار خانواده تغییر کرد
اكرامیفر در ادامه گفتههای خود تصریح كرد: در تعریف فرهنگ، وقتی میبینیم که براساس معیار انقلاب متحول میشود، قطعا ساختارها و نهادها نیز تغییر میکند، همانطور که بعد از انقلاب ساختار خانواده تغییر کرد و جایگاه قدرت در خانواده عوض شد و از قالب پدرسالاری به سمت توزیع قدرت بر اساس نقشها رفت.
وی افزود: بر همین اساس میبینیم که کل ساختارها و نهادهای خانواده از جمله سیاسی و اجتماعی که در جامعه بوده، تغییر کرده است و یک سری نهادها برای پاسخ به نیاز جدید ایجاد شدند، اول جهاد سازندگی بود بعد كمیتهها آمدند و آنها نیز ادغام شدند.
اكرامیفر با اشاره به اینكه قبل از بررسی فرهنگ باید نگاهی به وجوه فرهنگ بیندازیم، عنوان كرد: یكی از آنها، وجه فرهنگ متبلور است، یعنی بعدی از فرهنگ که خودش را در معماری شهری، مجسمهها و نمادهای شهری و روستایی نشان میدهد مثل سبك معماری و نمادهایی که در میدانها وجود دارد.
این جامعهشناس با بیان اینكه بعد از انقلاب در بحث فرهنگ نمادین، تغییرات اساسی داشتهایم، تصریح کرد: بهخصوص سالهای ابتدایی انقلاب، شکل میدانها و مجسمه میدانها و شکل معماری به صورت اسلامی بوده است، بر همین اساس ما میگوییم وجه متبلور فرهنگ که به معماری شهرسازی و خانهسازی بر میگردد، به سمت جهتگیری اسلامی بوده است.
فرهنگ مكتوب و نوشتاری بعد از انقلاب با موازین شرعی و اسلامی همراه شد
وی ادامه داد: بعد دیگر فرهنگ نمادین، مکتوب و نوشتاری است و میبینیم که از آن هرج و مرج نشر و محتوایی که در حوزه کتابها، نشریات و مجلات وجود داشت، بعد از انقلاب به یک معیار و جهتی رسیدیم و سعی شد مجلات، کتابهای رسمی و غیررسمی، نشریات که چاپ میشوند، مخالف با موازین شرعی و اسلامی و معیارهای انقلاب نباشند.
اكرامیفر با تأكید بر اینكه بحث گزینش موضوع جدی در فرهنگ نمادین است، عنوان كرد: گزینش در رسانهها، به دلایل متعددی در همه جای جهان و در طول تاریخ اتفاق میافتد که چهار وجه فرهنگ یعنی نهادینه، متبلور، نمادین و درونی از جمله معیارهای گزینش به شمار میروند.
این استاد دانشگاه عنوان کرد: در هر جامعهای، معیارهایی برای گزینش وجود دارد، رسانههای غربی هر اتفاقی که در جامعه میافتد را به همان شکل پخش نمیکنند، این موضوع در رسانههای کشورهای دیگر نیز دیده میشود، این گزینش به دلیل محدودیت زمان، اولویتهای رسانه و احترام به افكار عمومی است.
وی با تأكید بر اینكه در همه رسانهها همیشه گزینش، به چهار دلیل انجام میشود، ابراز كرد: محدودیت رسانه در رابطه با زمان، فضای ارائه مطلب، خدشهدار شدن افکار عمومی و حفظ حرمت آن و... از جمله دلایل گزینش محسوب میشود.
این شاعر افزود: خط قرمز و گزینش در همه جای جهان متفاوت است، همانطور كه قبل از انقلاب با بعد از آن تفاوت دارد؛ بعد از انقلاب خط قرمزها، شخصیت انقلابی و مباحث اسلام است و قبل از انقلاب، مباحث ملی و شاهمحوری مطرح بوده است.
وی در ادامه گفتههای خود در خصوص فرهنگ درونی شده، اظهار كرد: فرهنگ درونی شده، در واقع بخشی از فرهنگ است، ما اگر بخواهیم، بسنجیم که فرهنگ چقدر درونی شده و آدمها به فرهنگ وابسته هستند یا خیر، باید نگاهی به رفتار افراد بیندازیم که در سه بخش ارزشها، هنجارها و رفتارها بررسی میشود و میبینیم که اکثر مردم ارزشها و ضد ارزشها را باور دارند و میدانند دزدی و اختلاس بد و راستگویی و فداکاری خوب است، آیه و حدیث بسیاری هم در این زمینه میدانند اما وقتی به عمل میرسند دچار مشكل میشوند.
در بحث درونی کردن فرهنگ دچار مشکل هستیم
اكرامیفر با اشاره به اینکه ما در بحث درونی کردن فرهنگ دچار مشکل هستیم، افزود: نتوانستیم آنگونه که شایسته انقلاب اسلامی است، فرهنگ را برای مردم درونی کنیم، در بعد شناخت دین خوب هستیم اما وقتی به عمل دینی میرسیم، پایمان میلنگد، زیرا در بحث درونی کردن فرهنگ دچار مشکل هستیم.
وی در خصوص محتوای کتابهای درسی قبل از انقلاب، بیان كرد: محتوا و عكسهای کتابهای درسی قبل از انقلاب، براساس شاهدوستی و میهندوستی انتخاب شده بود.
تضعیف هویت مذهبی در كتابهای درسی قبل انقلاب
این جامعهشناس ادامه داد: رویكرد بیشتر كتابهای درسی و... قبل از انقلاب، ترویج فرهنگ غرب و آمریكایی بود و بیگانهپرستی در کتابهای درسی موج میزد، آنچه كه اصل بود بحث تبلیغ هویت ناسیونالیسم سخت ایرانی بود كه در قبال آن، هویت مذهبی را مستقیم و غیرمستقیم تضعیف میکرد.
بحث امت بر ملت در کتابهای درسی بعد از انقلاب بیشتر مشاهده میشود
وی در ادامه گفتههای خود افزود: در کتابهای بعد از انقلاب، ما بیشتر دنبال این هستیم که یک مسلمان ایرانی را مطرح کنیم، نه ایرانی مسلمان را و بحث امت بر ملت در کتابهای درسی بعد از انقلاب بیشتر مشاهده میشود، در حالیکه در کتابهای درسی قبل از انقلاب، بیشتر بحث ملت ایرانی متمایل به دنیای غرب دیده میشد.
وی در خصوص جایگاه کتابهای مذهبی قبل و بعد از انقلاب، اظهار كرد: قبل از انقلاب بیشتر مجلات جنبه سرگرمی داشت و کتابهای مذهبی را تنها میتوانستیم از طریق حوزه در قم و مشهد و جاهای دیگر پیدا کنیم.
