کتاب «حقوق محیط زیست در اندیشه قرآنی علامه طباطبایی» منتشر شد

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از روابط عمومی مؤسسه بوستان کتاب، این مؤسسه کتاب «حقوق محیط زیست در اندیشه قرآنی علامه طباطبایی» اثر علی رضایی بیرجندی در ۱۶۸ صفحه منتشر کرد.

اثر پیش‌رو چگونگی ارتباط خدا و انسان با محیط زیست را بر پایه متن تفسیر گرانسنگ «المیزان فی تفسیر القرآن» با روش توصیفی و تحلیلی، موضوع پژوهش قرار داده است.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، با توجه به آیات قرآن و روایات، درباره آسمان، زمین، کوه‌ها، آب و هوا، حیوانات، هویت و چگونگی خلقت‌شان و لزوم بهره‌مندی صحیح و حفاظت از آن‌ها سخن گفته است.

مسئولیت انسان در برابر نظام نیکوتر، توجه به پیوند متقابل و وثیق انسان و محیط زیست در مبدا آفرینش و معاد، توجه به همگونی انسان و طبیعت، رعایت حرمت محیط زیست، لزوم بهره‌مندی حکیمانه از محیط زیست بر پایه عدالت زیست محیطی و حفاظت از حق حیات طبیعت، بنیادهای نگاه علامه طباطبایی به طبیعت و محیط زیست را بر می‌سازد.

کتاب حاضر با تبیین برخی از اندیشه‌های علامه طباطبایی، به ضرورت بهره‌مندی صحیح از طبیعت و محیط زیست، لزوم حفظ و آبادکردن آن و پرهیز از هر گونه تخریب، تضعیف و آلوده کردن آن به‌مثابه وظیفه‌ای انسانی و اسلامی پرداخته است.

ساختار اثر

این کتاب در دو فصل تدوین شده است: فصل اول رابطه خدا و محیط زیست را در چهار عنوان بررسی می‌کند که در این عناوین چهارگانه درباره آفریدگی، نظام‌مندی، هوشمندی و تسبیح‌گویی محیط زیست بحث می‌شود.

فصل دوم کتاب نیز که عهده‌دار تبیین رابطه انسان با محیط زیست است، دو قسمت عمده دارد که موضوعاتی چون خلاقیت الهی انسان، کرامت الهی انسان، امانت‌داری انسان، و رسالت انسان در حفظ محیط زیست را بررسی می‌کند.

مباحث فصل اول  بیشتر مایه نظری دارند و در قالب «هست و نیست» و مباحث فصل دوم جز برخی مباحث مقدماتی، مطالبی اند که در قالب «باید و نباید» ارائه می‌شوند.

 سجده گیاهان و هوشمندی زمین

قرآن مجید از سجده گیاهان سخن گفته است و مفسران در تبیین نوع سجده گیاهان، سه نظریه را بیان کرده‌اند: یک، سجده آنها تکوینی و به‌مثابه ایفای نقش خویش در نظام آفرینش است؛ دو، سجده آنها از نوع دلالت است و زمینه هدایت انسان را به وجود خداوند متعال فراهم می‌آورد، سه، سجده واقعی و نوعی فروتنی همراه با شعور در برابر آفریدگار است.

مفهوم آیات قرآن مجید، تأکید آن بر ناتوانی انسان از درک تسبیح گیاهان، دلیل‌های روایی و مشاهده عینی برخی از انسان‌هایی که به مقام محرمیت رسیده‌اند، نظر سوم را تایید می‌کند.

در قرآن و روایات آمده است که زمین، مکان‌ها و روزهایی که در آن‌ها ثواب یا گناه رخ داده و نیز دست‌ها، پاها و حتی پوست در آخرت، شهادت خواهند داد؛ پیامبر اکرم(ص) بر حرمت نهادن به زمین تأکید می‌ورزد و آن را به منزله مادری معرفی می‌کند که انسان از آن ارتزاق کرده و از اعمال نیک و بد انسان خبر می‌دهد؛ لازمه این امر آن است که زمین و اجزایش شعور داشته باشند و در آخرت محشور شوند؛ قرآن کریم درباره سنگ که جزئی از زمین است، می‌فرماید: «وَ إِنَّ مِنْهَا لَمَا یَهْبِطُ مِنْ خَشْیَةِ اللَّهِ»؛ برخی سنگ‌ها از هیبت خدا {از فراز کوه} به زیر می‌افتد.

یادآور می‌شود، علاقه‌مندان جهت خرید اینترنتی این کتاب می‌توانند به نشانی اینترنتی www.bustaneketab.ir مراجعه کنند.