چرا هزینه‌های اماكن مذهبی را به مراكز درمانی اختصاص ندادیم

شیوع ویروس كرونا موجب ایجاد تغییرات شگرفی در سبك زندگی مردم دنیا شده است. در تمام كشورهای درگیر این ویروس، بسیاری از فعالیت‌ها یا تعطیل شده یا به حالت نیمه تعطیل درآمده‌اند كه همین مسئله موجب ایجاد تغییرات در زندگی است.

در كشور ما نیز به‌ منظور حفظ سلامت مردم و پیشگیری از شیوع هر چه بیشتر این ویروس و مهار آن، یكسری تمهیداتی اندیشیده و اقداماتی انجام شد كه از جمله آن می‌توان به تعطیلی اماكن عمومی و تجمعات اشاره كرد.

تعطیلی اماكن مذهبی اعم از مساجد، حسینیه‌ها و بقاع متبركه و همچنین مراسم گروهی مذهبی از دیگر اقداماتی بود كه در این راستا اندیشیده شد، اما این مسئله موجب ایجاد و بروز شبهه‌ها و سؤالاتی در اذهان برخی‌ها شد به طوری كه این روزها تقریباً در گروه‌های مختلف فضای مجازی این سؤالات مطرح می‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن رضا رضایی، مدیر گروه قرآن و عترت مركز پاسخ‌گویی به شبهات حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار ایكنا فارس، به یكی از این شبهات پاسخ گفت، مبنی بر اینكه برخی‌ به دنبال ایجاد تشکیک در مورد عدم تأثیر معنویت و نمادهای دینی در بیماری و در مقابل تأثیر پزشکان، بیمارستان‌ها و نهادهای بهداشتی به این نتیجه می‌رسند که اگر هزینه ساخت و بازسازی بقاع متبرکه، مساجد و اماکن مذهبی که در سالیان متمادی صورت گرفته است صرف ساخت درمانگاه و بیمارستان‌های تخصصی می‌شد، تأثیر بهتر و مشکلات کمتری داشتیم.

وی بیان كرد: شبهه مذکور سابقه دیرینه‌ای در تاریخ اسلام دارد و با شعارهای متفاوت مانند ناسازگاری علم و دین مطرح بود و امروزه در قالب دیگری مانند مساجد یا بیمارستان مطرح و دین را در تضاد با تمدن و علوم بشری تفسیر می‌كنند؛ لذا پاسخ خود را به‌صورت مختصر در چند نکته بیان می‌کنیم.

اماكن مذهبی، اخلاق كاربردی علوم را مشخص می‌كنند

رضایی ادامه داد: اول: مساجد و مکان‌های مذهبی در راستای هدایت معنوی و روحی مردم هستند و اخلاق کاربردی علوم را مشخص می‌کنند؛ لذا عالمان زیادی از مسیر مساجد به قله‌های علوم رسیدند. ابن‌سینا (428ق) پزشك است و دارای كتاب «قانون» و در عین حال یك عالم دینی است كه در عرفان و فلسفه نیز کتاب می­‌نگارد. ابن‌سینا با تمامی احترامی که برای فلسفه یونان قائل بود سعی در تلفیق آن با حکمت مبتنی بر وحی داشت.

مدیر گروه قرآن و عترت مركز پاسخ‌گویی به شبهات حوزه علمیه قم ادامه داد: ابن‌هیثم بحرانی (354-430ق) که از فیزیکدانان و ریاضی­دانان برجسته بود برخلاف برخی معاصرین خود که سعی در ترجیح علم یا دین داشتند به هماهنگی میان این دو اعتقاد داشت. او بر تألیف مقالاتی هندسی و ریاضی که به مبادی دینی مرتبط بود اهتمام می‌­ورزید. ملاصدرا (980ق) نیز تصریح می‌­کند که میان مسائل فلسفی و آموزه‌­های شرع تطابق وجود دارد. او برفلسفه‌ای که مخالف وحی باشد نفرین می‌­فرستد. ابن‌عربی (569ق) نیز هریک از علم، عقل و وحی را راهی به یکی از لایه­‌های حقیقت می‌دانست.

نیاز توأمان به علم و ایمان

وی اضافه كرد: دوم: جامعه جهانی با مشکل روحی و روانی و فکری دست و پنجه نرم می‌کند و با افزایش بیماری‌ها و امراض مختلف روبه‌رو است. علم پزشکی و روانشناسی نمی‌توانند بر تمامی آن‌ها فائق آیند؛ لذا وجود مساجد آموختن قوانین سلامت‌ساز روحی و جسمی قرآن، می‌تواند تأثیر فراوانی برای برطرف ساختن مشکل روحی و فکری مردم با حکمت نظری و عملی باشد. شهید مطهری نیز یکی از مشکلات عصر حاضر را علم بدون ایمان و یگانه دوای درد انسان معاصر را، نیاز توأمان به علم و ایمان و پرواز با این دو بال می‌داند (مطهری، مجموعه آثار، ج 2، ص32ـ35).

رضایی بیان كرد: سوم: ایراد اصلی این شبهه آن است که فرض کرده بشر دو فاعل در طول هم را نمی‌تواند تصور کند، به این معنا که اگر اماکن مذهبی در پدیده‌های طبیعی تأثیر دارد دیگر علل مادی مانند پزشک و بهداشت نزد او هیچ‌کاره هستند و اگر پزشکان بر بیماری‌ها تأثیر گذاشتند دیگر مساجد و اماکن مذهبی هیچ‌کاره است. بشر از این طریق به نتیجه نادرست می‌رسد.

به گفته وی، اگر به مسئله طولیت در علل توجه شود، نتیجه‌ای متفاوت حاصل خواهد شد. به این معنا تأثیر پزشکان و بهداشت و بیمارستان بر بیماری‌ها نفى ضرورت وجود اماكن مذهبی و مساجد نمی‌کند و هر دو در طول همدیگر هستند و به عبارتی نبود هر کدام نقصی در درمان بیمارها است. دانشمندانی مانند افلاطون و ارسطو چنین نگاهی داشتند. خواسته‌های معنوی و مادی در طول همدیگرند.

مدیر گروه قرآن و عترت مركز پاسخ‌گویی به شبهات حوزه علمیه قم افزود: خداوند در قرآن نیز شفای بیماران را به خود نسبت می‌دهد به این معنا نسخه پزشک در طول اذن الهی است. از زبان حضرت ابراهیم(ع) آمده است: «پروردگار من آن کسی است که چون بیمار شوم مرا شفا می‌دهد» (شعراء/۸۰).  شفای حضرت ابراهیم با نسخه طبیب همراه با اذن الهی هیچ‌گونه منافاتی ندارد.

نقش بی‌بدیل اماكن مذهبی بر روحیه بیماران

وی گفت: چهارم: تصور شبهه‌کننده این است که باید درب مساجد را بست و برای آن هزینه‌ای نشود و به جای آن بیمارستان‌ها را افزایش دهیم در حالی که مساجد و مکان‌های مذهبی تأثیر بسزائی در روحیه بیماران، بهداشت محیط و ساخت بیمارستان‌ها و.. دارد. به عبارت دیگر در این مکان‌ها تشویق قرآن و حدیث را به فراگیری علوم از جمله علوم پزشکی و بهداشت بیان می‌کنند و علاوه برآن آیات مربوط به بهداشت فردی، اجتماعی، جنسی و تغذیه را مطرح و سبب کاهش حضور چشم‌گیر مردم در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها خواهد شد.

رضایی تأكید كرد: در دوران شیوع ویروس کرونا نیز شاهد ایثار پرستارها و پزشکان در مواجهه با بیماری بودیم که ثواب آن را از مساجد آموختند و ترجیح بر مادیات دادند.

وی همچنین این نكته را یادآور شد: مسئله اعتقاد به خدا خاستگاهی عمیق در نهاد آدمی دارد که از آن به فطرت، قلب یا حس دینی یاد می‌کنند و بهترین مکان برای رسیدن به این اعتقاد مساجد و مکان‌های مذهبی است که می‌تواند با افزایش ایمان، مسیر زندگی مادی و معنوی را جهت‌دهی كند.

جایگاه پزشك در آیات قرآن

مدیر گروه قرآن و عترت مركز پاسخ‌گویی به شبهات حوزه علمیه قم در پایان بیان كرد: نکته قابل ذکر این است فرهنگ وقت بیمارستان و دانشگاه‌ها برخاسته از دین است که سالیان متمادی شاهد افزایش آن هستیم و همچنین خداوند ارزش پزشک و جایگاه آن‌ در آیه «وَمَنْ أَحْیاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْیا النَّاسَ ...» (مائده/ 32) مشخص كرده است و علم پزشکی را هم‌ردیف ادیان قرار داده است. در نتیجه نباید از معنویت و مساجد غافل شویم همان‌طور که در غرب این اتفاق افتاد، اما در زمان بحران‌ها در غرب، شاهد گرایش به معنویت هستیم.