چگونه یک شنونده خوب باشیم

گوش دادن یعنی توانایی دریافت و درک صحیح پیام‌ها؛ این توانایی، کلید همه‌ ارتباطات مؤثر است. چنانچه به مهارت گوش دادن مسلط نباشیم، به آسانی ممکن است پیام‌‌های ارسالی از سوی طرف مقابل‌ را اشتباه برداشت کنیم. در چنین شرایطی، فرآیند ارتباط بی‌‌اثر شده و به سادگی موجب نا‌امیدی و رنجش گوینده می‌شود.

به عبارت دیگر، گوش دادن یعنی درک همزمان پیام‌‌های کلامی و غیرکلامی. پس فقط شنیدن کلمات گفته شده کفایت نمی‌‌کند، بلکه برای گوش دادن، به چیزی بیشتر از گوش‌‌ها احتیاج داریم. در مجموع، مهارت خوب گوش دادن بستگی به این دارد که چه مقدار از حرف‌‌های طرف مقابل‌ را شنیده و به مفهوم‌شان آگاه هستیم.

گوش دادن اساسی ‌ترین و قدرتمندترین شیوه‌ برقراری ارتباط با دیگران است. تنها گوش دهیم و شاید مهم‌‌ترین چیزی که همواره به یکدیگر ارزانی می‌‌بخشیم همین توجهمان باشد.

اصول خوب گوش دادن

1- در زمان مناسب صحبت کنید: وقتی شخص دیگری در حال حرف زدن است به چیزی که می‌گوید گوش دهید، وسط حرفش نپرید، به جای او حرف نزنید و اجازه بدهید که خودش جملاتش را تمام کند.

2- خودتان را برای گوش دادن آماده کنید: آرام باشید و همه‌ توجه‌تان را به گوینده اختصاص دهید. به‌عبارت دیگر، تمام چیزهای اضافه‌ دیگر را از ذهنتان دور بریزید.

3- گوینده را راحت بگذارید: طوری رفتار کنید که گوینده برای صحبت کردن احساس راحتی کند. نیازها و علائق طرف مقابل‌تان را هم مدنظر قرار دهید. بد نیست گاهی سر بجنبانید یا از حرکات و کلماتی استفاده کنید که گوینده برای ادامه‌ صحبت ترغیب شود. دیگر اینکه ارتباط چشمی فراموش‌ نشود، اما حواستان باشد که خیره نشوید.

4- حواس گوینده را پرت نکنید: فقط و فقط به چیزی که گفته می‌‌شود توجه کنید. خط‌ خطی کردن یا بازی کردن با کاغذهای جلوی دست‌، از پنجره بیرون را دید زدن، وَر رفتن با ناخن‌‌های دست و کارهای این شکلی را کنار بگذارید. این رفتارها حواس طرف مقابل را پرت کرده و این حس را به او منتقل می‌کند که از حرف‌‌هایش خسته شده ‌اید و به پیامی که سعی در انتقالش دارد بی‌‌اعتنا هستید.

5- همدلی کنید: بهتر است دیدگاه طرف مقابل‌ را بفهمید و به قضایا از دید او نگاه کنید. دیدگاه‌‌هایی را که از قبل برای خودتان ساخته‌‌اید کنار بگذارید و با ذهنیت باز وارد مکالمه شوید تا بیشتر بتوانید با گوینده ابراز همدلی کنید.

6- صبور باشید: گاهی ممکن است طرف مقابل مکث کند، شاید هم یک مکث طولانی، اما مکث کردن همیشه به این معنی نیست که حرف گوینده تمام شده است. پس صبور باشید و اجازه دهید که طرف مقابل‌ با زمان‌‌بندی خودش پیش برود.

7- به لحن گوینده گوش دهید: مردم در مواقع خاص از زیر و بَمی، لحن و حجم صدا برای رساندن مقصودشان کمک می‌‌گیرند و شما می‌‌توانید با توجه به این موارد به اهمیت مطلبی که عنوان می‌‌شود، پی ببرید.

8- به طرز فکر گوینده گوش دهید نه فقط کلماتش: باید از حرف‌‌های طرف مقابل‌ یک تصویر کلی برداشت کنید، نه اطلاعات تکه‌تکه و پراکنده.

9- به نشانه‌‌های ارتباط غیرکلامی توجه کنید: به اشارات و حرکات بدن، حالات چهره و حرکات چشم‌‌ها دقت کنید. برای خوب گوش دادن تنها به گوش‌‌های خود اکتفا نکنید، بلکه از چشم‌‌ها نیز کمک بگیرید، یعنی حواستان به اطلاعات اضافه‌‌تری که به کمک ارتباط غیرکلامی منتقل می‌‌شوند، نیز باشد.

سیمین تاج دهقانی، کارشناس سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز