حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)؛ سنگربان عقیده تابناک تشیع

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، عبدالعظیم حسنی(ع)، از دانشمندان شیعه و از راویان حدیث ائمه معصومین(ع) و نیز از چهره‌های بسیار محبوب و مورد اعتماد، نزد اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) به شمار می‌رود. دوران وی، گر چه عصر حاکمیت عباسیان و ایجاد خفقان و سخت‌گیری نسبت به شیعیان بوده است، اما مدافعان دین و حافظان مکتب که روایات امامان را ثبت و نقل می‌کردند، نقش عمده‌ای در پاسداری و صیانت از فرهنگ والای اهل‌بیت(ع) داشتند و این بزرگوار نیز یکی از سنگربانان عقیده تابناک تشیع محسوب می‌شود که در حفظ و انتشار سخنان ائمه‌اطهار، سخت کوشا بود و ستایش‌های فراوان ائمه(ع)، نشان‌دهنده شخصیت والای علمی و معنوی وی است.

یکی از جنبه‌های احترام و تعظیم امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) این بود که هیچ وقت او را به نام نمی‌خواندند و پیوسته حضرتش را با کنیه‌اش که «ابوالقاسم» بود، خطاب می‌کردند و علمای ادب می‌گويند که کنیه برای تعظیم، تکریم و احترام وضع شده است، لذا به خوبی فهمیده می‌شود که حضرات ائمه معصومین(ع) تا چه حدی برای جناب عبدالعظیم، احترام قائل بودند.

یکی از ویژگی‌های مهم در زندگی حضرت عبدالعظیم(ع) این بود که توفیق یافت محضر پرفیض سه حجت الهی، امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) را درک کند، از تعالیم آن بزرگواران بهره‌مند شود و سخنان و روایات آنان را به نسل‌های بعد منتقل کند.

وقتی امام رضا(ع) در مدینه به سر می‌برد، برای حضرت عبدالعظیم(ع) امکان دیدار با حضرتش فراهم بود، پس از شهادت آن حضرت، که امامت به امام جواد(ع) رسید، در آن مدت که امام نهم در مدینه بود، این سعادت و توفیق همچنان برای حضرت عبدالعظیم(ع) فراهم بود که با آن حضرت، تماس و دیدار داشته باشد و از دانش آن بزرگوار، بهره گیرد.

روزهای پایانی عمر پر برکت حضرت عبدالعظیم(ع) با بیماری همراه بود، آن قامت بلند ایمان و تلاش، به بستر افتاده بود و پیروان اهل‎بیت(ع) در آستانه محرومیت از وجود پر خیر و برکت این سید کریم قرار گرفته بودند. عبدالعظیم حسنی(ع) علاوه بر رنجی که از بیماری و غربت و دوری از خویشاوندان می‌برد، اندوه مصیبت‌های پیاپی مردم و روزگار تلخ شیعیان در عصر حاکمیت عباسیان، برایش جانکاه بود. او با ذکر پیوسته خدا و عبادت به روح خود آرامش می‌بخشید و بار غربت و بیماری را بردوش می‌کشید. بنابر قول مشهور، خورشید فروزان ری، حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در پانزدهم شوال ۲۵۲هجری، غروب کرد.

فرهنگ زیارت در مکتب شیعه، از شیوه‌های اساسی احیای نام و یاد بزرگان، عالمان و اولیای خدا است. حضور یافتن در کنار قبور انسان‌های والا و برجسته، هم ارج نهادن به پاکی، صداقت، ایمان و جهاد آنان است و هم الگوگیری از زندگی و الهام جویی از نام و یاد ایشان است، بنابراين تشویق‌های بسیاری که در روایات اسلامی پیرامون زیارت مرقد ائمه معصومین و امامزادگان بزرگوار آمده، یک دستور تربیتی و ارشادی است.

زیارت حرم باصفای حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) نیز در همین راستا مورد تأکید و توجه بوده است که در روایتی از امام هادی(ع) آمده است که «هرکس قبر حضرت عبدالعظیم(ع) را زیارت کند، خداوند بهشت را به او پاداش می‌دهد. اینکه زیارت حضرت عبدالعظیم(ع) پاداش بهشت دارد و یا مانند زیارت کربلا ارزشمند است، دلیل و نشانه مقام والا و عالی آن سید بزرگوار در نزد خدا و اهل‌بیت عصمت(ع) است، چرا که وی در آن دوران سخت و پرخطر، مطیع امامان بود و فروغ احادیت و کلمات نورانی ائمه اطهار(ع) را در شهرهای مختلف می‌گستراند و فعالیت او در چنان شرایط خطیر از ارزش خاصی برخوردار بود.

حضرت عبدالعظیم(ع) علاوه بر دانش، تقوا، مجاهدت و مقام والای اخلاقی و فضایل معنوی، از موثق‌ترین راویان احادیث از اهل‌بیت عصمت(ع) بود، نام وی در سلسله سند تعدادی از احادیث، در موضوعات تفسیری، فقهی، اخلاقی و اعتقادی می‌درخشد.

گردآورنده: مینا خلیل‎زاده، خبرنگار ایکنای خراسان رضوی

منابع:
امام‌زادگان ری، ج ۱، ص ۷۸.
زندگانی حضرت عبدالعظیم (ع)، ص ۳۰.
کمال‌الدین، ج ۲، ص ۵۱.
اختران فروزان ری، ص ۳۷.
من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ۸۰.
امام زادگان ری، جلد ۱، ص ۷۴.
رجال نجاشی، ص ۲۴۷.
روح و ریحان، ص ۲۴۸.
امام زادگان ری، ج ۱، ص ۱۲۰.
همان منبع، ص ۱۲۲.
کامل الزیارات، ص ۳۲۴.
همان، ص ۳۲۴.
اختصاص، ص ۲۴۷.