شاخصه‌های «کرامت و نیکوکاری اجتماعی» در سیره امام حسن (ع)

به گزارش ایکنا از قم به نقل از روابط عمومی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، آیت‌الله احمد مبلغی در سخنانی مجازی در جمع برخی جوانان عرب زبان بیان کرد: آن حضرت در تاریخ اسلام، کرامت اجتماعی را در بهترین شکل، زیباترین صورت و کامل‌ترین وضعیت ارائه کرده است.

وی ادامه داد: اگر در جامعه‌ای این سه شاخه نیکوکاری تحقق پیدا کند، کرامت نیکوکاری در آن جامعه در بهترین شکل انسانی و الهی آن تحقق پیدا کرده است.

مبلغی پیوستگی را اولین شاخصه کرامت نیکوکاری اجتماعی دانست و گفت: در منطق امام حسن مجتبی (ع) کرامت انسانی یک واحد به هم مرتبط و درهم تنیده اجتماعی و به هم پیوسته در جامعه است.

وی ادامه داد: بر اساس این منطق اجتماعی، کسانی که مساعدتی به محتاجان ارائه می‌کنند اگر کرامت آنها را در نظر نگیرند نه تنها به کرامت نیازمندان آسیب وارد می‌شود، بلکه بر کرامت کمک‌کنندگان و عطاکنندگان نیز لطمه وارد می‌شود و این یک فلسفه عمیق در نگاه به انسان و کرامت او از خاستگاه دین است.

مبلغی اظهار کرد: این شاخصه از جمله‌ای از امام حسن (ع) در رفتار کریمانه اش با فردی به دست می آید،  که به او (براى آن كه در شرایط انفعال و خجالت حاصل از درخواست قرار نگیرد)  فرمود، طلب خود را در ورقه ای بنویس، و او نوشت و حضرت دوبرابر درخواست نیازمند را به وی عطاء فرمودند، برخی از کسانی که نشسته بودند، گفتند، برکت این کاغذ چه عظیم شد، حضرت فرمود، برکت آن بر ما بیشتر وعظیم تر است. 

مبلغی ادامه داد: از این حدیث استفاده می شود که رفتار مبتنی بر کرامت با نیازمند، بیش از آن که فرصتی برای نیازمند باشد، ضرروت و فرصتی برای عطاکننده است، زیر تنها در صورت کریمانه بودن رفتار نیازمند است که کرامت کمک کننده، تبلور و پیدا می‌کند و در جامعه، آشکار می‌گردد.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس گفت: از سیره حضرت، می‌توانیم نتیجه بگیریم اگر در جامعه ای کرامت محتاجان را رعایت نکردیم، جریان کرامت آسیب می‌بیند و آسیب‌ها و ضررهای آن متوجه به همه خواهد شد و چنین نیست که صرفاً به محتاجان توجه پیدا کند.

وی ادامه داد: در صورت  انجام آن در چارچوب رعایت کرامت، برکات و فوائد آن بیش از توجه به آن نیازمندان به کمک کنندگان و جامعه بازگشت پیدا می‌کند. 

مبلغی با اشاره به دومین شاخصه کرامت نیکوکاری اجتماعی گفت: بخشش قبل از سوال از چنان عمقی  برخوردار از امام علی علیه السلام در تعریف بخشش بر آن تاکید کرده اند.

وی افزود: اهمیت این شاخص با توجه به این نکته به دست می آید که مشکلی که اکنون بسیاری اعمال خیریه در جهان از آن رنج می برد، آن است که  بر عدم کرامت  یا  بر کرامت ناقص استوار شده است. 

وی ادامه داد: مقصود این است که شرایط مساعدت ها به گونه ای است که شخص محتاج برای رسیدن به دریافت کمک، به نوعی احساس ذلت و تحقیر شدگی می افتد و خود را در وضعی می بیند که ناچار به فروکشیدن کرامت خود می شود و آن را نادیده می‌انگارد تا به کمک هایی دست پیدا کند.

آیت الله مبلغی ادامه داد: اگر بخواهیم این را شاخص را که امام حسن (ع) ارائه فرمودند را در فضاهای اجتماعی کنونی،  قالب نهادی بدهیم، لازم است یک فرآیند وسازوکاری را در اقدام به اعمال خیریه در پیش بگیریم که قائم بر سوال محتاجان نباشد، بلکه بر اطلاع‌گیری‌ها، تعریف کردن های دقیق نیازها و نیازمندان  استواری بگیرد. 

عضو مجلس خبرگان رهبری یکی دیگر از شاخه‌های کرامت نیکوکاری بر پایه‌های مکتب کرامت حسنی را طعام به جا و در محل ذکر کرد و گفت: افکندن سفره‌های طعام بدون نگاه به محل این سفرها و نفع برندگان و استفاده‌کنندگان از آن، عملی است که اطعام طعام را  رفته رفته به سمت طبقه‌های متمکن و دارای روابط اجتماعی به پیش می برد و از طبقات فرودست فاصله می‌گیرد.

مبلغی اظهار کرد: به این دلیل امام حسن مجتبی(ع) آن را به مثابه یک رکن برای کَرَم قرار داده است.

وي گفت: نتیجه اطعام‌های در غیر محل، به نفع کسانی عملاً تمام می‌شود که همیشه دست‌شان به طعام و سفره می رسد، و این به فاصله طبقاتی می‌انجامد و کرامت را رفته رفته از بین می‌برد.

وی ادامه داد: در حالت فضاهای طبقاتی کرامت، بسیاری از مردم از نظر ساختاری آسیب می‌بینند، اینجاست که امام فرمود، کرامت و کرم، این است که اطعام طعام در محل آن صورت بگیرد.