نمود تنوع گفتمانی و توجه به سلایق در هجدهمین جشنواره فیلم فجر مشهد

هجدهمین جشنواره فیلم فجر مشهد 15بهمن‌ماه آغار به کار کرد و طی هشت روز، 16 فیلم در سینماهای اطلس، آفریقا، سیمرغ، هویزه، گلشن و ویلاژتوریست با رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی و با ظرفیت یک سوم سینماها، اکران و به ایستگاه پایانی رسید.

اولین روز اکران «مامان» و «ابلق» میهمان سینماهای مشهد بود.

«مامان» روایتی متفاوت از نقش مادری را به تصویر کشیده که با وجود رنج‌های زیاد توانسته، دوره سخت زندگی را سپری کند و تا حدودی موفق شود.

«ابلق» نیز فیلم دیگر اولین روز جشنواره فجر مشهد بود که در ژانر اجتماعی خشونت علیه زنان را به تصویر کشیده است این کار نرگس آبیار در مقایسه با «شیار 143» و «شبی که ماه کامل شد» به افولی رسیده و مخاطبانی که این دو فیلم را دیده باشند، به ضعف این اثر پی خواهند برد، اما در مجموع اکثر مخاطبان را راضی کرد.

«مصلحت» روایتی از آقا و آقازادگی را به تصویر کشیده و «تک‌تیرانداز» نیز فیلم دیگر جشنواره فجر که به قصه واقعی تک‎تیرانداز دوران دفاع مقدس پرداخته است. این دو فیلم در دومین روز جشنواره فجر اکران شد و رضایت مخاطبان را به همراه داشت.

«بی‌همه چیز» روایتی از پشت پرده عشقی نافرجام که پس از سالیان سال در پی اتفاقاتی حقیقت آن آشکار می‌شود و پایانی غم‌انگیز را رقم می‌زند. گنگ بودن فیلمنامه مخاطب را تا اواسط داستان در ابهام نگه می‌دارد و بین خوب و بد قهرمان داستان تردید ایجاد می‌کند، اما در مجموع مخاطب، راضی از سالن سینما خارج می‌شود، این فیلم در سومین روز مخاطبان زیادی را به سینما کشاند.

«ستاره بازی» از دیگر فیلم‌های هجدهمین جشنواره فیلم فجر مشهد که در سومین روز اکران شد.

این فیلم روایتی از سونامی مهاجرت و مشکلات پسا مهاجرت است که در فضای سرد جغرافیای ایالت متحده که بیشتر فیلم در شب و تاریک است، حس یخی به مخاطب می‎دهد، فرای اینکه اصل روایت خود نیز موضوعی سرد از معضلات اجتماعی است، در این فضا مخاطب را خسته می‎کند و بسیاری از مخاطبان در 20 دقیقه آخر یا سالن را ترک کرده یا به ساعت خود نگاه می کنند و منتظر پایان فیلم هستند.

در چهارمین روز جشنواره دو فیلم «یدو» و «رومانتیسم عماد و طوبی» اکران شد که مخاطبان خود را می‌طلبید.

«یدو» روایتی کودکانه از اولین روزهای حصر آبادان و دلبستگی‌های است که در قالب طنز یک واقعیت تلخ از زندگی مردم آبادان در آن روزها را به تصویر کشیده و مخاطب را در همان ابتدا باخود همراه می‌کند که البته اگر سن مخاطب قد دهد و آن روزها و آن منطقه از جغرافیا در آن شرایط را درک کرده باشد، برایش ملموس‌تر و حتی طنزش بسیار تلخ خواهد بود.

«رومانتیسم عماد و طوبی» از جمله فیلم‌هایی بود که جذابیت چندانی نداشت و مخاطبان خاص خود را می‌طلبید، این فیلم مخاطب عام را دیر با خود همراه کرد و پس از چند پلان واقعی دوباره در فضای فانتزی مخاطبش را از دست داد، به‌طوری که 20 دقیقه پایانی مخاطب یا گوشی خود را در دست گرفته و منتظر پایان فیلم بود و یا سالن را ترک می‌کرد.

در پنجمین روز جشنوار فیلم «منصور» و «خط فرضی» به نمایش درآمد.

«منصور» از جمله فیلم‌های خوب جشنواره بود که به روایت زندگی و خدمات ارزشمند خلبان شهید ستاری پرداخته و این روایت مستند را به زیبایی به تصویر کشیده است. هر چند فیلم به‌جز تیتراژ پایانی فاقد موسیقی است، اما در مجموع مخاطبان خود را غرق در فیلم و از همان ابتدا تماشاگر را با خود همراه می‌کند.

در «خط فرضی» ضعف فیلمنامه باعث شده یک اثر ضعیف از یک داستان که می‌توانست در قالب فیلم کوتاه و بدون کش‌دار کردن اتفاق بیفتد تولید شود. ابتدای فیلم روایت قصه صدف و مشکلی که برایش پیش آمده مخاطب را با خود همراه می‌کند، اما ناگهان از قصه صدف خارج شده و مخاطب را در داستان رها و ماجراهای مادرش بعد از یک سفر رها می‌کند و پس از سیر داستان، رها، مختصری به پایان داستان صدف که در ابتدای فیلم مخاطب را با خود همراه کرده بود، می‌پردازد و داستان را جمع می کند، در واقع فیلمنامه از یک شاخه به شاخه دیگر پریده که چندان به هم ارتباطی ندارد و کمتر نظر مخاطب را جلب می‌کند.

«گیجگاه» از جمله فیلم‌های نسبتا خوب جشنواره هجدهم بود که در قالب طنز روایتگر نوستالژی‌هایی از دهه 70 بود و همان ابتدای فیلم مخاطب را با خود همراه می‎کرد، اما فاقد محتوای خاص است، همیشه حضور بازیگران مطرح، توقع مخاطب را از یک فیلم بالا می‌برد و در این فیلم نیز حضور بازیگرانی چون جمشید هاشم پور، حامد بهداد، باران کوثری و سروش صحت باعث شد که برخی از مخاطبان رضایت کامل از این فیلم نداشته باشند.

«تی‌تی» فیلمی در ژانر اجتماعی در قالبی عاشقانه یک واقعیت را به تصویر کشیده که شاید از یک نگاه به موضوع آن بتوان به عنوان یک ناجی نگریست که کانون خانواده‌هایی را که از نبود فرزند در زندگیشان رنج می‌برند گرم می‌کند، اما از یک سو قصه زنی به نام «تی‎تی» که با این کار خیر مورد سوء استفاده نامزدش قرار می‌گیرد و ماجراهایی که در پی آن اتفاق می‌افتد، ذهن مخاطب را درگیر می‌کند.

«زاوالا» از دیگر فیلم‌های جشنواره امسال بود که می‌توان آن را متوسط ارزیابی کرد، این فیلم قیامی علیه خرافاتی است که طی قرن‌ها به درون مغزهای ایرانیان رسوخ پیدا کرده و باید روزی و جایی کاملا دفع شود، این فیلم در محدوده زمانی دهه 50 و در روستای کردستان روایتی از یک خرافات را در ژانر ترسناک به تصویر کشیده که با رو شدن شخصیت‎ها، از حالت ترسناک اندکی به فضای کمدی و پس از آن وارد فضای عاشقانه می‌شود. حسرت مخاطب از پذیرش خرافاتی است که قربانیان زیادی به همراه دارد و این حسرت با قربانی شدن دکتر روستا به عنوان شخصیت اصلی زن، داستان به اوج می‌رسد.

فیلم «شیشلیک» در ششمین روز جشنواره فجر مشهد اکران شد و یکی از شلوغ‌ترین روزهای جشنواره را تجربه کرد. کاری متفاوت‌تر از کارهای دیگر محمدحسین مهدویان که سکوت در برابر فقر و از طرفی پشت پرده منافع مسئولان را در پس این سکوت، در قالب طنز و در جامعه کوچکتر یعنی در فضای کارخانه و با حضور جامعه کارگری به تصویر کشیده است که در این میان دختربچه یکی از کارگران از این فقر لب به اعتراض گشوده و این اعتراض کم‌کم تاثیر خود را بر آن جامعه کوچک می‌گذارد.

جشنواره فیلم فجر مشهد با اکران دو فیلم «روشن» و «روزی روزگاری آبادان» پایان یافت. یک فیلم در ژانر اجتماعی که قصه‌ای آشنا را به تصویر کشیده که در جریان ثبت، ‌نام خانه‌ای که نمی‌تواند آن را پس بگیرد به چالش‌های اساسی خانواده‌ای می‌پردازد که در حال گسستن است که محتوای ضعیفی دارد و به درد سینما نمی‌خورد.

«روزی روزگاری آبادان» آخرین فیلمی که در جشنواره فجر مشهد روی پرده سفید به نمایش درآمد. قصه این فیلم روایتی از یک خانواده آبادانی در دهه 80 است که با توجه به وضعیت سیاسی ایران در این دوران در جریان حمله نظامی آمریکا به افغانستان و عراق سایه وحشت دوباره روزهای جنگ را یادآور می‌شود.

جعفر مروارید، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی در خصوص برگزاری این دوره از جشنواره فیلک فجر در مشهد اظهار کرد: یکی از شاخصه‌های اصلی هجدهمین جشنواره فیلم فجر مشهد، بحث زیست کرونایی است که چگونه هم کاروان فرهنگ و هنر متوقف نشود و دیگر اینکه سلامت مردم حفظ شود.

وی افزود: مخاطبان سینما که اهالی فرهنگ، رسانه، هنر و مردم هنردوست هستند، از افراد نخبه جامعه محسوب می‌شوند، با حضور خود و رعایت پروتکل‌های بهداشتی الگویی برای برگزاری سایر رویدادهای فرهنگی و هنری خواهند بود.

مروارید ابراز کرد: نکته دیگر جشنواره امسال این بود که با وجود کرونا و مشکلات تولید شاهد فیلم‌های نسبتا خوب بودیم، که اکثر این فیلم‌ها ساخته اول کارگردانان است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اظهار کرد: هجدهمین جشنواره فیلم فجر مشهد، گفتمان‌های متعدد و متکثری شامل گفتمان انقلاب، ضعف‌های فرهنگی، آسیب‌شناسی اجتماعی، ملودرام‌های اجتماعی بود.

وی تصریح کرد: تنوع فیلم‌ها و توجه به سلایق مختلف مخاطب نیز از دیگر شاخصه‌های جشنواره امسال بود و انتظار استقبال یکسان از همه فیلم‌های جشنواره را نداریم، چرا که هر فیلم براساس ذوق مخاطب تعریف می‌شود.

مروارید افزود: فیلم‎هایی که شهرت داشتند و مخاطب برای دیدن آن کنجکاو بود، سالن‎های با ظرفیت یک سوم را تکمیل کرد که از آن می‎توان به فیلم‎هایی چون «ابلق»، «مصلحت»، «بی همه چیز» و «تک تیرانداز» اشاره کرد که سالن خالی نداشتیم.

گزارش از زهرا اسماعیلی؛ خبرنگار ایکنای خراسان رضوی