جایگاه «اصلاح ارتباط بین مردم با یکدیگر» از دیدگاه روایات
گروه معارف ــ اهمیت اصلاح بین مردم آنچنان است که در روایات دروغ گفتن برای جلوگیری از لطمه زدن به رابطه مردم، بلامانع برشمرده شده و راستگویی مفسدهانگیز، مغضوب پروردگار عنوان شده است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، یکی از رفتارهایی که اسلام بسیار به آن تأکید کرده، ایجاد صلح بین مردم است که در این راستا نیز احادیث بسیاری از ائمه اطهار(ع) رسیده و در ذیل به برخی از آنان پرداخته شده است.
حضرت رسول اکرم(ص) در خصوص اصلاح بین مردم میفرماید: «اتّقوا اللَّه و أصلحوا ذات بينكم»، از خدا بترسيد و ميان خويش را اصلاح كنيد.
ایشان در بیان فضائل این عمل میفرماید: «أَلا اُخبِرُكُم بِأَفضَلَ مِن دَرَجَةِ الصِّيامِ و َالصَّلاةِ و َالصَّدَقَةِ؟ صَلاحُ ذاتِ البَينِ، فَإِنَّ فَسادَ ذاتِ البَينِ هِىَ الحالِقَةُ»، آيا شما را به چيزى با فضيلتتر از نماز، روزه و صدقه (زكات) آگاه نكنم؟ آن چيز اصلاح ميان مردم است، زيرا تيره شدن رابطه ميان مردم ريشه كن كننده دين است.
«أَيُّهَا مُسْلِمَيْنِ تَهَاجَرَا فَمَكَثَا ثَلَاثاً لَا يَصْطَلِحَانِ إِلَّا كَانَا خَارِجَيْنِ مِنَ الْإِسْلَامِ وَ لَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا وَلَايَةٌ فَأَيُّهُمَا سَبَقَ إِلَى كَلَامِ أَخِيهِ كَانَ السَّابِقَ إِلَى الْجَنَّةِ- يَوْمَ الْحِسَابِ.»
هر دو مسلمانى كه با هم قهر كنند و سه روز به قهر خود ادامه دهند و آشتى نكنند، هر دو از اسلام بيرون روند و ميان آنان هيچ پيوند دينى نباشد و هر كدام از آنها پيش از ديگرى با برادرش حرف بزند، در روز حسابرسى زودتر به بهشت مىرود.
«إِنَّ اللّه أَحَبَّ الكَذِبَ فِى الصَّلاحِ و َأَبغَضَ الصِّدقَ فِى الفَسادِ»
براستى كه خداوند دروغى را كه باعث اصلاح باشد دوست مىدارد و راستى را كه موجب فساد گردد، دشمن مىدارد.
امام على (ع) در خصوص اصلاح بین مردم میفرماید:
«إِنْ سَمَتْ هِمَّتُكَ لِإِصْلَاحِ النَّاسِ فَابْدَأْ بِنَفْسِكَ فَإِنَّ تَعَاطِيَكَ صَلَاحَ غَيْرِكَ وَ أَنْتَ فَاسِدٌ أَكْبَرُ الْعَيْب»
اگر همت والاى اصلاح مردم را در سر دارى، از خودت آغاز كن، زيرا پرداختن تو به اصلاح ديگران، در حالى كه خود فاسد باشى بزرگترين عيب است.
در جایی دیگر از حضرت آمده است:
«مِن واجِبِ حُقُوقِ اللَّهِ عَلَى العِبادِ النَّصيحَةُ بِمَبلَغِ جُهدِهِم وَ التَّعاوُنُ عَلى إقامَةِ الحَقِّ بَينَهُم».
از حقوق واجب خدا بر بندگان، خيرخواهى به اندازه توان، و يارى كردن يكديگر براى برپايى حق در ميان خود است.
اصلاح بین مردم در کلام شیخ الائمه(ع)
امام صادق(ع)میفرماید: «إِذا رَأَيتَ بَينَ اثنَينِ مِنْ شيعَتِنا مُنازَعَةً فَافتَدِها مِنْ مالى»
به مفضل فرمودند: هرگاه ميان دو نفر از شيعيان ما نزاعى ديدى از مال من غرامت بده، يعنى با پرداخت وجه مورد اختلاف، ميان آنان را اصلاح كن.
صدقهای که خدا دوست دارد
«إِصلاحٌ بَينَ النّاسِ إِذا تَفاسَدوا وَ تَقارُبٌ بَينَهُم إِذا تَباعَدوا»
صدقه اى كه خداوند آن را دوست دارد عبارت است از: اصلاح ميان مردم، هرگاه رابطهشان تيره شد و نزديك كردن آنها به يكديگر هرگاه از هم دور شدند.
ایشان نیز در خصوص سخن گفتن میفرماید:
«اَلكَلامُ ثَلاثَةٌ: صِدقٌ و َكِذبٌ و َإِصلاحٌ بَينَ النّاسِ قالَ: قيلَ لَهُ: جُعِلتُ فِداك مَا الصلاحُ بَينَ النّاسِ؟ قالَ: تَسمَعُ مِنَ الرَّجُلِ كَلاما يَبلُغُهُ فَتَخبُثُ نَفسُهُ، فَتَلقاهُ فَتَقولُ: سَمِعتُ مِن فُلانٍ قالَ فيكَ مِنَ الخَيرِ كَذا و َكَذا، خِلافَ ما سَمِعتَ مِنهُ»
سخن سه گونه است: راست و دروغ و اصلاح ميان مردم. به آن حضرت عرض شد: قربانت، اصلاح ميان مردم چيست؟ فرمودند: از كسى سخنى درباره ديگرى مىشنوى كه اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت مىشود. پس تو آن ديگرى را مىبينى و برخلاف آنچه شنيدهاى، به او مىگويى: از فلانى شنيدم كه در خوبى تو چنين و چنان مىگفت.
«... و َاللّه ما اوتىَ لُقمانُ الحِكمَةَ بِحَسَبٍ، وَ لا مالٍ وَ لا أَهلٍ وَ لا بَسطٍ فى جِسمٍ و َلا جَمالٍ وَلكِنَّهُ كانَ رَجُلاً قَويّا إِلى أَن قالَ: و َلَم يَمُرَّ بِرَجُلَينِ يَختَصِمانِ أَو يَقتَتِلانِ إِلاّ أَصلَحَ بَينَهُما وَ لَم يَمضِ عَنهُما حَتّى تَحاجَزا»
... به خدا قسم كه به لقمان تنها حكمت و دانش عطا نشده بود و نيز دارائى و خانواده و قدرت جسمى و زيبايى چشمگير نداشت اما او مردى با اراده بود تا آنجا كه امام فرمودند: و او به دو نفر كه با هم نزاع مىكردند و يا مىجنگيدند نمىگذشت مگر اينكه: ميانشان صلح برقرار مىكرد و از پيش آنان نمىرفت تا آنكه آنها دست از نزاع و جنگ كشيده و متفرق مىشدند.
ایشان در جای دیگری میفرماید: «مَن اَصلَحَ فیما بَینَهُ وَ بَینَ اللهِ اَصلَحَ اللهُ ما بَینَهُ و بَینَ النَّاسِ»
کسی که بین خود و خدایش را اصلاح کند، خداوند بین او و مردم را اصلاح میکند.
امام كاظم (ع) میفرماید: «طوبى لِلمُصلِحينَ بَينَ النّاسِ، اُولئِكَ هُمُ المُقَرَّبونَ يَومَ القيامَةِ»
خوشا به سعادت اصلاحكنندگان بين مردم كه آنان همان مقربان روز قيامتاند.
در این خصوص امام هادى(ع) میفرماید: «لا تَطلُبِ الصَّفاءَ مِمَّن كَدَرتَ عَلَيهِ».
از كسى كه مكدرش كردهاى صفا مجوى.
منابع:
كافى(ط-الاسلامیه) ج2، ص345، ح5
وسائل الشيعه ج12، ص252، ح
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص237 ، ح4765
بحار الانوار(ط-بیروت) ج27 ، ص252
تحف العقول ص 393
توحید مفضل ص4 - كافى(ط-الاسلامیه) ج2، ص209، ح3
كافى(ط-الاسلامیه) ج2، ص341
مستدرك الوسايل و مستنبط المسایل ج13، ص442، ح15851
محاسن ص29 ، ح13
اعلام الدین فی صفات المونین ص312 - بحار الانوار(بیروت) ج71 ، ص181
