تمایز روح و نفس در قرآن کریم و روایات
گروه معارف - اکثر مفسران، متکلمان و محدثان براساس مبانی نصوص دینی، به تمایز هرچه بیشتر میان نفس و روح اصرار میورزند؛ لیکن در تفکر فلسفی صرفاً به کاربرد مصداقی نفس و روح به عنوان حقیقت انسانی عنایت شده است؛ لذا آن دو را مترادف میگیرند.
به گزارش ایکنا از اصفهان، مهدی قجاوند و محسن حاج کاظمیان در مقالهای به بررسی تمایز روح و نفس در قرآن کریم و روایات پرداختهاند. این دو پژوهشگر قرآن در چکیده این مقاله نوشتهاند: تمایز روح و نفس در قرآن و روایات به ندرت مورد توجه اذهان قرار گرفته است و عمدتا به عنوان دو کلمه مترادف در مصداق حقیقت انسان نگریسته میشود. لذا نوشتار حاضر، مقوله نفس و روح را در سه حیطه لغت، قرآن و روایات مورد تحقیق و بررسی قرار داده و در هر بخش با استقصای نمونههای آن دو، کاربرد و مصادیقشان را معین ساخته است. در این مقال با استناد به وجوه و دلایل قرآنی و روایی و نیز بیانات لغویان و علمای تفسیر و در پرتو استقصاء انجام شده تمایز بین آنها مطرح میشود. حاصل آنکه اکثر مفسران، متکلمان و محدثان براساس مبانی نصوص دینی، به تمایز هرچه بیشتر میان نفس و روح اصرار میورزند؛ لیکن در تفکر فلسفی صرفا به کاربرد مصداقی نفس و روح به عنوان حقیقت انسانی عنایت شده است؛ لذا آن دو را مترادف میگیرند. اگر چه مفسران و متکلمان در مواجهه با آیات و روایات مربوط به روح، صرفا به بیان مصادیق آن همت گماشتهاند و این تفسیر نیز به طور پراکنده و با تشتّت آراء انجام شده است، لیکن همچنان می توان این تمایز را در فرهنگ قرآنی و روایی مشاهده کرد. یکی از عوامل عدم توجه به این تفاوت، پراکندگی در آرای این گروه، قناعت کردن به بیان اقوال صحابی و تابعین است و به ندرت به تحلیل و استدلال اقدام کردهاند.
علاقمندان برای دریافت اصل مقاله که در فصلنامه مطالعات قرآن و حدیث منتشر شده است، میتوانند اینجا کلیک کنند.
انتهای پیام
