دانش مبلغ و شناخت موقعیت؛ از چالشهای تبلیغ دین
حجتالاسلام والمسلمین حسین خادمالخمسه گفت: اگر بخواهیم یک تبلیغ دینی درست و هدفمند داشته باشیم، لازم است به دو اصل دانش دقیق و جامع مبلغ و شناخت دقیق زمان و مکان توجه کنیم، چرا که بدون این دو حقانیت مطلب اثبات نمیشود.
حجتالاسلام والمسلمین حسین خادمالخمسه، پژوهشگر دینی در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی درباره بزرگترین چالشهای تبلیغ دینی اظهار کرد: در این خصوص در صورتی که هدف موفقیتآمیز بودن آن باشد، عمدتاً دو حوزه کلیدی قابل تحلیل است: نخست، دانش عمیق و جامع مبلغ نسبت به محتوای دینی و دوم، شناخت دقیق زمان و مکان ارائه پیام که این دو عامل قطعاً در دنیای امروز تعیینکنندهاند و لازم است به آنها توجه شود. قطعاً بدون تسلط کامل بر معلومات، راهنمایی ناقص خواهد بود و بدون توجه به مقتضیات زمانی و مکانی، حتی حقانیت یک مطلب نیز ممکن است بهدرستی منتقل نشود.
این پژوهشگر دینی با بیان اینکه اهلبیت(ع) نیز همواره بر این اصل تأکید داشتند که هر دانستهای را در هر شرایطی بیان نکنند، تصریح کرد: ایشان در صورت نامساعد بودن فضا، زمینهسازی و یا صبر میکردند تا شرایط مهیا شود، چرا که بدون توجه به اصل زمان و مکان، حقانیت و درستی یک مطلب آشکار نمیشود.
خادمالخمسه در پاسخ به این پرسش که در مواجهه با نسل جوان یکی از مهمترین دغدغهها این تصور است که دین با زندگی مدرن سازگار نیست، بیان کرد: این دیدگاه معمولاً ریشه در دو موضوع دارد: نخست، عدم شناخت کافی از دین و دوم، تأثیرپذیری از افراد مغرض یا ناآگاه و در اصل بسیاری از شبهاتی که مطرح میشود، پاسخ آنها قرنها پیش در منابع دینی داده شده است، اما به دلیل برجستهسازی بخشی از حقیقت و نادیدهگرفتن کلیت دین، این شبهات تکرار میشوند. در مواردی نیز جوانان بهدلیل احساس دشواری برخی تکالیف دینی مانند حجاب، نماز، خمس و امثال آن از پذیرش آنها اجتناب میورزند.
وی ادامه داد: البته این مسئله نیز اغلب ناشی از کماطلاعی است، چراکه انسانها در حوزههای دیگر زندگی مانند سلامت حاضرند سختترین پرهیزها و درمانها را بپذیرند وقتی که متخصص مربوطه ضرورت آن را تبیین کند، بنابراین اگر آثار فردی و اجتماعی احکام دینی نیز بهدرستی تشریح شود، احتمال پذیرش آنها افزایش مییابد.
این کارشناس دینی در خصوص سیاسیشدن برخی باورهای دینی نیز گفت: دین اسلام دارای ابعاد فردی، اجتماعی و سیاسی است و نمیتوان آن را صرفاً به حوزه عبادات فردی محدود کرد، با این حال مرز میان سیاست ناشی از دین و سیاستزدگی مخرب در این است که آیا شعارها و اقدامات مبتنی بر معیارهای دینی و در راستای حفظ منافع عمومی باشد یا صرفاً ابزاری برای مقاصد حزبی و گروهی که حفظ این مرز نیازمند آگاهیبخشی، گفتوگوی منطقی و پرهیز از تحول دین به یک ایدئولوژی صرفاً سیاسی است.
خادمالخمسه با تأکید بر اینکه دین اسلام منحصر به مسجد نیست، بلکه عدالت، اخلاق و مسؤلیتهای اجتماعی از ارکان اصلی آن محسوب میشوند، اظهار کرد: در واقع نمیتوان پذیرفت که فردی در ظاهر نمازگزار باشد، اما در عمل به حقوق دیگران تعدی کند یا خانوادهاش را آزار دهد، چرا که نمازی که آثار تربیتی و اجتماعی نداشته باشد، در حقیقت از هدف اصلی خود دور مانده است، بنابراین، تبلیغ دینی باید جامعنگر باشد و تمام ابعاد دین از عبادات فردی تا مسئولیتهای اجتماعی را پوشش دهد.
وی با اشاره به تبلیغ دینی در فضای مجازی نیز افزود: در اینباره باید گفت که این فضا اگرچه ظرفیتهای گستردهای دارد، اما نباید بهصورت مطلق و بدون ضوابط مورد استفاده قرار گیرد، چون فضای مجازی زمانی کارآمد است که قواعد و بستر آن تحت کنترل باشد، در غیر این صورت، ممکن است به ابزاری در خدمت به اهداف مخالف تبدیل شود. همانگونه که در بازی فوتبال اگر قواعد را حریف تعیین کند، احتمال شکست زیاد است، در فضای مجازی نیز اگر ضوابط توسط دشمن یا جریانهای مغایر با دین تعریف شود، نتیجهای جز انحراف نخواهد داشت.
این کارشناس دینی در پایان گفت: بنابراین رویکرد صحیح استفاده همزمان و متوازن از فضای مجازی و روشهای سنتی مانند منبر، سخنرانی، و آموزشهای حضوری است و هر یک از این روشها در جای خود مؤثرند، اما نکته کلیدی حفظ کنترل بر قواعد و بستر پیام است تا دین بهصورت کامل و صحیح به مخاطب منتقل شود.
انتهای پیام
