شهید بهشتی قدرت و حکومت را ابزار انسان‌سازی می‌دانست/ بیان خاطره‌ای از آیت‌الله مصباح

آیت‌الله محسن غرویان، عضو هیئت علمی جامعة المصطفی(ص) العالمیه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا درباره پایبندی عملی شهید آیت‌الله بهشتی به سیاست‌ورزی اخلاقی با وجود هجمه‌ها و تهمت‌های فراوان به ایشان از سوی جریان‌ها و افراد مختلف به ویژه پس از انقلاب گفت: از قدیم فلاسفه بزرگ حکمت را به دو بخش عملی و نظری تقسیم می‌کردند. در حکمت نظری، الهیات، ریاضیات و طبیعیات بحث می‌شد و در حکمت عملی، تدبیر منزل، اخلاق و سیاست مدن مورد بحث و مطاللعه قرار می‌گرفت. برخی هم مانند مرحوم فیض کاشانی تصریح کردند که حکمت نظری مقدمه حکمت علمی است؛ یعنی تمام علم و دانشی که انسان فرامی‌گیرد برای رسیدن به ملکات اخلاقی است و شهید بهشتی در واقع مصداق چنین شخصیتی بود.

اولویت اخلاق بر سیاست در نگاه شهید بهشتی

وی ادامه داد: به عبارتی ایشان تمام علم و دانشی را که از فقه، فلسفه، اصول، زبان‌های خارجی و ...فراگرفته بود مقدمه‌ای برای اخلاق و انسان شدن می‌دانست. سیاست و حکومت هم ابزار است و در اسلام سیاست و حکومت برای این است که جامعه‌ای با انسان‌های متخلق ساخته شود. نگاه شهید بهشتی به قدرت، سیاست و حکومت این بود که ابزار و وسیله‌ای برای انسان‌سازی است و لذا همواره در فعالیت تشکلی و حزبی بر مسئله تربیت و پرورش نیرو بر مبنای آموزه‌های اخلاقی و دینی تأکید می‌کرد و اخلاق را بالاتر از سیاست می‌نشاند.

غرویان اظهار کرد: رفتارهای ایشان نشان می‌داد که هم اهل دانش و هم اهل سیاست هستند و هم به آنچه می‌گویند عمل می‌کنند. از این جهت شخصیت ایشان کاملاً الگوست.

شهید بهشتی روحیه کار جمعی و مشورت‌پذیری داشت

عضو هیئت علمی جامعةالمصطفی(ص) درباره نگاه شهید بهشتی به مقوله ولایت فقیه و متناقض ندانستن کار و فعالیت حزبی و تشکیلاتی با نظام ولایت فقیه گفت: من از آیت‌الله مصباح این مطلب را شنیدم که می‌گفتند ما درس نظم، انضباط و مشورت را همیشه از شهید بهشتی یاد می‌گرفتیم و در جلساتی که همراه ایشان شرکت می‌کردیم شهید بهشتی ابتدای جلسه یک قلم و کاغذ جلوی خودش می‌گذاشت و به افراد وقت صحبت کردن می‌داد و هر کسی براساس نظم و انضباط خاصی اظهارنظر می‌کرد و پس از جمع‌آوری این سخنان و مشورت با افراد، نظر نهایی استخراج می‌شد.

وی افزود: در واقع روحیه شهید بهشتی چنین بود و ایشان اهل کار جمعی و توجه به رأی و نظر دیگران بود و با دیگران مشورت می‌کرد. این نشان می‌دهد شهید بهشتی با اینکه قائل به ولایت فقیه بود اما مانند امام(ره) و رهبر معظم انقلاب معتقد بود که ولی فقیه به شوراهای مختلف مشورتی لازم دارد، زیرا ولی فقیه در زمان غعیبت معصوم نیست و نیاز به مشورت با دیگران دارد و ممکن است خطاهایی کند که لازم است افرادی به او مشورت دهند.

غرویان ابراز کرد: در عین حال ایشان ولایت فقیه را به منزله تئوری نظام‌ساز اسلامی می‌پذیرفت اما از طرف دیگر ولی فقیه را نیازمند به مستشار و شوراهای مشورتی می‌دانست، همان طور که الان در کنار ولی فقیه مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و ... وجود دارند که به رهبری مشورت می‌دهند و این نگاه هم کاملاً منطبق بر مبانی فقه و اصول ماست.

آیت‌الله غرویان درباره توجه شهید بهشتی به مقوله آزادی انسان و لزوم اجازه دادن به انسان‌ها برای رشد و تکامل با وجود احتمال خطا گفت: در قرآن آیات متعددی داریم که خداوند انسان را صاحب عقل، فکر و اندیشه آفریده و از انسان خواسته است انتخاب و اراده کند؛ «إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً». در واقع رضایت خدا در این است که انسان‌ها با انتخاب، عقل و درک خودشان مسیر صحیح را در کنار مسیر ناصحیح بشناسند و انتخاب کنند.

وی تصریح کرد: به عبارتی مسیر هدایت، تحمیلی نیست و شهید بهشتی این دیدگاه‌ را از قرآن فراگرفته بود. از نگاه شهید بهشتی اسلام دین تفکر، اندیشه و آزادی است که انسان باید با اراده و انتخاب راه صحیح را برگزیند و تکامل و رشد انسان هم با چنین نگاهی محقق می‌شود.

گفت‌وگو از مهدی مخبری

انتهای پیام