تجملگرایی با روح اسلام مطابقت ندارد
گروه معارف ــ استاد حوزه علمیه با بیان اینکه اسلام واقعگراست و فرهنگ قرآنی به حقایق انسانی و جامعه توجه دارد، افزود: با در نظر گرفتن اینکه انسان جایگاه و نیازهای مختلفی دارد، نباید برای رفع این نیازها به تجملگرایی روی آورد.
حجتالاسلام رسول ملکیان، استاد حوزه علمیه، در گفتوگو با ایکنا از اصفهان، درباره تجملگرایی اظهار کرد: تجمل از نظر لغوی به معنای آراستن و زینت بخشیدن است و در فرهنگ دهخدا به عنوان ابزار آرایش برای نشان دادن شأن و شکوه یک شیء معنا شده است، اما در فرهنگ ما تجمل یعنی امری که خارج از نیازهای ضروری زندگی است. فرهنگ ما رفع نیازها را تا حد متوسط میپذیرد، اما اگر زیاده از حد شود، تجمل نام دارد. برای مثال اگر لوازم برقی، مبلمان خانه، پوشاک، جواهرات یا حتی مهمانی گرفتن به صورت معمول باشد، در فرهنگ ما لازم و قابل قبول است، اما اگر حالت افراط گونه به خود بگیرد، تجمل نام دارد.
این استاد حوزه علمیه افزود: البته واژه «تجمل» به صورت دقیق در قرآن نیامده است، اما واژههای همخانواده آن مانند «جمال» در آیه 60 سوره نمل و کلمه «جمیل» در سورههای مختلف مانند یوسف و حجر استفاده شده است. مثلاً در آیه 31 سوره اعراف توصیه شده است: «يا بَني آدَمَ خُذُوا زينَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ...؛ اى فرزندان آدم، هنگام حضور در هر مسجدى خود را بیارایید».
ملکیان با اشاره به معنای کلمه «تبرج» که در قرآن استفاده شده است، اظهار کرد: این لغت از نظر ریشه با لغت تجمل همریشه نیست، اما در بعضی از موارد نشان دادن زینت «تبرج» نام دارد.
چشم و همچشمی در جامعه ناشی از جهل است
وی گفت: در فرهنگ ما نوعی چشم و همچشمی وجود دارد که افراد مختلف در اثر جهل به آن دامن میزنند، این چشم و هم چشمی حتی به موضوعات دینی نیز رسیده است، مهریه در واقع پولی است که مرد میتواند در هنگام زوجیت به همسرش بپردازد، اما این را به عنوان نوعی قرض و دین در جامعه رواج دادهایم که در اثر تجملگرایی روز به روز به مقدار آن اضافه میشود.
ملکیان تأکید کرد: این مسئله در مقایسه با فرهنگ دینی و مکتب اهل بیت(ع) به این شکل و اینقدر زیاد اصلاً جایی ندارد. مثلاً در روایت درباره ازدواج حضرت زهرا(س) و حضرت علی(ع) آمده است که امیرالمؤمنین(ع) وسیلهای داشتند که هنگام ازدواج آن را فروختند و پولش را به پیامبر(ص) تقدیم کردند. پیامبر(ص) نیز با این پول ابزار اولیه زندگی را تهیه کرده و به همراه دخترشان به خانه امیرالمؤمنین(ع) فرستادند.
وی در ادامه گفت: در جامعه ما در امر ازدواج برای جهزیه خانوادهها طوری گرفتار تجملگرایی شدهاند که حتی لوازمی به زوج جوان میدهند که اصلاً تا سالها از آن استفادهای نمیشود. یا حتی در بحث لباس و پوشاک یا در مهمانیهای عقد و عروسی و حتی عزا میبینیم که مردم چقدر دچار اسراف هستند. بحث اسراف و تبذیر در لباس پوشیدن مردم و یا جشنهای عقد، عروسی و حتی عزاداری وارد شده و بعضی افراد مراسم سنگینی برگزار میکنند که تا سالها درگیر پرداخت هزینههای آن هستند.
این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: ما باید نوعی از سبک زندگی قابل قبول و عمومی را برای مردم تعریف کنیم که از آن استفاده کرده و از تجملگرایی و فراهم کردن چیزهای خارج از نیازشان خودداری کنند.
ملکیان در خصوص عوامل به وجود آورنده تجمل گفت: گاهی عوامل اخلاقی و معنوی، گاهی عوامل روانی و گاهی عوامل اعتقادی باعث ایجاد تجملگرایی میشوند. در مورد عوامل روانی، فرد از نظر شخصیتی و هویتی تعادل و رشد لازم در بعد خانوادگی، علمی و اجتماعی را نداشته و میخواهد این کمبود را از طریق تجملگرایی و وسایل زندگی جبران کند.
وی تصریح کرد: از نظر معنوی و اخلاقی، شخصی که از نظر معرفتی به خوبی ساخته نشده و کمالات معنوی و اخلاقی ندارد، به تجملگرایی روی میآورد. از بعد اجتماعی نیز فرد جایگاه اجتماعی مورد نظرش را ندارد و با تجملگرایی سعی دارد که آن را به دست بیاورد. در حوزه اعتقادی نیز کسی که به فکری دقیق، الهی و سالم نرسد، دچار تجملگرایی میشود. در آیه 77 سوره قصص خداوند خطاب به قارون که ثروتش را برای اهداف غیر الهی مصرف میکرد میفرماید: «وَ ابْتَغِ فيما آتاکَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصيبَکَ مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ کَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْکَ وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدينَ؛ با این ثروتى که خداوند به تو ارزانى کرده است، در پىِ دستیابى به سراى آخرت باش و براى آبادانى آن بکوش، و بدان که بهره واقعى انسان از دنیا آن چیزى است که براى آخرت او سودمند باشد; پس مبادا با ترک انفاق بهره واقعى خود را از ثروت دنیا از کف بدهى! از سرِ احسان و نیکوکارى انفاق کن; همان گونه که خداوند به تو نیکى کرده و بى آن که بر او حقى داشته باشى به تو عطا فرموده است. هرگز این ثروت و شوکت را وسیله فسادجویى در زمین قرار مده، چرا که خداوند فسادگران را دوست ندارد».
تجملگرایی با روح اسلام مطابقت ندارد
ملکیان ابراز کرد: از این آیه نتیجه میگیریم که چون اسلام واقعگرا است و فرهنگ قرآنی به حقایق انسانی و جامعه توجه دارد و با در نظر گرفتن اینکه انسان جایگاه و نیازهای مختلفی دارد، نباید برای برطرف کردن این نیازها به جنون تجملگرایی رو آورد.
وی در خصوص پیامدهای نهادینه شدن تجملگرایی در یک جامعه گفت: گاهی تجملگرایی باعث به وجود آمدن بحرانهای اقتصادی میشود. از طرف دیگر طغیان و سرکشی، انحطاط اجتماعی، گسترش فحشا و منکر و پشت کردن به ارزشهای الهی و انسانی، وابستگی اقتصادی و... از آثار تجملگرایی هستند. برای اجرای اقتصاد مقاومتی کافی است که فرهنگ تجملگرایی را در جامعه از بین ببریم.
این استاد حوزه علمیه در پایان گفت: باید به مردم آگاهی بخشید و به درستی براساس آموزههای الهی در میان آنها فرهنگسازی کرد تا بتوان با این مشکل مبارزه کرد و آن را از بین برد.
انتهای پیام
