تأثیر اعتماد به نفس بر سلامت روان

احترام و ارزشی که هر فرد برای خود قائل است و میزان اعتمادی که به توانایی‌های خود دارد اعتماد به نفس نامیده می‌شود. اعتماد به نفس از نظر روا‌ن‌شناختی یک خصوصیت بیرونی است که تحت تأثیر وراثت و محیط در طول دوره تکامل شکل می‌گیرد.

اعتماد به نفس در طول زندگی تغییر می‌کند. این ویژگی در دهه اول زندگی اغلب کمی شکننده است؛ چون کودک هنوز مطمن نیست چگونه رفتار کند. در دهه دوم شکل می‌گیرد و در دهه سوم محکم می‌شود. در دهه چهارم بدون تغییر می‌ماند و در دهه‌های پنجم و ششم تثبیت می‌شود و در دوران پیری کاهش می‌یابد. هر موفقیتی در زندگی اعتماد به نفس را افزایش می‌دهد و هر شکست آن را کاهش می‌دهد، اما اعتماد به نفس هیچ‌گاه به صفر نمی‌رسد.

افرادی که اعتماد به نفس متعادل دارند دارای امنیت جسمانی و ذهنی و عاطفی هستند و هم مورد پذیرش دیگران قرار می‌گیرند و هم دیگران با آن‌ها به راحتی ارتباط برقرار می‌کنند. افرادی که اعتماد به نفس طبیعی دارند توان خود را می‌شناسند و مطابق با آن حرکت می‌کنند. اگر سیر شکل‌گیری اعتماد به نفس درست طی شده باشد فرد می‌تواند در مقابل استرس‌ها مقاومت بیشتری داشته باشد.

تشویق مهم‌ترین و مؤثرترین عامل سازنده اعتماد به نفس است و رمز موفقیت کشورهای پیشرفته این است که شرایطی فراهم کنند که افراد احساس ارزشمندی داشته باشند. فقر، افسردگی، اضطراب، بیماری‌های جسمی و وقوع حوادث ناگوار باعث کاهش اعتماد به نفس می‌شود.

یکی از نشانه‌های اعتماد به نفس پایین خجالتی بودن افراد است. زمانی که کسی خجالت می‌کشد نباید به او خیره شده و باید با صبوری فرد مقابل را تائید کرد.

اگر اختلال در اعتماد به نفس در ارتباط با بیماری‌های روانی و جسمی به وجود آمده باشد، با درمان آن‌ها بیماری متعادل می‌شود. اما اگر عوامل دیگر باعث اختلال در اعتماد به نفس فرد شده باشد نیاز به روند درمانی است. یکی از انواع روان درمانی برای کمک به افراد با اعتماد به نفس پایین، «گروه درمانی» است.

افرادی که سیر رشد شخصیت و مراحل شکل‌گیری اعتماد به نفسشان به درستی طی نشده باشد و دارای اعتماد به نفس پایینی هستند در مقابل افرادی که اعتماد به نفس بالای کاذب دارند، آسیب‌پذیرند، اما افرادی که اعتماد به نفس متعادل دارند تحت تاثیر دیگران قرار می‌گیرند. اگر سیر شکل‌گیری اعتماد به نفس درست بنا شده باشد افراد می‌توانند در موقعیت‌های مختلف تعادل روانی خود را حفظ کنند.

لیلا رازقیان، روان‌پزشک و رئیس بیمارستان اعصاب و روان استاد محرری شیراز