نیاز انسان به خدا منافاتی با توسل ندارد

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدعلی موسوی‌اردبیلی، استاد و محقق حوزه علمیه، امروز، 18 اردیبهشت‌ماه در ادامه تفسیر سوره مبارکه فاطر با اشاره به معنای «فاطر» گفت: فاطر اگرچه مفسران آن را به معنای خالق دانسته‌اند اما خصوصیت خاصی دارد یعنی خالقی که خلقش مسبوق به سابقه نیست.

وی افزود: با بررسی که بنده انجام داده‌ام و تطبیق با واژه فاطر در سایر آیات به این نتیجه می‌رسیم که مراد از فاطر، خالقی است که هدایت تکوینی مخلوق را بعد از خلق برعهده دارد و این نکته کلیدی در تمامی آیات این سوره وجود دارد.

لزوم توجه به انسجام آیات در یک سوره
موسوی‌اردبیلی با بیان اینکه برخی آیات یک سوره را تفکیک محتوایی می‌کنند و حتی گاهی یک آیه را تکه تکه که به نظر بنده درست نیست و باید یک انسجامی در مجموعه آیات داشته باشیم و ارتباط میان آنها را برقرار کنیم.

وی با اشاره به آیه «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ (فاطر/۱۵) گفت: خیلی از مفسران گفته‌اند که خطاب در این آیه مشرکان هستند اما به نظر می‌رسد که درست نیست و همه را اعم از مسلمان و غیرمسلمان و مشرک و غیرمشرک را دربرمی‌گیرد.

این استاد حوزه با بیان اینکه توجه به خدا داشتن مورد نیاز همه انسان‌ها است، تصریح کرد: افراد نادری هستند که در هر حالی اعم از قیام و قعود و جنوب و ... در حال ذکر و یاد خدا هستند اما نوع افراد در خیلی از موارد از خدا غفلت داریم و به چیزهایی دل می‌بندیم که نباید دل ببندیم و نباید امید داشته باشیم امیدوار می‌شویم.

موسوی‌اردبیلی اظهار کرد: متأسفانه همه ما در خیلی از موارد هوا را اله قرار می‌دهیم بنابراین اگر این آیه سخن از فقر می‌گوید مراد این است که همه ما نیاز به خدا داریم و فقیر هستیم؛ این آیه تعبیر دیگری از بخشی از آیه 36 سوره مبارکه زمر است که فرمود «...الیس الله بکاف عبده ...؛ یعنی بنده جز خدا به هیچ چیز دیگری نیاز ندارد و این آیه هم تعبیر دیگری از این آیه است.

نیاز انسان به خدا با توسل منافات ندارد
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه این موضوع با توسلات و مستمسک شدن به اهل بیت(ع) منافات ندارد، افزود: زیرا اهل بیت(ع) هم از ناحیه خود خدا به این سمت برگزیده شده و خدا فرموده که اگر می‌خواهید به سمت من بیایید از همین طرق بیایید.

وی با بیان اینکه کلمه فقر در اینجا اطلاق دارد برخلاف آنچه در نگاه اول به ذهن ما از فقر می‌آید، بیان کرد: فقر همه نوع نیازی را شامل می‌شود؛ البته برخی نیاز مالی ندارند و فقیر نیستند اما از جهت اینکه حرص می‌زنند فقیرند و یا چون توکل ندارند و نیاز به توکل دارند فقیرهستند؛ البته برخی مواقع هم فقر هست اما فرد متوجه فقرش نیست و تصور می‌کند غنی است مثل کسی که جاهل است و نیاز به علم در خودش احساس نمی‌کند.

استمرار و ذاتی بودن فقر انسان
موسوی‌اردبیلی با بیان اینکه الفقرا به صورت جمع و صفت مشبهه و با الف ولام به کار رفته است، اظهار کرد: این مسئله یعنی صفت بودن فقراء بیانگر استمرار و ذاتی بودن فقر است یعنی ذات انسان به نحوی است که فقیر است و هیچ راهی هم برای جبران آن ندارد و لازمه مخلوق بودن است.

این استاد و محقق حوزه علمیه تصریح کرد: همچنین الف و لام بر سر فقراء الف و لام عهد ذهنی در نظر گرفته شده یعنی برای تأکید بر فقر است اما به نظر می‌رسد الف و لام جنس باشد و افاده عموم دارد یعنی می‌گوید ذات و جنس انسان فقیر است شبیه تعبیر خلق انسان از «عجل» و «ضعف» یعنی مبدا خلق انسان از ضعف و عجله است.

این محقق و استاد حوزه در ادامه تصریح کرد: از اطلاق کلام(الفقراء) استفاده می‌شود که فقر در تمامی جهات است و نوع خاصی از فقر مد نظر آیه نیست؛ البته بالاترین مرتبه این فقر، فقر وجودی است. در اینجا این سؤال پیش می‌آید که همه مخلوقات فقیر هستند ولی چرا آیه فقط ناس را مخاطب قرار داده است؟ برخی بیان کرده‌اند که اختصاص فقر به انسان برای تأکید است و کلمه«انتم» هم موید این مسئله است. البته نظر دیگر هم این است که چون مخاطب قرآن، انسان است ناس بیان شده است همچنین برخی گفته‌اند حصر اضافی است و می خواهد بگوید که شما در برابر خداوند فقیر هستید.

وی افزود: این آیه در مقام تذکار است و چون انسان دچار غفلت می‌شود بنابراین تذکر هم از باب تذکر به فقر انسان است. مثلاً اگر قرآن می‌فرمود مردم بدانید که همه موجودات فقیر هستند تذکار کمتری نسبت به لحن فعلی آیه داشت.

موسوی‌اردبیلی اظهارکرد: نوعاً انسان‌ها خود را نیازمند می‌دانند گرچه گاهی در مصادیق اشتباه می‌کنند البته برخی منکر نیاز خود هستند که همین گروه هم در عمل نیازمند به مسائلی مانند عشق و طبیعت و ... هستند و در عمق وجودشان نیاز را حس می‌کنند همچنین تکرار الله ر این آیه یعنی محور آیه، الله است و فقر انسان هم باید نسبت به الله باشد نه دیگری.

انتهای پیام