دشوار‌ی‌های ترجمه آثار حافظ / خواجه اهل راز خداوندگار واژه صلح است

به گزارش ایكنا از فارس، عبدالمحمود رضوانی، استاد ترجمه و مدیر مؤسسه ترجمان علوم، شب گذشته، 22 مهرماه در سومین نشست علمی یادروز حافظ كه به‌ صورت مجازی برگزار شد، به ارائه مقاله خود با عنوان «ترجمه‌ آثار بزرگانی چون حافظ و دشواری‌های آن» پرداخت و تصریح کرد: چرا بزرگان ما در دنیا به اندازه‌ بزرگان غربی شناخته شده نیستند و در بطن آن جامعه حضور ندارند.

وی با بیان اینكه در معرفی این بزرگان به جهان اقدامی انجام نداده‌ایم و این می‌تواند ناشی از ناتوانی یا اراده ما باشد، هدف سخنرانی خود را ترغیب جوانان به امر ترجمه‌ اشعار حافظ دانست و افزود: اولین قدم به یاد داشتن این نکته است که حافظ شاعر است و سخنش لایه‌های متعددی دارد که باید در آن‌ها غور کرد و فهمیدشان و در نهایت در ترجمه اعمال کرد. برای فهمیدن حافظ، باید با تاریخ زمان او آشنا شد، چراکه قبض و بسط زمانه‌ حافظ کاملاً در شعرش تجلی دارد.

رضوانی ادامه داد: با درک دقیق مفهوم شعر، ترجمه، معنی پیدا می‌کند؛ چراکه درک مفهوم در انتخاب واژه کمک می‌کند و از آنجا که هر واژه بار معنایی خاصی دارد، انتخاب آن‌ امری بسیار ظریف و دقیق است و حال که حافظ خداوندگار انتخاب واژه‌ اصلح است شایسته می‌‌كند که ما هم در ترجمه، کلماتی دقیق و درخور را برگزینیم.

وی افزود: موضوع مهم دیگر در ترجمه‌‌ دیوان حافظ، ترجمه‌ناپذیری بعضی واژه‌هاست. آنجا که برای یک واژه چون «رند» بار معنایی خاصی وجود دارد که معادل‌یابی را ناممکن می‌کند، مراجع متخصص مثل دانشگاه شیراز باید تعریفی ارائه دهند و برای مراجع دارای صلاحیت غرب بفرستند تا خود آن واژه در انگلیسی بیاید.  

رضوانی ادامه داد:‌ نکته‌ دیگر ترجمه‌ صحیح شعر حافظ، انتقال موسیقی شعر و توجه به تقارن‌ها و توازن‌های کلام اوست که مترجم باید همگی را در نظر داشته باشد. حافظ استفاده از حروف هم‌معنا را در نظر داشته و برای مثال وقتی از قد صحبت می‌کند، از «الف» بیشترین بهره را در کلام خویش می‌برد: هرچه هست از قامت ناساز بی‌اندام ماست/ ورنه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست.

رضوانی در پایان خطاب به جوانان تأكيد كرد: به رغم تمام مشکلات باید قدم در راه گذاشت و نترسید و بلندپرواز بود.