
رضا مهدوی، پژوهشگر، نوازنده سنتور، منتقد و برنامهساز رادیو و تلویزیون است. او نزد بزرگانی مانند رشید فیضیپور، حسین ملک، رضا شفیعیان، رؤیا حلاج، فرامرز پایور، مسعود شناسا، پرویز مشکاتیان و مجیدکیانی شاگردی کرده و تئوری سلفژ را نزد وارطان ساهاکیان، اسفندیار قرهباغی گذرانده و آواز ایرانی را نزد محمد صادقی و کریم صالح عظیمی آموخته است. کنسرتهایی در داخل و خارج از ایران داشته و از پایهگذاران و مدیران هنرستان موسیقی حوزه هنری و موسیقی دانشگاه سوره به شمار میآید. همچنین او اولین مؤسس در راهاندازی نخستین تریبونهای آزاد جمعی برای معرفی آثارموسیقیدانان ایرانی ـ کنسرتهای پژوهشی و آموزشی و مدیر کل سابق مرکز موسیقی و در حال حاضر سردبیر کتاب فصل مقام موسیقایی و عضو شورای دفتر تألیف و برنامهریزی هنر وزارت آموزش و پرورش است. عمده مسئولیتها، سوابق، تألیفاتش نیز در این حوزهاند. وی درجه یک هنری نوازندگی و هنرآموزی همتراز با درجه تحصیلی دکتری و نشان فرهنگ و هنر انقلاب برای سه دهه فعالیت هنری دارد. در ادامه با مشروح این گفتوگو همراه شوید.
ایکنا ــ وضعیت فعلی موسیقی را چگونه ارزیابی میکنید؟
مطالعه جزئیات موسیقی کشور بیانگر روند کاملاً سینوسی است. مثلاً وضعیت موسیقی پاپ چندان مناسب نیست، زیرا هویت مشخصی برای این موسیقی وجود ندارد، به ویژه در شرایط فعلی با ورود خوانندگان و آهنگسازان جدید هویتی فرهنگی موسیقی پاپ به شدت کم رنگتر از گذشته شده است و نیروهای جدید تحت تأثیر موسیقی غربی قرار گرفتهاند. در گذشته موسیقی پاپ ساختاری کاملاً وطنی داشت، ولی امروز این ویژگی در این گونه موسیقایی رنگ باخته است. متأسفانه در برنامههای پرمخاطب تلویزیونی چهرههایی را بهعنوان خواننده دعوت میکنند که فقط به کمک مافیای موسیقی به این حوزه وارد شدهاند.
موسیقی دستگاهی با وجود اینکه توانسته جایگاه خودش را حفظ کند، ولی نتوانسته گامی رو به جلو بردارد، زیرا طی این سالها رسانهها از این سبک ملی حمایت نکردهاند و موسیقی نواحی و موسیقی کلاسیک مغربزمین هم به دلیل افت کیفی، مخاطبان چندانی ندارند. در مجموع چون برنامهریزی دقیقی برای موسیقی صورت نمیگیرد در حال افولیم.
ایکنا ــ آیا میتوان گونه مردمی برای موسیقی معرفی کرد؟
برخی به اشتباه موسیقی پاپ را مردمی میدانند و عملاً اینگونه نیست مثلاً موسیقی استاد بنان هم کاملاً مردمی است، با این تفاوت که آثار او اصیل بود. بنابراین هر شکلی از موسیقی ظرفیت مردمی شدن را دارد، اما نمیتوان کتمان کرد که موسیقی پاپ به دلیل سادگی و روان بودن هواداران بیشتری دارد. البته موسیقی پاپ سادهفهم است و احتیاج به تفکر ندارد و به همین جهت مخاطبان بیشتری به آن علاقهمندند.
آموزش پرورش قادر است در این زمینه گامهای مؤثری بردارد. برای مثال شکلگیری گروههای سرود مدارس یکی از فعالیتهای خوبی بود که در این زمینه انجام میشد، زیرا اگر از کودکی گوشتان با نوای خوب آشنا شود در بزرگسالی قطعاً به سراغ موسیقی سطحی نمیروید
ایکنا ــ برای بهبود حال موسیقی کشور چه باید کرد؟آموزش و پرورش میتواند گامهای مؤثری بردارد. برای مثال شکلگیری گروههای سرود مدارس یکی از فعالیتهای خوبی بود که انجام شد، زیرا اگر از کودکی گوشتان با نوای خوب آشنا شود، در بزرگسالی قطعاً به سراغ موسیقی سطحی نمیروید. رسانهها موظفاند از افرادی حمایت کنند که آثارشان هویت داشته باشد، اما امروز رسانه ملی به هر قیمتی در پی جذب مخاطب است و دیگر کیفیت برایش اهمیتی ندارد. رسانه ملی باید گوش مردم را برای شنیدن موسیقی اصیل تربیت کند تا به مرور این روند اصلاح شود.
ایکنا ــ چرا گاهی آثار سخیف در میان مردم رواج مییابند و برای مدتی فراگیر میشوند؟
موسیقیهای سطحی بیشتر حالت نمایشی دارد و در سالنهای بزرگ اجرا میشود. در این آثار خواننده با همراهی مخاطبانش میخواند و نورپردازی هم به او کمک میکند تا بتواند مخاطبان را با خود همراه کند، درصورتیکه این قبیل اقدامات در شأن موسیقی رسمی نیست و البته باید توجه کرد تا مخاطبان با موسیقی خوب مواجه نشوند قطعاً قدرت تمیز نخواهند داشت.
ایکنا ــ با گسترش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی چرخه فراگیری آثار به شدت دچار تغییر شده است. در این شرایط باز هم رسانه ملی میتواند نقش گذشته خود را ایفا کند؟
این نکته صحیح است اما فراگیر شدن فضای مجازی دلیل نمیشود تا این رسانهها به خصوص رسانه ملی درهای خود را به روی هر اثری یا فردی باز کند. اگر اعتقادمان این است که رسانه ملی دانشگاه است باید به شدت از ورود آثار سخیف به آن جلوگیری کرد.
ممکن است بگویید در برنامههایی چالشی ممکن است این سبک نقد شود اما این باید به این موضوع دقت کرد که کسی که در رسانه ملی حاضر میشود همین حضورش به او هویت میدهد، زیرا عموم مردم تصور میکنند وقتی فردی در رسانه ملی حاضر میشود قطعاً اثرش هم مورد تأیید است. درباره سیما ذکر یک نکته دیگر ضروری است. تیتراژ سریالهای تلویزیونی طی چند سال اخیر به شدت دچار افت کیفیت داشته و اتفاقاً این ترانهها بسیار فراگیر میشوند و باید تدابیری جدی اتخاذ شود. همچنین رادیو آوا هم بهعنوان شبکهای کاملاً تخصصی نیز نقش میتواند نقش مؤثری داشته باشد.
ایکنا ــ رسالت اهالی موسیقی چیست؟
تمامی هنرمندان متعهدند در گام نخست اثر مناسبی را ارائه دهند. این مسئله در جامعه ایرانی که شرایطی کاملاً خاص دارد با دیگر جوامع متفاوت است. در دیگر کشورها خطوط قرمز و ممیزی وجود ندارد و هنرمندان ممکن است رسالتی برای خود قائل نباشند، ولی در ایران چنین نیست. البته این رسالت هم مختص هنرمندان نیست و اگر مسئولان در این حوزه متعهد باشند، اهالی موسیقی نیز برای ادامه فعالیت مجبورند به تعهداتشان پایبند باشند. خواهم نقل قولی را از علامه جعفری ذکر کنم. یکی از شاگردان علامه به ایشان گفت که دروس برای فهم او بسیار سخت است. علامه پاسخ داد که قرار نیست سطح خودم را پایین بیاورم و شما باید بیشتر تلاش کنید. این شیوه دقیقاً در موسیقی هم میتواند اجرا شود.
ایکنا ــ فعالیت نهادهای نظارتی را در تنزل کیفی موسیقی چگونه ارزیابی میکنید؟
نهادهای نظارتی عملاً کارکرد خاصی ندارند، حتی در برخی مواقع آنها برای اینکه از قافله جذب مخاطب عقب نمانند با فضای مجازی همراهی میکنند و نباید به حضور آنها دلخوش بود، زیرا دیگر امیدی به آنها نیست.
انتهای پیام