کهنترین سوگ شناخته شده در ادبیات ایران
یک پژوهشگر فرهنگی گفت: به طور عام، کهنترین سوگ شناخته شده در ادبیات ایران، مجلس سوگ سیاوش است.
رضا سلیماننوری، یک پژوهشگر فرهنگی، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: در ابتدا باید مفهوم خود سوگ مشخص شود. بر اساس آنچه در دایره المعارفها نوشته شده و البته آنچه در مناسبتهای خاص رخ میدهد باید گفت که سوگ به واقع عکسالعملی است به از دست دادن یک عزیز.
وی بیان کرد: گریه از بخشهای طبیعی سوگ و نتیجه تحریک عواطف است که اگر بیش از اندازه باشد موجب مشکلات جسمی و روحی میشود. اما سوگواری در کشورهای مختلف و ادیان مختلف هرچند دارای ریشه مشترک است، اما با توجه به آداب و سنن دینی، اجتماعی و ملی اقوام مختلف و زمان و مکان اجرا متفاوت است.
این پژوهشگر فرهنگی عنوان کرد: به طور عام، کهنترین سوگ شناخته شده در ادبیات ایران، مجلس سوگ سیاوش است. در دره زرافشان در حوالی سمرقند ازبکستان کنونی که بخشی مهم از ایران فرهنگی تلقی میشود نقشبرجستهای مربوط به دهههای پیش از میلاد وجود دارد که مجلس سوگ سیاوش را نمایش میدهد.
سلیمان نوری تصریح کرد: در بسیاری از مناطق ایران، رسم بر این است که دوستان و اقوام فرد درگذشته پس از تدفین وی به منزل صاحبان عزا رفته و با خواندن نماز میت به وی تسلیت میگویند. سپس در مجالس متعدد مانند سوم، شب هفت، چهلم و سال وی شرکت کرده و با خواندن سوره فاتحه الکتاب برای روح مرده طلب مغفرت میکنند.
وی خاطرنشان کرد: تسلیت به بازماندگان با گفتن جملاتی نظیر «تسلیت عرض میکنم» و «خداوند رحمت کند» صورت میگیرد. گاهی دعوت از آشنایان برای شرکت در مراسم عزاداری به وسیله چاپ آگهی فوت و ترحیم صورت میگیرد. در اینصورت، چاپ آگهی ترحیم، یکی از اولین اقداماتی است که پس از مرگ متوفی و توسط خانواده و دوستان وی صورت میپذیرد.
این پژوهشگر فرهنگی گفت: ارکان مهم یک آیین سوگ عبارتند از حضور در مراسم تشییع، تسلیت گفتن به خانواده داغدار، حضور در پرسههایی که به مناسبت این فقدان برگزار میشود و گرامیداشت یاد متوفی با اقدامات مختلف فرهنگی، اجتماعی و مادی که در توان فرد است.
وی ادامه داد: یکی از روشهای اعلام عزا و همراهی با خانوادههای داغدار، تغییر در پوشش است. بر این اساس فرد بالتبع فرهنگ و دینی که به آن وابسته است با تغییر لباس خود به البسه سیاه یا سپید همراهی خود را با صاحبان عزا اعلام میکند.
این پژوهشگر فرهنگی افزود: اگرچه پوشیدن لباس سیاه در بین مسلمانان به عنوان لباس عزا بسیار متداول است، ولی لباسهای دیگری نیز برای عزاداری مورد استفاده قرار میگیرند. در بخشهایی از اروپا و در سدههای میانی، لباس رسمی عزاداری سفید بوده است. همچنین زرتشتیان و مندائیان هم از لباس سفید به این منظور استفاده میکنند. با اینحال، رسم پوشیدن لباس تیره و بهخصوص لباس سیاه، به پیش از میلاد مسیح باز میگردد.
سلیمان نوری اظهار کرد: در برخی از نقاط جهان، خصوصاً اروپا، زنان بیوه معتقد به آیین مسیحیت برای مابقی عمر خود فقط نوع خاصی از لباس را میپوشند.
وی بیان کرد: ناگفته نماند که امروزه تظاهر به غمگین بودن و نقش و کارکرد نمایشی مراسم عزاداری چنان اهمیت یافتهاست که برخی افراد به خصوص خانمها برای غمگین نشان داده شدن، به انجام آرایش مخصوص عزا اقدام میکنند. نحوه آرایش فرد عزادار در مجالس گوناگون تفاوت میکند. برای مثال برای مجلس سوم، آرایش باید فرد را پریشانتر نشان دهد و به همین دلیل مدل موهای باز توصیه شدهاست. در عوض در مجالس هفت یا چهلم موهای بسته و رنگ پریده توصیه میشود. آرایش و گریم افراد برای عزا از گران قیمتترین گریمها است.
انتهای پیام
