مانع هویتسازی کشورهای دیگر با مشاهیر ایرانی شویم
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد خرمآباد با تأکید بر لزوم معرفی مشاهیر ادبی کشور به جهان، گفت: ما نسبت به مشاهیر ادبی خود نباید غفلت کنیم، باید جلوی هویتسازی کشورهای دیگر با مشاهیر ایرانی را بگیریم، چراکه این مشاهیر در پهنه فرهنگی ایران نفس کشیدهاند و نیاز است دستگاههای متولی بیش از پیش نسبت به این موارد توجه داشته باشند.
حکیم ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی گنجوی یکی از پرآوازهترین شاعران ادب فارسی است که در سده ششم هجری در روستای طاد تفرش چشم به جهان گشود و مثنویهای عاشقانهای چون خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و هفتپیکر از آثار این حکیم بزرگ است که سبک و زبانش الگو و نمونه سرایش داستانهای منظوم عاشقانه است.
تاریخ ولادت حکیم نظامی نیز مانند بسیاری دیگر از سخنسرایان و نویسندگان کهن ایران، بهدرستی معلوم نیست؛ اما براساس اشاره و شواهدی که در شعرهای او یافت میشود، سال تولد او را میتوان بین سالهای ۵۳۳ تا ۵۴۰ هجری قمری درنظر گرفت و براساس همین اشارهها میتوان حد فاصل سالهای ۶۰۰ تا ۶۰۲ هجری را نیز برای تاریخ وفات او درنظر گرفت.
بسیاری از تذکرهنویسان زادگاه نظامی را شهر گنجه معرفی کردهاند، با این حال، نظامی را عراقیالاصل دانستهاند؛ یعنی اینکه نیاکان او از مردمان عراق عجم بودهاند، البته اینکه اصلِ نظامی از عراق عجم، یعنی همان ناحیه بسیار وسیع «جبال» بوده است، سبب شده که برخی از صاحبان تذکره نیز با دستآویزی به دو بیت منسوب به نظامی در «اقبالنامه»، وی را اهل قم یا تفرش بدانند و در برخی نسخههای اقبالنامه یا خردنامه، این دو بیت به چشم میخورد: «چو دُر گرچه در بحر گنجه گُمم/ ولی از قهستان شهر قمم/ به تفرش دهی هست «تا» نامِ او/ نظامی از آنجا شده نامجو».
مسعود سپهوندی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرمآباد در گفتوگو با ایکنا از لرستان با اشاره به زندگینامه حکیم نظامی، گفت: حکیم نظامی به واسطه شغل پدرش به گنجه مهاجرت میکند و در دربار شاهان آن دیار مشغول خدمت میشود و پدر نظامی(یوسف) به تصریح خود او در «لیلی و مجنون»، پارسی بوده است، چنانکه گوید: دهقان فصیح پارسی زاد/ از حال عرب چنین کند یاد» که دهقان به معنی یک ایرانی اصیل و مالک زمینهای کشاورزی است.
وی ادامه داد: حکیم نظامی تمامی عمر خود را در شهر گنجه گذرانده و یک بار به دعوت قزلارسلان از شهر گنجه خارج میشود و ما بقی عمر خود را در گنجه گذرانده است. نظامی گنجوی یک خمسه بسیار معروف و مشهور دارد که شامل مخزنالاسرار، هفتپیکر، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، اسکندرنامه و اقبالنامه است.
این مدرس ادبیات دانشگاه لرستان با بیان اینکه اسکندرنامه که شامل شرفنامه و اقبالنامه است یک کتاب هستند اما در دو بخش، ادامه داد: این آثار در قالب مثنوی که هر بیت آن قافیه و ردیف جداگانه دارد سروده شدهاند و جذابیت آثار وی برای استفاده کردن از مضامین گوناگون در آثارش است.
سپهوندی با بیان اینکه از آثار حکیم نظامی میتوان مشاهده کرد که وی چه تعلق خاطری به خاک و سرزمین ایران داشته است، افزود: تصحیحهای عمدهای در باب آثار نظامی بهویژه پنج گنج نظامی در کشورهای دیگر نیز وجود دارد که معتبرترین آنها تصحیح وحیددستگردی است و بعد از آن برات زنجانی و بهروز ثروتیان و این اواخر استاد تقی پورنامداریان به همراه یکی از دانشجویانش تصحیحی در حال انجام است.
این پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی با بیان اینکه نظامی از شاعرانی است که باید او را در شمار ارکان شعر فارسی و از استادان مسلم این زبان دانست، گفت: نظامی از آن سخنگویانی است که مانند فردوسی و سعدی توانست به ایجاد و تکمیل سبک و روشی خاص دست یابد.
وی با بیان اینکه از همه آثار نظامی بیش از همه لیلی و مجنون مورد توجه قرار گرفته است، افزود: اولین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است، بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده است.
سپهوند اظهار کرد: یکی از پژوهشگران جمهوری آذربایجان، بیتی را به حکیم نظامی منسوب کرده که از دید فنی(قافیه) نادرست است «پدر بر پدر، مر مرا تُرک بود/ به فرزانگی هر یکی گُرگ بود» که گرگ با ترک قافیه نمیشود و ایراد ادبی دارد و هیچ نسخه خطی وجود ندارد؛ همچنین در ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی همواره گرگ جانوری خونخوار بهشمار آمده است و شاعر بزرگی مثل نظامی هیچگاه چنین اشکالی در شعرش وجود ندارد و فرزانه را به گرگ تشبیه نمیکنند و در آثار نظامی بارها گرگ مظهر پلیدی و شرارت و خونخواری صحبت شده است.
وی با بیان اینکه نظامی بارها در آثارش به سرزمین عراق (عراق عجم) اشاره کرده است، اضافه کرد: ما نسبت به مشاهیر ادبی خود نباید غفلت کنیم، باید جلوی هویتسازی کشورهای دیگر با مشاهیر ایرانی را بگیریم، چراکه این مشاهیر در پهنه فرهنگی ایران نفس کشیدهاند و نیاز است دستگاههای متولی همچون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بیش از پیش نسبت به این موارد توجه داشته باشند.
انتهای پیام
