اربعین، جریان احیای عاشوراست

حجت‌الاسلام جعفر شانظری، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، اظهار کرد: طبق ادعیه و آداب زیارتی ما، تنها امامی که زیارت اربعین دارد، امام حسین(ع) است. شیخ طوسی از عفان و او نیز از امام صادق(ع) نقل می‌کند که: «هر گاه خواستی در اربعین به زیارت آن حضرت بروی، این را بخوان.» زیارت اربعین نیز به‌طور خاص جملاتی دارد که ناظر بر فلسفه قیام امام حسین(ع) است و در واقع، اربعین را می‌توان امتداد عاشورا در نظر گرفت.

وی افزود: در زیارت اربعین آمده است که امام حسین(ع) جان خود را فدا کرد، تا به دو عاملی که مایه انحطاط یک جامعه می‌شود، اشاره کند. یکی از این عوامل، جهل و جهالت به معنای بی‌خردی و فقدان تفکر و منطق است. وقتی در جامعه‌ای رفتارها بر اساس تعصب باشد و نه تعقل، یا همان جهل مقدس، چنین جامعه‌ای دچار انحراف و انحطاط می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان اضافه کرد: پس از رحلت پیامبر(ص)، با توجه به فرایندهایی که رخ داد، جامعه اسلامی آرام آرام به سمت تعصب همراه با جهالت پیش رفت. اینجا بود که امام حسین(ع) قیام کرد، تا جامعه را از جهل و نابخردی به خود بیاورد و آن را از حیرت و سردرگمی نجات دهد و مشعلی فراروی جامعه روشن کند، تا در تاریکی جهل راه را گم نکند.

حجت‌الاسلام شانظری ادامه داد: از روز شهادت امام حسین(ع) تا دوران اسارت اهل بیت(ع) یک جریان است و دوران اسارت احیای روز عاشورا محسوب می‌شود. در واقع، این ۴۰ روز بود که فرهنگ عاشورایی را روشن کرد و باعث احیای آن تفکر شد.

وی بیان کرد: اکثر زیارت‌ها با سلام و درود شروع می‌شود و در زیارت اربعین پس از فرازهای مربوط به سلام، فلسفه این نهضت مطرح می‌شود، یعنی نجات جامعه از نابخردی، تهی‌مغزی، تعصب، گمراهی و سردرگمی. عامل دیگری که به انحطاط یک جامعه منجر می‌شود، رویکرد دنیاگرایی و غفلت از معنویت و متافیزیک است، همان‌طور که در این زیارت آمده: «آخرت خود را به ثمن بخس فروختند.» در واقع، دنیازدگی و دنیاپرستی، انسان را از تعقل و خرد دور می‌کند.